Η γιγαντιαία διαφημιστική πινακίδα που τοποθετήθηκε στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο του Τελ Αβίβ έθεσε την Τουρκία στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η εικόνα έδειχνε τον πρόεδρό της, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δίπλα στους ηγέτες του Ιράν, της Χεζμπολάχ και τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, παρουσιάζοντάς τους ως αντιπάλους του Ισραήλ, κάτω από το σύνθημα: “Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου. Μην τους αφήσετε να κερδίσουν”.
Μόλις λίγες ημέρες αργότερα, η Τουρκία βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο της τελευταίας στρατιωτικής αντιπαράθεσης του Ισραήλ.
Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη έπληξαν την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Νταχάρ στη βόρεια Συρία, στοχεύοντας αυτό που αξιωματούχοι χαρακτήρισαν ως αναδυόμενη τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη, την οποία το Ισραήλ θεωρούσε σημαντική απειλή.
Όμως, με τις εκλογές να απέχουν μόλις λίγο περισσότερο από δύο μήνες, η χρονική εγγύτητα της επίθεσης με τα μηνύματα της προεκλογικής εκστρατείας του Νετανιάχου έχει πυροδοτήσει συζήτηση στο Ισραήλ και στο εξωτερικό: προλαμβάνει ο Νετανιάχου μια πραγματική στρατηγική απειλή ή την διογκώνει για να ενισχύσει τη θέση του στις κάλπες;
Κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους της πολιτικής του καριέρας, που εκτείνεται σε δεκαετίες, ο Νετανιάχου έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον “κ. Ασφάλεια”, ικανό να αντιμετωπίσει κάθε απειλή που αντιμετωπίζει το Ισραήλ. Είναι επίσης ένας δεινός πολιτικός χειριστής, με μακρά ιστορία αξιοποίησης των κρίσεων προς όφελός του.
Ο Τομ Μπάρακ, απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, επέκρινε δημοσίως το Ισραήλ για την επίθεση, σε μια σπάνια δημόσια επίπληξη, χαρακτηρίζοντάς την “περιττή κλιμάκωση”. Σε συνέντευξή του στον podcaster Μάριο Ναουφάλ, ο Μπάρακ υπαινίχθηκε πολιτικό κίνητρο, διατυπώνοντας τη “θεωρία” ότι το Ισραήλ “απλώς προσπάθησε να προκαλέσει την Τουρκία”. Τη χαρακτήρισε “μια πολύ επιθετική κίνηση, η οποία όμως ίσως λειτουργήσει θετικά ενόψει των εκλογών”.
Επισήμως, το Ισραήλ παρουσίασε την επίθεση ως καθαρά επιχειρησιακή αναγκαιότητα: ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας του, Ισραέλ Κατς, έχουν δηλώσει ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενδείξεις πως η Τουρκία προετοιμαζόταν να εγκαταστήσει δυνάμεις και εξοπλισμό στην αεροπορική βάση.
Μια ισραηλινή στρατιωτική πηγή δήλωσε στο CNN ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) είχαν συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με τα σχέδια της Τουρκίας να αναπτύξει προσωπικό, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας στην περιοχή. Μια τέτοια ανάπτυξη, σύμφωνα με την πηγή, θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης του Ισραήλ στον συριακό εναέριο χώρο και να μεταβάλει τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή. Οι πληροφορίες αυτές, σύμφωνα με δεύτερη πηγή, είχαν κοινοποιηθεί στην κυβέρνηση Τραμπ και στον πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα. Το Ισραήλ και η Συρία έχουν πραγματοποιήσει συνομιλίες για την αποφυγή συγκρούσεων κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, καταλήγοντας σε αυτό που ο Νετανιάχου έχει περιγράψει ως “status quo σε ζητήματα ασφαλείας”.
Την Κυριακή, ο Ρομάν Γκόφμαν, επικεφαλής της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ, συναντήθηκε εκ νέου με τον υπουργό Εξωτερικών της Συρίας, Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι, στην Ιορδανία, με στόχο την αποκλιμάκωση της τελευταίας έντασης, σύμφωνα με το συριακό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων.
Ωστόσο, η Τουρκία, οι ΗΠΑ και ορισμένοι από τους εσωτερικούς πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου έστρεψαν την προσοχή τους στον χρόνο της επίθεσης. Απορρίπτοντας την ισραηλινή εκδοχή ως “μη πειστική”, η Τουρκία κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι “επιδιώκει επεκτατικές και αποσταθεροποιητικές πολιτικές στην περιοχή” ενόψει της ψηφοφορίας του Οκτωβρίου. Η τουρκική κυβέρνηση δήλωσε ότι θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τη συριακή κυβέρνηση “σε νόμιμη βάση για την εδραίωση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ευημερίας”.
Ο Νετανιάχου χαρακτηρίζει τον Ερντογάν “αντισημίτη τύραννο”
Ο Νετανιάχου και ο Κατς απέρριψαν την εκδοχή περί πολιτικών κινήτρων, προειδοποιώντας αντιθέτως για την επικείμενη εδραίωση τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία. “Δεν θα ανεχθούμε την εγκαθίδρυση στρατιωτικής τουρκικής παρουσίας στη Συρία που θα απειλεί το Ισραήλ”, δήλωσε ο Νετανιάχου την περασμένη εβδομάδα.
