Νέα πολιτική δυναμική αποκτά η πρωτοβουλία να αναδεικνύεται πρόεδρος των ΗΠΑ ο υποψήφιος που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους σε εθνικό επίπεδο, μετά τις νίκες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, το σχέδιο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά νομοθετικά εμπόδια και αναμένεται να προκαλέσει σειρά δικαστικών προσφυγών.
Η πρωτοβουλία στηρίζεται σε συμφωνία μεταξύ πολιτειών, οι οποίες δεσμεύονται να απονέμουν τις εκλεκτορικές τους ψήφους στον νικητή της πανεθνικής λαϊκής ψήφου, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος εντός των συνόρων τους. Η συμφωνία θα ενεργοποιηθεί μόνον όταν συμμετάσχουν πολιτείες που διαθέτουν συνολικά τουλάχιστον 270 εκλεκτορικές ψήφους, όσες απαιτούνται για την εκλογή προέδρου.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στη συμφωνία έχουν προσχωρήσει 18 πολιτείες και η Περιφέρεια της Κολούμπια, που συγκεντρώνουν συνολικά 222 εκλεκτορικές ψήφους. Στις πρόσφατες εκλογές, οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο των πολιτειακών νομοθετικών σωμάτων όσο και του αξιώματος του κυβερνήτη σε πέντε ακόμη πολιτείες που δεν συμμετέχουν: την Αριζόνα, το Μίσιγκαν, τη Νεβάδα, την Πενσιλβάνια και το Ουισκόνσιν. Οι πέντε διαθέτουν συνολικά 61 εκλεκτορικές ψήφους, δημιουργώντας περιθώριο υπέρβασης του απαιτούμενου ορίου, εφόσον εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εγκρίσεις.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας επιδιώκουν να αποτρέψουν την επανάληψη περιπτώσεων όπως οι εκλογές του 2000 και του 2016, όταν ο Τζορτζ Ου. Μπους και ο Ντόναλντ Τραμπ, αντίστοιχα, εξελέγησαν πρόεδροι, παρότι οι Δημοκρατικοί αντίπαλοί τους είχαν συγκεντρώσει περισσότερες ψήφους πανεθνικά.
Η Washington Post καταγράφει επίσης τη θετική τοποθέτηση του κυβερνήτη της Πενσιλβάνια Τζος Σαπίρο, ο οποίος συγκαταλέγεται στους πιθανούς υποψηφίους για την προεδρία το 2028. Μιλώντας στο podcast “Pod Save America”, ο Σαπίρο υποστήριξε ότι “το σημαντικότερο είναι να ακούγεται και να γίνεται σεβαστή η βούληση του λαού”.
Κατά την εφημερίδα, μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τη διεξαγωγή των προεδρικών εκστρατειών, μεταφέροντας το ενδιαφέρον από τις λίγες αμφίρροπες πολιτείες στην αναζήτηση ψήφων σε ολόκληρη τη χώρα. Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι θα ενίσχυε την ανάγκη ευρείας εκλογικής απήχησης. Οι αντίπαλοι υποστηρίζουν ότι οι υποψήφιοι θα παραμέριζαν τις μικρότερες πολιτείες και θα επικεντρώνονταν στις πολυπληθέστερες, όπως η Καλιφόρνια, το Τέξας και η Φλόριντα.
Οι επικριτές αμφισβητούν επίσης τη συνταγματικότητα του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια μεταβολή απαιτεί αναθεώρηση του Συντάγματος και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω πολιτειακών νόμων. Ο Ντάνιελ Λένινγκτον, αντιπρόεδρος του συντηρητικού Wisconsin Institute for Law and Liberty, δήλωσε στη Washington Post ότι οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας είναι έτοιμοι να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει το δημοσίευμα αφορά το κατά πόσον απαιτείται έγκριση του Κογκρέσου για τη συμφωνία μεταξύ των πολιτειών. Ορισμένοι υποστηρικτές εκτιμούν ότι δεν είναι αναγκαία, δηλώνουν ωστόσο ότι θα την επιδιώξουν. Παραμένει επίσης αντικείμενο διαφωνίας εάν ο πρόεδρος θα μπορούσε να ασκήσει βέτο.
Ο καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Notre Dame Ντέρεκ Μίλερ, τον οποίο επικαλείται η εφημερίδα, εκτιμά ότι οι προσφυγές θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν τη διαφορετική μεταχείριση των ψηφοφόρων, δεδομένων των αποκλίσεων μεταξύ πολιτειών στους κανόνες ταυτοποίησης, επιστολικής και πρόωρης ψηφοφορίας. Ζητήματα ενδέχεται να ανακύψουν και ως προς τις προϋποθέσεις κατοικίας των ψηφοφόρων. Σύμφωνα με τον ίδιο, πιθανότατα θα κληθούν να αποφανθούν τόσο το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ όσο και ανώτατα πολιτειακά δικαστήρια.
Η Washington Post επισημαίνει ότι η στήριξη δεν είναι ενιαία ούτε μεταξύ των Δημοκρατικών. Ο εκλεγμένος κυβερνήτης του Ουισκόνσιν Ντέιβιντ Κρόουλι τάχθηκε υπέρ της υπέρβασης του συστήματος του Εκλεκτορικού Κολεγίου. Αντίθετα, ο εκλεγμένος κυβερνήτης της Νεβάδας Άαρον Φορντ δεν έχει δεσμευθεί ότι θα εγκρίνει τη συμφωνία, ενώ η κυβερνήτης της Αριζόνας Κέιτι Χομπς απέφυγε να διευκρινίσει εάν την υποστηρίζει. Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι στη Νεβάδα ανάλογο νομοσχέδιο είχε προσκρούσει το 2019 στο βέτο του τότε Δημοκρατικού κυβερνήτη Στιβ Σίσολοκ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να περιορίσει τον ρόλο μικρότερων πολιτειών στις προεδρικές εκλογές.
