Σε συμφωνία επί της αρχής για μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου κατέληξαν Ρωσία και Ουκρανία, έπειτα από δύο ημέρες ειρηνευτικών συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, οι οποίες ολοκληρώθηκαν την Τετάρτη. Ωστόσο, παρά το θετικό κλίμα που επιχείρησαν να καλλιεργήσουν οι διαμεσολαβητές των ΗΠΑ, οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν, κυρίως σε ό,τι αφορά το εδαφικό ζήτημα.
Πρόκειται για τις πρώτες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών έπειτα από εννέα μήνες, σύμφωνα με το Reuters. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν καταρχήν στην ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, ενώ ο ακριβής αριθμός τους επρόκειτο να καθοριστεί την Πέμπτη.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ έκανε λόγο για τη “μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση αιχμαλώτων” από την έναρξη του πολέμου, πριν από περίπου τεσσεράμισι χρόνια, ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την έκταση της ανταλλαγής “σημαντική”.
Τόσο η Μόσχα όσο και το Κίεβο αναγνώρισαν ότι σημειώθηκε πρόοδος στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι, επιβεβαιώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν. Ωστόσο, πέρα από τη συμφωνία για την ανταλλαγή αιχμαλώτων, δεν ανακοινώθηκε κάποια άλλη ουσιαστική εξέλιξη που να σηματοδοτεί συγκεκριμένη πρόοδο προς την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι οι διαμεσολαβητές επιχειρούν να αξιοποιήσουν τα συμφέροντα κάθε πλευράς, προκειμένου να τερματιστεί η μεγαλύτερη πολεμική σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι μπορεί να βρεθεί ένας δρόμος προς την ειρήνη.
Παρά την αισιοδοξία που εκφράζει δημοσίως ο Τραμπ, έπειτα από περισσότερα από τεσσεράμισι χρόνια πολέμου και τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν σε ουσιαστικούς συμβιβασμούς στα βασικά ζητήματα της διαπραγμάτευσης.
Το Κίεβο απορρίπτει κατηγορηματικά τις απαιτήσεις του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν να παραδώσει ολόκληρη την περιοχή του Ντονμπάς, στην ανατολική Ουκρανία, ως προϋπόθεση για την επίτευξη ειρήνης. Με τις διαπραγματεύσεις για το εδαφικό να παραμένουν σε αδιέξοδο, οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές επιχειρούν να στρέψουν τη συζήτηση στις εγγυήσεις ασφαλείας για τη μεταπολεμική περίοδο και στην ανοικοδόμηση της χώρας.
“Η πραγματικότητα είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών, κάτι που είναι αναμενόμενο έπειτα από μια τέτοια σύγκρουση”, δήλωσε ο Κούσνερ, προσθέτοντας ότι στις συνομιλίες τέθηκαν και τα εδαφικά ζητήματα, τα οποία, όπως εκτίμησε, θα είναι και τα δυσκολότερα στην επίλυσή τους.
“Θεωρώ ότι αυτό ήταν ένα καλό πρώτο βήμα”, ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Κούσνερ ανακοίνωσε επίσης ότι ο ίδιος και ο έτερος Αμερικανός απεσταλμένος, Στιβ Γουίτκοφ, θα μεταβούν την Πέμπτη στη Μόσχα, προκειμένου να έχουν συνομιλίες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στην ατζέντα θα βρεθεί και το ενδεχόμενο συμμετοχής ευρωπαϊκών χωρών στις διαπραγματεύσεις, καθώς, όπως υπογράμμισε, οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει να έχουν θέση στο τραπέζι των συνομιλιών.
Στη συνέχεια, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι σχεδιάζουν να μεταβούν στην Ιρλανδία, όπου θα συναντηθούν με τον Ζελένσκι, ο οποίος πρόκειται να συμμετάσχει σε σύνοδο Ευρωπαίων ηγετών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο την Τετάρτη, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα του Κιέβου είναι να επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος προς μια συμφωνία μέσα στη φετινή χρονιά.
“Πολλά θα εξαρτηθούν από τη μορφή που θα έχουν αύριο οι συνομιλίες μεταξύ της αμερικανικής και της ρωσικής πλευράς. Πιστεύω ότι είναι επίσης πολύ σημαντικό για τους Αμερικανούς να επιτύχουν ένα αποτέλεσμα μέσα στη φετινή χρονιά, με βάση όσα βλέπουμε να συμβαίνουν”, ανέφερε, προσθέτοντας ότι εκτιμά πως η Ουάσιγκτον επιθυμεί πραγματικά να υπάρξει συμφωνία.
