Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες έκρουσε των κώδωνα του κινδύνου χθες Παρασκευή, προειδοποίησε τα κράτη μέλη πως ο διεθνής θεσμός απειλείται με “άμεση οικονομική κατάρρευση” αν κάποια συνεχίσουν να μην πληρώνουν τις συνεισφορές τους.
Ο οργανισμός “είχε ήδη περάσει” δύσκολες περιόδους σε επίπεδο χρηματοδότησης, “αλλά η τρέχουσα κατάσταση είναι ριζικά διαφορετική”, τόνισε ο κ. Γκουτέρες σε επιστολή του στα κράτη μέλη, την οποία συμβουλεύτηκε το Γαλλικό Πρακτορείο.
Αιτία είναι οι “αποφάσεις” χωρών–δεν τις κατονόμασε–να μην τιμήσουν τις δεσμεύσεις τους για την “καταβολή των υποχρεωτικών συνεισφορών τους που χρηματοδοτούν μεγάλο μέρος του εγκεκριμένου τακτικού προϋπολογισμού” του ΟΗΕ.
Με στάση απροκάλυπτα εχθρική έναντι της πολυμερούς συνεργασίας υπέρ της οποίας συνηγορεί ο οργανισμός, οι ΗΠΑ, ιδίως, αρνούνται τους τελευταίους μήνες να τιμήσουν δεσμεύσεις τους ή καθυστερούν υποχρεωτικές πληρωμές, ή μειώνουν τη χρηματοδότησή τους σε συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο αμερικανός πρόεδρος διέταξε την αποχώρηση της χώρας του από 66 διεθνείς οργανισμούς που “δεν υπηρετούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ”, συμπεριλαμβανομένων 31 που ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ίδρυσε εξάλλου “συμβούλιο ειρήνης”, που καταρχήν σκοπό έχει να εγγυηθεί την εφαρμογή του σχεδίου του για τη Λωρίδα της Γάζας, όμως στην πραγματικότητα, σύμφωνα με επικριτές της πρωτοβουλίας, θέλει να μετατραπεί σε διεθνή οργανισμό, αντικαθιστώντας τον ΟΗΕ.
Ενώ πάνω από 150 μέλη–από τα 193–κατέβαλαν τις οφειλές τους, τα Ηνωμένα Έθνη έκλεισαν το έτος 2025 χωρίς να τους έχει εξοφληθεί ποσό ύψους 1,6 δισεκ. δολαρίων, υπερδιπλάσιο του 2024.
Κι ο διεθνής θεσμός είναι αντιμέτωπος με “συνδεδεμένο πρόβλημα” που πλήττει ακόμη περισσότερο τη δημοσιονομική του κατάσταση: πρέπει να αποπληρώνει στα κράτη μέλη τα κεφάλαια που δεν δαπανήθηκαν, εξήγησε χθες Παρασκευή, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Φαρχάν Χακ, αναπληρωτής εκπρόσωπος του ΓΓ Γκουτέρες.
Καφκικός κύκλος
“Είμαστε παγιδευμένοι σε καφκικό κύκλο: αναμένεται από εμάς να αποπληρώσουμε χρήματα που δεν υπάρχουν”, στηλίτευσε ο κ. Γκουτέρες στην επιστολή του.
Τα κενά χρηματοδότησης αναγκάζουν συχνά τον οργανισμό να παγώνει προσλήψεις, να καθυστερεί πληρωμές ή να κάνει περικοπές στις υπηρεσίες και στις αποστολές του.
Για τον επικεφαλής του ΟΗΕ, η κατάσταση δεν είναι πλέον βιώσιμη και μέτρα αυτής της φύσης δεν αρκούν.
“Εξέφρασε τον φόβο ότι δεν θα καταστεί εφικτή “η πλήρης εκτέλεση του προϋπολογισμού” του 2026, που εγκρίθηκε μόλις τον Δεκέμβριο. Και “ακόμα χειρότερα (…) η ρευστότητα του τακτικού προϋπολογισμού θα έχει εξαντληθεί τον Ιούλιο”, προειδοποίησε.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στο τέλος της χρονιάς, κάλεσε τα κράτη μέλη να “τιμήσουν πλήρως και χωρίς καθυστερήσεις τις υποχρεώσεις τους για πληρωμές” καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα χρειαστεί “αναθεώρηση σε βάθος των οικονομικών κανόνων” του Οργανισμού.
Στα 3,4 δισ. δολάρια, ο προϋπολογισμός του 2026 είναι μειωμένος κατά 7% σε σχέση με εκείνον της περασμένης χρονιάς. Τα κράτη μέλη ενέκριναν εξάλλου την κατάργηση κάπου 2.400 θέσεων, εξαιτίας των πιο περιοριστικών δημοσιονομικών συνθηκών των τελευταίων ετών.
Στα χαρτιά, οι ΗΠΑ είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στον ΟΗΕ, που φθάνει το 22% της χρηματοδότησής του την περίοδο 2025-2027, με βάση μέθοδο υπολογισμού ανάλογα με τις δυνατότητες πληρωμής κάθε χώρας, όπως ορίζονται με βάση τα εθνικά έσοδά της. Η Κίνα κατατάσσεται δεύτερη, η συνεισφορά της καλύπτει περί το 20%.
Πηγή: ΑΠΕ
