Στην κορυφή των κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στις ΗΠΑ αναρριχήθηκαν οι ανησυχίες που συνδέονται με τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης (AI), σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), η οποία δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή.
Όπως προκύπτει από την έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Financial Stability Report), οι πιθανοί κίνδυνοι τόσο από την ίδια την τεχνολογία όσο και από τον καταιγιστικό ρυθμό επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα αποτελούν πλέον τη σημαντικότερη πηγή ανησυχίας για τους συμμετέχοντες στην έρευνα της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.
Ειδικότερα, το 87% των ερωτηθέντων χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη σημαντικό παράγοντα κινδύνου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, έναντι μόλις 50% στην αντίστοιχη έρευνα του Μαΐου.
Το Reuters αναφέρει ότι στο επίκεντρο των προβληματισμών βρίσκονται η αυξανόμενη απειλή κυβερνοεπιθέσεων, οι κίνδυνοι που απορρέουν από σύνθετες μορφές χρηματοδότησης επενδύσεων στην AI, αλλά και το ενδεχόμενο επιβράδυνσης των εταιρικών κερδών στον κλάδο, η οποία θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ευρύτερη χρηματιστηριακή διόρθωση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι και οι υπόλοιποι βασικοί κίνδυνοι που καταγράφηκαν στην έρευνα συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Η πιθανότητα μιας γενικευμένης διόρθωσης στις αγορές περιουσιακών στοιχείων υψηλού επενδυτικού κινδύνου (risk assets) συγκέντρωσε ποσοστό 52%, ενώ το 43% των συμμετεχόντων ανέφερε ειδικότερα τις κυβερνοεπιθέσεις ως σημαντική απειλή.
Παράλληλα, το 48% εξέφρασε ανησυχία για τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια, ενώ το 43% έθεσε στο προσκήνιο τη βιωσιμότητα του αμερικανικού δημοσιονομικού χρέους.
Η έρευνα προηγήθηκε των εξελίξεων στη Nvidia
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, γεγονός που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες διατύπωσαν τις εκτιμήσεις τους πριν από τις τελευταίες αναταράξεις στην κατασκευάστρια εταιρεία τσιπ Nvidia και την αποχώρηση του διευθύνοντος συμβούλου της, Jensen Huang, την Πέμπτη.
Η εξέλιξη αυτή ήρθε μετά τις αποκαλύψεις για εξωσυζυγικές σχέσεις του Huang, μεταξύ των οποίων και σχέση με Κινέζα επιχειρηματία, η οποία, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, βρίσκεται υπό υποψία για κατασκοπευτική δράση υπέρ της Κίνας.
Η χρονική συγκυρία σημαίνει επίσης ότι η έρευνα ολοκληρώθηκε πριν από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των πρόσφατων ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, στις οποίες οι αυξανόμενες ανησυχίες της αμερικανικής κοινής γνώμης για την τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσαν επίσης ένα από τα κεντρικά ζητήματα της δημόσιας συζήτησης.
Εκρηκτική αύξηση του δανεισμού για υποδομές AI – Στα 680 δισ. δολάρια
Η αυξημένη ανησυχία για την τεχνητή νοημοσύνη αποτυπώνεται και στην ίδια την έκθεση της Fed, η οποία αφιερώνει εκτενή αναφορά στην ταχύτατη διόγκωση της έκδοσης χρέους για τη χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων (data centers) και άλλων υποδομών προηγμένης υπολογιστικής ισχύος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, η έκδοση χρέους που συνδέεται με υποδομές προηγμένης υπολογιστικής τεχνολογίας είχε εκτιναχθεί στα 680 δισ. δολάρια έως τον Οκτώβριο του 2026, καταγράφοντας ήδη πενταπλάσια αύξηση σε σύγκριση με το σύνολο των εκδόσεων του 2023.
Μάλιστα, ο δανεισμός για τις συγκεκριμένες υποδομές αντιστοιχεί πλέον σχεδόν στο ένα τρίτο του συνόλου των εκδόσεων εταιρικού χρέους επενδυτικής βαθμίδας (investment grade) από μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Πρόκειται για εντυπωσιακή μεταβολή, καθώς μόλις πριν από τρία χρόνια το αντίστοιχο ποσοστό ήταν χαμηλότερο του 6%.
