Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει φτάσει σε ένα ακόμη σταυροδρόμι όσον αφορά το Ιράν, και κάθε φορά που φτάνει σε ένα τέτοιο σημείο, οι επιλογές του περιορίζονται ακόμη περισσότερο ενώ το κόστος κάθε πιθανής πορείας δράσης αυξάνεται, σχολιάζει το CNN τη Δευτέρα.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξήγησε την Κυριακή ότι η παύση των αεροπορικών επιθέσεων, μετά από 13 συνεχόμενες νύχτες επιθέσεων, είχε ως στόχο να δημιουργήσει χώρο για τη διπλωματία. Προειδοποίησε όμως επίσης ότι είναι “έτοιμη για δράση” ενόψει μιας πιθανής νέας κλιμάκωσης.
Υπάρχουν ορισμένα σημάδια διπλωματικής δραστηριότητας. Το Ιράν δήλωσε ότι φιλοξένησε τις τελευταίες ημέρες συνομιλίες με το Ομάν σε επίπεδο αναπληρωτών υπουργών Εξωτερικών. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα αλλάξει στάση όσον αφορά το βασικό της αίτημα, το οποίο προκάλεσε την τελευταία κλιμάκωση με τις ΗΠΑ: την επιμονή της να ελέγχει τη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ο Τραμπ βρίσκεται και πάλι σε μια γνώριμη πλέον κατάσταση. Προσπάθησε να εξαναγκάσει το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις, εντείνοντας τις επιθέσεις. Ωστόσο, το σχέδιο δεν αποδίδει τώρα όπως δεν απέδωσε και στην αρχή του πολέμου. Θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση με την αποστολή χερσαίων δυνάμεων, μια κίνηση που θα αξιοποιούσε το στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτό θα ενείχε τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών για τις ΗΠΑ σε έναν πόλεμο που είναι ήδη εξαιρετικά αντιδημοφιλής.
Σχεδόν πέντε μήνες μετά την έναρξη ενός πολέμου που, όπως είχε δηλώσει, θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες, ο Τραμπ συνεχίζει να προσπαθεί να δημιουργήσει περιθώρια ελιγμών έναντι της Τεχεράνης. Όμως, το μόνο που φαίνεται να επιτυγχάνει αυτή η στρατηγική είναι να του αφήνει λιγότερα περιθώρια και χειρότερες επιλογές, σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο.
Και η πολιτική ένταση κλιμακώνεται. Η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου την περασμένη εβδομάδα αυξάνει την πιθανότητα αύξησης του κόστους της βενζίνης και εντείνει τους φόβους της πλειοψηφίας των Αμερικανών που αντιτίθενται στον πόλεμο – αν και το Brent υποχωρεί τη Δευτέρα.
Μια εναλλακτική διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας απειλείται πλέον από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν. Τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου πλησιάζουν σε ανησυχητικά χαμηλά επίπεδα, πυροδοτώντας φόβους για επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης. Όλα αυτά εκτυλίσσονται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών (midterms) του Νοεμβρίου, οι οποίες πλησιάζουν με γοργούς ρυθμούς και στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ ήδη αντιμετωπίζουν μια δύσκολη πορεία.
Όπως συμβαίνει εδώ και εβδομάδες, οι επιλογές του Τραμπ δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές. Αυτό ίσως εξηγεί τις εναλλαγές στη στάση του την περασμένη εβδομάδα, από απειλές για χρήση τεράστιας στρατιωτικής δύναμης έως ισχυρισμούς ότι το Ιράν ικετεύει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις. Δεδομένης της αποτυχίας να αλλάξει η γεωπολιτική κατάσταση του πολέμου, μια τέτοια ρητορική φαίνεται να απευθύνεται περισσότερο στο εγχώριο κοινό παρά στην Τεχεράνη.
Ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμα να αποφασίσει συνεχίσει στην έντονη ρητορική του. Θα μπορούσε να προσπαθήσει να στραγγαλίσει περαιτέρω την ιρανική οικονομία, χτυπώντας υποδομές μεταφορών και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερο πόνο στους Ιρανούς πολίτες, τους οποίους ο Τραμπ φαινόταν πρόθυμος να βοηθήσει στην αρχή του πολέμου. Ακόμη και ορισμένοι από τον στενό του κύκλο πιστεύουν ότι αυτό δεν θα επηρεάσει τους ηγέτες της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το CNN, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού Νταν Κέιν εξέφρασαν την ανησυχία τους για την κλιμάκωση του πολέμου σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο. Ο Κέιν ανησυχούσε για τις επιπτώσεις στα αποθέματα πυρομαχικών, σύμφωνα με πηγές. Την περασμένη εβδομάδα, το CNN ανέφερε ότι τόσο η CIA όσο και η DIA εκτίμησαν πρόσφατα ότι το είδος των βομβαρδισμών που πραγματοποίησαν πρόσφατα οι ΗΠΑ είναι απίθανο να αλλάξει τη διαπραγματευτική θέση του Ιράν, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους των ΗΠΑ.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν η επέκταση του οικονομικού αποκλεισμού των ΗΠΑ στα πλοία και τα λιμάνια του Ιράν, με στόχο να στερηθεί η ιρανική κυβέρνηση από τη χρηματοδότηση και τα έσοδα που απαιτούνται για τη διατήρηση της στρατιωτικής μηχανής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Το μειονέκτημα είναι ότι κάτι τέτοιο θα χρειαζόταν εβδομάδες ή μήνες και, παρόλα αυτά, ενδέχεται να μην αλλάξει τη στάση της Τεχεράνης. Δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ διαθέτει την υπομονή ή τον εσωτερικό πολιτικό χώρο για να ακολουθήσει μια τέτοια πορεία. Και το Ιράν πιθανότατα θα ανταποκριθεί ανανεώνοντας τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στα Στενά — εντείνοντας έτσι τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία και την πολιτική πίεση στις ΗΠΑ.