Εν τω μεταξύ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός όξυνε περαιτέρω την ήδη συγκρουσιακή ρητορική του εναντίον του Ερντογάν. Την Παρασκευή, το γραφείο του Νετανιάχου χαρακτήρισε τον Ερντογάν, σε ανάρτηση στην πλατφόρμα X, “αντισημίτη τύραννο που καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό”.
Ο Νετανιάχου και ο Ερντογάν έχουν μια μακροχρόνια δημόσια διαμάχη, η οποία εντάθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια των πολέμων στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν. Ο Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει τον Νετανιάχου εγκληματία πολέμου και έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το Ισραήλ για ωμότητες στη Γάζα· ο Νετανιάχου έχει κατηγορήσει τον Ερντογάν ότι υποστηρίζει τη Χαμάς. Πρόσφατα, ο Νετανιάχου τάχθηκε κατά της πώλησης αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Άγκυρα, προειδοποιώντας για τις “επιθετικές φιλοδοξίες” του Ερντογάν στην περιοχή.
Ο Άμος Χαρέλ, ανώτερος αναλυτής θεμάτων ασφαλείας της αριστερής εφημερίδας Haaretz, λέει ότι τόσο οι εξηγήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια όσο και οι πολιτικές εξηγήσεις είναι σχετικές. “Υπάρχουν πράγματι ενδείξεις ότι η στάση του Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ είναι πολύ εχθρική και ότι η Τουρκία προχωρά σε διάφορες στρατιωτικές κινήσεις στη Συρία, ορισμένες από τις οποίες αφορούν τους IDF -συμπεριλαμβανομένων κινήσεων σε εκείνο το συγκεκριμένο αεροδρόμιο”, δήλωσε, επικαλούμενος πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με τουρκικά σχέδια για την ανάπτυξη συμβούλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και συστημάτων αεράμυνας.
Την ίδια στιγμή, ο Χαρέλ δήλωσε στο CNN ότι “είναι επίσης απολύτως σαφές πως ο Νετανιάχου ακολουθεί μια νέα και επιθετική γραμμή”, την οποία παρουσιάζει ως δίδαγμα από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 εναντίον του Ισραήλ: να χτυπά πρώτος, σε κάθε μέτωπο, ενώ παράλληλα δημιουργεί ζώνες ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία. Ο ισραηλινός στρατός κατέλαβε μια ζώνη ασφαλείας 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντός της Συρίας μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ το 2024 και την κατέχει έκτοτε.
Ωστόσο, το πολιτικό πλαίσιο της τελευταίας λεκτικής αντιπαράθεσης έχει απλώς ενισχύσει τις υποψίες ορισμένων επικριτών του Νετανιάχου. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, ο οποίος υπερασπίστηκε την ίδια την επιχείρηση ως δικαιολογημένη, επέκρινε τις θριαμβολογικές ισραηλινές δηλώσεις που ακολούθησαν. “Στη Μέση Ανατολή, το να χτυπάς όταν είναι αναγκαίο είναι σημαντικό. Αλλά αν χτύπησες, μείνε σιωπηλός”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο Γιαΐρ Γκολάν, ηγέτης του αριστερού κόμματος των Δημοκρατών, χαρακτήρισε την επιχείρηση “προκλητική και επικίνδυνη”. Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπάρακ προχώρησε ακόμη περισσότερο, γράφοντας στα social media ότι η κλιμάκωση “αναδίδει έντονα την οσμή μιας πολιτικής πρόθεσης να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογές εν μέσω μιας σειράς εντάσεων ασφαλείας, σχεδιασμένων να ανησυχήσουν το κοινό”.
Με τον Νετανιάχου και το πολιτικό του μπλοκ να υπολείπονται επί του παρόντος στις δημοσκοπήσεις, οι επικριτές του ανησυχούν ότι μια νέα κρίση ασφαλείας θα μπορούσε να μεταβάλει θεμελιωδώς το πολιτικό τοπίο και να τον βοηθήσει να ελέγξει την ατζέντα της προεκλογικής εκστρατείας.
“Ο Νετανιάχου είναι γνωστό ότι πιστεύει πως μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ασφάλειας είναι μια επιλογή έσχατης ανάγκης που θα μπορούσε να ανακατέψει την τράπουλα και να βελτιώσει τις πιθανότητές του να επιβιώσει σε αυτές τις εκλογές”, δήλωσε ο Χαρέλ. Και, καθώς ο Τραμπ περιορίζει τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Ιράν και θέτει περιορισμούς στις στρατιωτικές του ενέργειες στη Γάζα και τον Λίβανο, πρόσθεσε, “η Τουρκία-Συρία αναδεικνύεται σε ένα πιθανό μέτωπο. Αυτό εγείρει, τουλάχιστον, την έντονη υποψία ότι εμπλέκονται και πολιτικές σκοπιμότητες”.
