Πίσω από το προσωπείο της ενότητας, οι παγκόσμιες τραπεζικές εποπτικές αρχές διχάζονται μεταξύ του φόβου για υπερβολική ρύθμιση και της ανησυχίας ότι η χαλάρωση των κανόνων προκαλεί μια επανάληψη της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-09. Με τις ΗΠΑ να επανεξετάζουν την εποπτεία και να περιορίζουν την εφαρμογή της, η απόσπασή τους από τη Βασιλεία III γίνεται ολοένα και πιο προφανής.
ΛΟΝΔΙΝΟ – Ρωτήστε μια αίθουσα κεντρικών τραπεζιτών πόσοι επιθυμούν ένα λιγότερο σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα και θα δείτε λίγα (αν υπάρχουν) χέρια να σηκώνονται. Ρωτήστε πόσοι υποστηρίζουν την παρεμβατική, δαπανηρή εποπτεία, την ατελείωτη συμπλήρωση εγγράφων και την επιβολή που απαιτεί πολλές διαδικασίες και το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο. Αυτή η ένταση βρίσκεται στο επίκεντρο της πρόσφατης δήλωσης της Επιτροπής της Βασιλείας – που υποστηρίζεται από όλα τα μέλη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από τις Ηνωμένες Πολιτείες – η οποία ζητά την πλήρη και συνεπή εφαρμογή των κανόνων της Βασιλείας III.
Στην πραγματικότητα, η πρόσοψη της ενότητας κρύβει ουσιαστικές διαιρέσεις μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το τρέχον πλαίσιο υπόσχεται τη « σταθερότητα του νεκροταφείου » – ένα σύστημα που είναι σταθερό μόνο και μόνο επειδή τίποτα δεν επιτρέπεται να κινηθεί. Άλλοι προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε χαλάρωση ενέχει τον κίνδυνο επανάληψης της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-09.
Ωστόσο, οι νοοτροπίες αλλάζουν, και όχι μόνο στις ΗΠΑ. Η έκθεση του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι , για το 2024 , για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ , για παράδειγμα, υποδηλώνει ότι η τραπεζική ρύθμιση μπορεί πλέον να περιορίζει την ανάπτυξη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ρυθμιστικές αρχές έχουν λάβει οδηγίες να λαμβάνουν υπόψη την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη στη λήψη αποφάσεων. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ τους ζήτησε ακόμη και να υποβάλουν προτάσεις για την τόνωση της ανάπτυξης, κάτι που είναι σαν να ζητάς από έναν δικηγόρο να γράψει ένα ερωτικό γράμμα χωρίς τη θέλησή του.
Τι σημαίνει όμως αυτή η αλλαγή στην πράξη; Θα καταλήξουν τελικά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια προσέγγιση που όλοι θα μπορούν να ισχυρίζονται ότι είναι συμβατή με τη Βασιλεία;
Τις τελευταίες εβδομάδες, μας δόθηκε μια σπάνια ματιά στις εσωτερικές διαφωνίες που οι κεντρικές τράπεζες συνήθως κρατούν κεκλεισμένων των θυρών. Αφού η Michelle Bowman, η νέα Αντιπρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ για την τραπεζική εποπτεία, περιέγραψε την κανονιστική της προσέγγιση, η προκάτοχός της – η οποία εξακολουθεί να συμμετέχει στο Διοικητικό Συμβούλιο – εξέφρασε μια γρήγορη διαφωνία . Οι αξιωματούχοι της Fed μπορεί να αισθάνονται άβολα που οι διαφωνίες τους δημοσιοποιούνται τόσο δημόσια, αλλά σε αυτήν την περίπτωση, η διαφάνεια ήταν διδακτική.
Η Μπόουμαν ήταν αξιοσημείωτα συνοπτική. Η προσέγγισή της, εξήγησε , «δεν αφορά τον περιορισμό του στόχου μας, αλλά την ενίσχυσή του». Με τον όρο «ενίσχυση», εννοούσε τη μείωση του εποπτικού προσωπικού κατά 30%, την αύξηση της εξάρτησης του Διοικητικού Συμβουλίου από την εποπτεία σε κρατικό επίπεδο, τη δραστική μείωση της επιβολής του νόμου και την πλήρη απομάκρυνση πολλών κοινοτικών τραπεζών από το πλαίσιο της Βασιλείας.