Μια τρίτη επιλογή θα ήταν να προσπαθήσουν οι ΗΠΑ να ανανεώσουν το μνημόνιο κατανόησης που κατέρρευσε και το οποίο είχε επιφέρει μια βραχύβια εκεχειρία. Ωστόσο, η Τεχεράνη είναι απίθανο να συμφωνήσει εάν δεν εξασφαλίσει αυτό που πίστευε ότι της παρείχε εξ αρχής το μνημόνιο: το δικαίωμα να ρυθμίζει και να αποκομίζει έσοδα από τη ναυτιλιακή κίνηση στο στενό. Αυτό θα αποτελούσε ήττα για τις ΗΠΑ, δεδομένου ότι η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός ήταν ανοιχτή πριν από τον πόλεμο. Ο Τραμπ θα αντιμετώπιζε, εν τω μεταξύ, εσωτερική πολιτική κριτική από τους σκληροπυρηνικούς της εξωτερικής πολιτικής, αν φαινόταν να προσφέρει στην Τεχεράνη ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους από εκείνους του αρχικού μνημονίου, το οποίο περιελάμβανε την υπόσχεση άρσης των κυρώσεων και τη δημιουργία ενός ταμείου περιφερειακής ανασυγκρότησης.
Μπορεί ο Τραμπ να βρει διέξοδο από μια κατάσταση χωρίς νικητές;
Ο Λευκός Οίκος ανέθεσε στον Πρεσβευτή των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, το καθήκον να εξηγήσει στα ΜΜΕ την Κυριακή τη μεταβαλλόμενη στρατηγική της κυβέρνησης και την αναζήτηση μιας διεξόδου από τον πόλεμο.
Ο Γουόλτς υπογράμμισε την πρόσφατη ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία τροφοδότησε ανησυχίες ότι ο Τραμπ ενδέχεται να προσπαθήσει να κλιμακώσει τις επιχειρήσεις. “Το καθεστώς θα πρέπει να πιστέψει τον πρόεδρο όταν λέει ότι είμαστε “έτοιμοι” και ότι όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν στο τραπέζι“, δήλωσε στην εκπομπή Face the Nation του CBS.
Στην εκπομπή Meet the Press του NBC, ο Γουόλτς υποστήριξε ότι “το Ιράν είναι διπλωματικά απομονωμένο, οικονομικά αποκομμένο και στρατιωτικά κατεστραμμένο”. Πρόσθεσε δε: “Δεν υπήρξαν ποτέ πιο αδύναμοι, κι εμείς διαπραγματευόμαστε από θέση ισχύος”.
Σε στρατιωτικούς όρους, αυτό μπορεί να ισχύει. Ωστόσο, η ασύμμετρη φύση της σύρραξης σημαίνει ότι όσο το Ιράν μπορεί να απειλεί πλοία στα Στενά με drones και πυραύλους, διατηρεί την ικανότητα να αυξάνει το παγκόσμιο κόστος του πολέμου. Παράλληλα, η επιβίωση του καταπιεστικού καθεστώτος του, παρά τον θάνατο του Ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, δημιουργεί την εικόνα μιας ανθεκτικότητας απέναντι στην αμερικανική υπερδύναμη.
Στο μεταξύ, ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να αποτελεί πολιτικό “βαρίδι” για την κυβέρνηση Τραμπ. Νέα δημοσκόπηση των CBS News/YouGov αποτυπώνει το θολό τοπίο που δημιουργούν τα χαοτικά μηνύματα του προέδρου για τον πόλεμο, καθώς μόλις το 31% των Αμερικανών δηλώνει ότι έχει σαφή εικόνα για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Μόλις το 40% θεωρεί ότι οι ΗΠΑ έχουν το πάνω χέρι στη σύγκρουση, ενώ το 76% εκτιμά ότι ο πόλεμος με το Ιράν αποδείχθηκε δυσκολότερος απ’ όσο υπολόγιζε η κυβέρνηση Τραμπ.
Επί μήνες, ο Τραμπ επιχειρούσε να εξαναγκάσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση, αποφεύγοντας παράλληλα να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε έναν χερσαίο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, από αυτούς που ο ίδιος καταδίκαζε κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Όμως, η πραγματικότητα δείχνει ότι ο πόλεμος ενδέχεται να μην μπορεί να κερδηθεί με τους περιορισμούς που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στο τρόπο δράσης τους. Μια νέα κλιμάκωση ενδέχεται απλώς να επαναφέρει τον Τραμπ στο ίδιο δυσάρεστο δίλημμα. Την ίδια στιγμή, δεν διαφαίνεται κανένας προφανής δρόμος προς μια ειρηνευτική συμφωνία που να εκπληρώνει τους αμερικανικούς στόχους.
Φαίνεται πως πρόκειται για τον απόλυτο ορισμό μιας “no-win” κατάστασης, καταλήγει το CNN.