Η Fed επισημαίνει ότι η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι επενδύσεις και οι εκδόσεις χρέους για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης παραπέμπει στον επενδυτικό κύκλο που χαρακτήρισε τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και των ευρυζωνικών δικτύων στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι ο σημερινός κύκλος επενδύσεων ενδέχεται σύντομα να ξεπεράσει σε μέγεθος εκείνον της συγκεκριμένης περιόδου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, παράλληλα, στις σύνθετες χρηματοδοτικές δομές που στηρίζουν μέρος αυτών των επενδύσεων.
Όπως εξηγεί η Fed, μακροχρόνιες συμβάσεις, συμφωνίες μίσθωσης και εγγυήσεις επιτρέπουν σε μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και παρόχους υπηρεσιών cloud, γνωστούς ως hyperscalers, να διευκολύνουν τη χρηματοδότηση αντίστοιχων έργων από μικρότερες τρίτες επιχειρήσεις. Την ίδια στιγμή, οι κατασκευαστές επεξεργαστών γραφικών (GPU) και οι hyperscalers συμμετέχουν συχνά και οι ίδιοι στη χρηματοδότηση των επενδύσεων μέσω τοποθετήσεων μετοχικού κεφαλαίου.
Τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Fed δείχνουν ότι το συνολικό ύψος του χρέους, των εγγυήσεων και των μισθώσεων υποδομών που δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ θα μπορούσε να υπερβεί τα 3 τρισ. δολάρια.
Ο κίνδυνος της “κυκλικής χρηματοδότησης” και οι αλληλεξαρτήσεις της αγοράς
Η αμερικανική κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι αυτές οι πρακτικές, οι οποίες περιγράφονται ως “κυκλική χρηματοδότηση” (circular financing), ενδέχεται να επιτρέψουν στους μεγαλύτερους ομίλους να απορροφήσουν πιθανές ζημίες σε περίπτωση οικονομικής επιβράδυνσης ή ανατροπής του επενδυτικού κύκλου, περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ωστόσο, η ίδια πρακτική ενδέχεται να σημαίνει ότι η πραγματική έκθεση των συγκεκριμένων επιχειρήσεων σε ένα ενδεχόμενο αρνητικό σενάριο είναι σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη που αποτυπώνεται στις υποχρεώσεις των ισολογισμών τους.
“Οι σύνθετες αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων, των δημόσιων αγορών πιστώσεων, των ιδιωτών δανειστών και των εταιρειών ειδικού σκοπού που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση δημιουργούν ευπάθειες, οι οποίες καθιστούν αναγκαία τη στενή παρακολούθησή τους”, αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση.
Υψηλές αποτιμήσεις και μόχλευση αυξάνουν τους κινδύνους
Οι προειδοποιήσεις της Fed δεν περιορίζονται αποκλειστικά στη χρηματοδότηση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης. Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων σε ένα ευρύ φάσμα αγορών παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, εν μέρει λόγω του έντονου επενδυτικού ενθουσιασμού γύρω από την AI.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο κλάδο αποτέλεσαν έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας κατά τη διάρκεια του 2026.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι μια απρόσμενη επιδείνωση των εταιρικών κερδών θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη υποχώρηση των αγορών, αυστηρότερους όρους χορήγησης πιστώσεων και περιορισμό των επενδύσεων, με αρνητικές συνέπειες για τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Οι επιπτώσεις ενός τέτοιου σεναρίου θα μπορούσαν να ενισχυθούν περαιτέρω από τα σχετικά υψηλά επίπεδα μόχλευσης σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Ειδικότερα, η Fed διαπιστώνει ότι η μόχλευση των hedge funds, και κυρίως των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου, εξακολουθεί να βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα από το 2013, όταν άρχισε η συστηματική συλλογή των σχετικών στοιχείων.