Ο Michael Barr , προκάτοχος του Bowman, ήταν, όπως αναμενόταν, επικριτικός, επισημαίνοντας ότι οι προηγούμενες περίοδοι σχετικής ηρεμίας συχνά οδήγησαν σε αποδυνάμωση της εποπτείας, με «τρομερές συνέπειες». Υποστήριξε επίσης ότι το πλαίσιο εποπτικών αξιολογήσεων της Fed μαλακώνει με τρόπους που «μειώνουν τη δύναμη και την αξιοπιστία της», παράγοντας ένα είδος κανονιστικού «πληθωρισμού βαθμίδας» που κάνει τις τράπεζες να φαίνονται υγιέστερες από ό,τι είναι. Οι συνέπειες, προειδοποίησε, θα γίνουν σαφείς μόλις χτυπήσει η επόμενη κρίση.
Ο Μπαρ, δυστυχώς, φεύγει, ενώ η άποψη του Μπόουμαν είναι ανοδική. Ένα άλλο σημάδι της εξελισσόμενης στάσης της Fed προήλθε από τον διορισμένο από τον Τραμπ κυβερνήτη Στίβεν Μίραν – γνωστό ως τον αρχιτέκτονα της αποτυχημένης συμφωνίας Mar-a-Lago , η οποία στόχευε στην ενίσχυση των αμερικανικών εξαγωγών μέσω της αποδυνάμωσης του δολαρίου – ο οποίος υποστηρίζει επίσης τη μείωση των κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζών.
Η πίεση του Miran για χαμηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις έχει περισσότερο να κάνει με τη νομισματική πολιτική παρά με κανονιστικές ανησυχίες. Υποστηρίζει ότι το μέγεθος του ισολογισμού της Fed διογκώνεται από κανονισμούς που οδηγούν τη δημιουργία πιστώσεων στο περιθώριο και ότι οι δυνάμεις της αγοράς – όχι το ρυθμιστικό αρμπιτράζ – θα πρέπει να καθορίζουν πώς και πού δημιουργείται η πίστωση. Άσκησε ανοιχτή κριτική στον συμπληρωματικό δείκτη μόχλευσης, ο οποίος έχει ήδη προγραμματιστεί για εξάλειψη .
Είναι εντυπωσιακό ότι ο Μίραν αμφισβήτησε επίσης την επιβάρυνση κεφαλαίου για τις παγκόσμιες συστημικά σημαντικές τράπεζες (G-SIB), η οποία επιβλήθηκε από το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και είχε γίνει αποδεκτή από την Fed εδώ και καιρό. Η εγκατάλειψη της επιβάρυνσης θα αποτελούσε μια σημαντική ρυθμιστική αλλαγή, δεδομένου ότι αποτελεί το κύριο εργαλείο πολιτικής του FSB.
Προς το παρόν, είναι αδύνατο να πούμε με σιγουριά αν μια τέτοια μετατόπιση θα οδηγούσε στην εμφάνιση ενός νέου αμερικανικού καθεστώτος που τελικά είναι ασύμβατο με τη Βασιλεία III. Οι παγκόσμιες εποπτικές αρχές είναι επιδέξιες στο να χαρακτηρίζουν τις αποκλίσεις από τα διεθνή πρότυπα ως μικρές παραλλαγές όταν το απαιτεί η ταχύτητα. Αλλά αυτή η ευελιξία συνήθως προοριζόταν για βραχυπρόθεσμες αποκλίσεις – όχι για την υποστήριξη μιας σκόπιμης μετατόπισης προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Πριν παραιτηθεί από τη θέση του προέδρου της FSB, ο Klaas Knot – που θεωρείται ευρέως διάδοχος της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Christine Lagarde – εξέδωσε μια αυστηρή προειδοποίηση προς τις αμερικανικές τράπεζες που αγωνίζονται κατά των μεταρρυθμίσεων της Βασιλείας III, το λεγόμενο «Τέλος του Παιχνιδιού της Βασιλείας». Εάν η Βασιλεία III καταρρεύσει, είπε, η κανονιστική ισοδυναμία μπορεί να καταρρεύσει μαζί της. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα, παρατήρησε ο Knot, θα κατέληγε να βλάψει τις αμερικανικές τράπεζες, οι οποίες «δεν θα μπορούν πλέον να επωφεληθούν από ανοιχτές και αμοιβαία προσβάσιμες αγορές». Το μήνυμα δεν θα μπορούσε να είναι πιο ξεκάθαρο: η υπονόμευση της Βασιλείας θα είχε υψηλό κόστος.
Μένει να δούμε αν θα εισακουστεί αυτή η προειδοποίηση. Με τα όρια της μάχης πλέον χαραγμένα, η επερχόμενη πολιτική αντιπαράθεση θα δείξει εάν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στη σύνεση έναντι της πολιτικής.
Howard Davies, the first chairman of the United Kingdom’s Financial Services Authority (1997-2003), is Professor at Sciences Po. He was Director of the London School of Economics (2003-11) and served as Deputy Governor of the Bank of England and Director-General of the Confederation of British Industry.