Συνεχίζονται οι επιθέσεις παρά τις διαπραγματεύσεις
Την ώρα που βρίσκονταν σε εξέλιξη οι ειρηνευτικές συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, Ρωσία και Ουκρανία αλληλοκατηγορήθηκαν για νέες επιθέσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, επιβεβαιώνοντας ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχίζονται χωρίς διακοπή.
Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν έξι ηλεκτρικούς υποσταθμούς στην κεντρική Ουκρανία, ενώ επίθεση σε αγορά στην περιφέρεια της Οδησσού είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο τριών ανθρώπων.
Από την πλευρά τους, τοπικοί αξιωματούχοι στη Ρωσία ανακοίνωσαν ότι ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) στην περιφέρεια του Μπέλγκοροντ προκάλεσε τον θάνατο ενός ανθρώπου.
Ο Ουκρανός διαπραγματευτής Νταβίντ Αραχάμια χαρακτήρισε δύσκολες τις συνομιλίες, επισημαίνοντας ότι η ρωσική αντιπροσωπεία προσήλθε με “αυστηρές εντολές”. Ωστόσο, εκτίμησε ότι οι συζητήσεις δημιούργησαν θετική δυναμική για την εξεύρεση λύσης έως το τέλος του έτους.
Παρότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του ΝΑΤΟ συναντήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι με Αμερικανούς και Ουκρανούς απεσταλμένους, η ρωσική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να έχει επαφές μαζί τους. Ο Αραχάμια υπογράμμισε ότι οι μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να έχουν πολυμερή χαρακτήρα και να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά την Ευρώπη.
Από την πλευρά της Μόσχας, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι δήλωσε στη ρωσική κρατική τηλεόραση ότι, μετά τις συνομιλίες, θεωρεί πως μια ειρηνευτική συμφωνία βρίσκεται πιο κοντά. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι “πολλά θα εξαρτηθούν από την Ουκρανία, τη στάση των ΗΠΑ και το κατά πόσο η Ευρώπη θα συνέλθει”.
Η Ρωσία έχει επανειλημμένα επικρίνει τη στρατιωτική υποστήριξη που παρέχουν οι ευρωπαϊκές χώρες στην Ουκρανία. Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει περιορίσει την άμεση αμερικανική βοήθεια προς το Κίεβο, η Ευρώπη έχει αναδειχθεί στον βασικότερο χρηματοδότη και προμηθευτή στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας.
Επαναλαμβάνοντας τις πάγιες θέσεις της Μόσχας, ο Μεντίνσκι δήλωσε στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ότι “κάθε σπιθαμή” ρωσικού εδάφους θα επιστραφεί στη Ρωσία. Η αναφορά αυτή θεωρείται ότι συνδέεται με την επιμονή του Πούτιν να παραδώσει η Ουκρανία το σύνολο του Ντονμπάς.
Παράλληλα, η Ουκρανία προσδοκούσε ότι οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρόοδο προς την επίτευξη εκεχειρίας όσον αφορά τις μεταφορές σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας αποκλιμάκωσης.
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη στην Τουρκία, δήλωσε ότι το Κίεβο εξακολουθεί να αναμένει την απάντηση της Ρωσίας.
Σταθερό το μέτωπο, συνεχίζονται οι επιθέσεις σε υποδομές
Οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας, μεγάλο μέρος του οποίου είχαν καταλάβει πριν από την εισβολή του 2022. Ωστόσο, η προέλασή τους στο πεδίο των μαχών έχει επιβραδυνθεί από τις αρχές του έτους.
Με τη γραμμή του μετώπου να παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη, η Μόσχα συνεχίζει να εξαπολύει μαζικές επιθέσεις κατά ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών εγκαταστάσεων. Από την πλευρά της, η Ουκρανία έχει εντείνει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και άλλες κρίσιμες υποδομές.
Την ίδια στιγμή, Ρώσοι αξιωματούχοι ζητούν να προηγηθεί μια ευρύτερη συμφωνία για την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, πριν από την εξέταση των επιμέρους ζητημάτων που αφορούν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Πριν από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, τον Φεβρουάριο του 2022, η Μόσχα απαιτούσε την αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ από τις χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997. Η απαίτηση αυτή είχε απορριφθεί από το ΝΑΤΟ.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ευρύτερη συζήτηση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μόνο μετά την επίτευξη εκεχειρίας. Παράλληλα, ξεκαθαρίζουν ότι η Ρωσία δεν μπορεί να αποκτήσει λόγο στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων ασφαλείας ούτε να επιβραβευθεί για την έναρξη του πολέμου.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος βρίσκεται κοντά στον τερματισμό του, μέσω μιας “μεγάλης και εντυπωσιακής συμφωνίας”, η οποία ενδέχεται να περιλαμβάνει και εγγυήσεις ασφαλείας για την Ευρώπη.
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα προαναγγείλει σημαντικές εξελίξεις και συμφωνίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουν υλοποιηθεί.
