Το πρώτο βήμα ήταν μία επίσκεψη “ειδικού απεσταλμένου” της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Καμπούλ στις αρχές Απριλίου. Τις τελευταίες ημέρες πληθαίνουν τα σενάρια για επικείμενες διαβουλεύσεις με αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής λέει ότι “δεν μπορεί να επιβεβαιώσει” τις πληροφορίες αυτές. Αναμφισβήτητο είναι πάντως ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες με το καθεστώς των Ταλιμπάν “σε τεχνικό επίπεδο”, ώστε να υπάρξει ο απαραίτητος συντονισμός για τις απελάσεις Αφγανών υπηκόων, τις οποίες επιθυμούν πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της Deutsche Welle, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Μάρκους Λάμερτ δηλώνει ότι “οι συνομιλίες αυτές ξεκίνησαν μετά από κοινή επιστολή που απέστειλαν 20 υπουργοί Εσωτερικών και Μεταναστευτικών Υποθέσεων” στις Βρυξέλλες, ζητώντας την “ενισχυμένη στήριξη της ΕΕ”, προκειμένου να υλοποιηθούν οι επιστροφές των Αφγανών στην πατρίδα τους.
Επιχειρήματα υπέρ και κατά
Ήδη τον περασμένο Οκτώβριο σχεδόν 20 κράτη-μέλη της ΕΕ είχαν ζητήσει από την Κομισιόν να έρθει σε επαφή με το καθεστώς των Ταλιμπάν, διερευνώντας τρόπους για να απελαθούν από την Ευρώπη Αφγανοί υπήκοοι, οι οποίοι είτε δεν διαθέτουν νόμιμη άδεια παραμονής, είτε θεωρούνται επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια.
“Οι σουηδικές αρχές είναι πρόθυμες να προσκαλέσουν τους Ταλιμπάν και οι βελγικές αρχές είναι διατεθειμένες να χορηγήσουν βίζα” ώστε μία αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν να επισκεφθεί τις Βρυξέλλες και να συζητήσει με την Κομισιόν τις απαραίτητες λεπτομέρειες για την επιστροφή Αφγανών υπηκόων, λέει στην DW η ευρωβουλευτής των Ολλανδών Πρασίνων Τίνεκε Στρικ.
Αν και η πρόσκληση δεν έχει επιδοθεί ακόμη, η Τίνεκε Στρικ εκφράζει σοβαρές αντιρρήσεις. Όπως επισημαίνει, “είχαμε καταδικάσει τη βία των Ταλιμπάν και την καταπίεση που υφίστανται οι Αφγανοί στο εσωτερικό της χώρας. Αν αρχίσουμε τώρα να συνεργαζόμαστε με τους Ταλιμπάν, εγκαταλείπουμε το ισχυρό χαρτί της ‘μη αναγνώρισης’ του καθεστώτος. Από τη στιγμή που συνομιλούμε, είναι σαν να τους νομιμοποιούμε, ωσάν να πρόκειται για οποιουσδήποτε άλλους ηγέτες”.
Μία ακόμη “συμμαχία των προθύμων”
Τη σχετική πρωτοβουλία είχε αναλάβει τον περασμένο Οκτώβριο η κυβέρνηση του Βελγίου. Μαζί της συντάσσονται οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και συγκεκριμένα η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γερμανία, η Βουλγαρία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Τσεχία. Την έκκληση με αποδέκτη τον Ευρωπαίο Επίτροπο Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, συνυπογράφει και η Νορβηγία, αν και δεν ανήκει στην ΕΕ.
“Αντιμετωπίζουμε όλοι το ίδιο εμπόδιο” έλεγε την εποχή εκείνη η Βελγίδα υπουργός Μετανάστευσης Ανελέεν Βαν Μποσούιτ. “Δεν μπορούμε να απελάσουμε έναν Αφγανό υπήκοο, ακόμη και αν έχει καταδικαστεί για ποινικό αδίκημα. Αυτό υποσκάπτει την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης στην πολιτική μας και ενέχει κινδύνους για την ασφάλειά μας. Είναι καιρός να αναλάβουμε συλλογική δράση”.
“Φαίνεται ότι οι κυβερνήσεις είναι αποφασισμένες να καλέσουν τους Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες, δεδομένου ότι, αν θέλουν να απελάσουν Αφγανούς υπηκόους, είναι απαραίτητο να υπογραφεί η αποκαλούμενη ‘συμφωνία επανεισδοχής’, την οποία συνήθως η ΕΕ συνάπτει με τρίτες χώρες” αναφέρει η Βελγίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σάσκια Μπρικμόντ.
Κάποιες χώρες, όπως η Γερμανία και η Αυστρία, ακολουθούν έναν διαφορετικό δρόμο σε διμερή βάση και έχουν αρχίσει ήδη απελάσεις με προορισμό το Αφγανιστάν. Τα τελευταία δύο χρόνια η Γερμανία έχει ήδη απελάσει περισσότερους από 100 Αφγανούς με βεβαρημένο ποινικό μητρώο.
“Ανησυχούν” οι ΜΚΟ
Εκπρόσωπος της Διεθνούς Αμνηστίας δηλώνει στην DW ότι ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία έχουν εντείνει τις προσπάθειες για να απελάσουν περισσότερους Αφγανούς, ενώ “βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για να εγκατασταθεί στις Βρυξέλλες μία αποστολή του καθεστώτος των Ταλιμπάν, που ασκούν ντε φάκτο εξουσία στο Αφγανιστάν, κάτι που αναμένεται να υλοποιηθεί τις επόμενες εβδομάδες”.
Η Βίμπκε Γιούντιθ, σύμβουλος της γερμανικής ανθρωπιστικής οργάνωσης PRO ASYL, εκτιμά ότι η Γερμανία έχει επηρεάσει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην προσπάθεια να αυξηθούν οι απελάσεις με προορισμό το Αφγανιστάν. “Ανησυχούμε, καθώς βλέπουμε ότι έχουν αυξηθεί πλέον οι πιέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο για περισσότερες απελάσεις” λέει η ίδια.
Οι επικριτές της στρατηγικής αυτής υποστηρίζουν ότι οι επαφές με τους Ταλιμπάν προκαλούν ανεπανόρθωτο πλήγμα στην αξιοπιστία της ίδιας της ΕΕ, καθώς ενδύεται τον μανδύα της κανονικότητας ένα καθεστώς που κατηγορείται για βασανιστήρια και ρατσισμό, που απαγορεύει στις γυναίκες να ασκούν τα περισσότερα επαγγέλματα ή ακόμη και να πηγαίνουν στο σχολείο μετά την έκτη δημοτικού. Όπως αναφέρει η Βίμπκε Γιούντιθ, η PRO ASYL αμφιβάλλει για τη νομιμότητα των απελάσεων αυτών, οι οποίες κατά την εκτίμησή της “παραβιάζουν το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου”.
Λόγος και αντίλογος στην Ευρωβουλή
Σύμφωνα με την Βελγίδα πολιτικό Σάσκια Μπρικμόντ, θα υπάρξουν οδυνηρές συνέπειες και για τους ίδιους τους απελαθέντες, γιατί “όταν τους αναγκάζεις να επιστρέψουν, ενώ εκείνοι κατά τεκμήριο ήθελαν να ξεφύγουν από το συγκεκριμένο καθεστώς, είναι σαν να είσαι υπεύθηνος για τις συνέπειες, ακόμη και για τη θανατική ποινή (που μπορεί να τους επιβληθεί μετά την επιστροφή τους)”.
Από κοινού με την “Πράσινη” συνάδελφό της Τίνεκε Στρικ, η Μπρικμόντ θέλει τώρα να εγκαινιάσει μία πρωτοβουλία στην αντίθετη κατεύθυνση, αποθαρρύνοντας τις απελάσεις και ανατρέποντας τα σχέδια περί αναβάθμισης των Ταλιμπάν. Σε ένα πρώτο βήμα, καλείται ο αρμόδιος Επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ να εμφανιστεί ενώπιον της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να δώσει εξηγήσεις σχετικά με τα σχέδια της Κομισιόν.
Άλλοι ευρωβουλευτές, ωστόσο, έχουν “κατανόηση” για το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι Βρυξέλλες. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά η Σουηδέζα- αλλά με κουρδική καταγωγή- Εβίν Ιντσίρ, που έχει εκλεγεί στην Ευρωβουλή με το Σοσιαλδημοκρατικό (Εργατικό) Κόμμα, “η ΕΕ θα πρέπει να κινηθεί με έναν τρόπο που δεν θα νομιμοποιεί αυτό το καθεστώς. Την ίδια στιγμή, όσοι έχουν το δικαίωμα να παραμείνουν στην Ευρώπη θα πρέπει να παραμείνουν, ενώ όσοι δεν έχουν αυτό το δικαίωμα θα πρέπει να επιστρέψουν με όποιον τρόπο κρίνεται εφικτός”.
