“Ο Ντόναλντ Τραμπ δημιουργεί ένα χάος. Η Ευρώπη καλείται να το καθαρίσει ή να πληρώσει ένα βαρύ τίμημα για να το αντιμετωπίσει”, γράφει το Politico. Είναι ένα μοτίβο που η ΕΕ φοβάται ότι πρόκειται να επαναληφθεί στο Στενό του Ορμούζ, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν, όπως δήλωσαν συγκεκριμένα πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ, με φόντο τις τελευταίες εξελίξεις.
Όχι μόνο η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ίσως αναγκαστούν να πληρώσουν για μία δαπανηρή επιχείρηση συνοδείας πλοίων και εκκαθάρισης ναρκών στο Ορμούζ, αλλά και τα εμπορικά τους πλοία μπορεί επίσης να χρειαστεί να πληρώσουν μεγάλα τέλη που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο μόνο και μόνο για το προνόμιο της διέλευσης. Ο Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι εξετάζει μια “κοινή επιχείρηση” με το Ιράν και το Ομάν για την επιβολή διοδίων.
Όλες οι εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στο Live Blog
Σε αυτό προστίθεται το γεγονός ότι οι λογαριασμοί ενέργειας της Ευρώπης πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλοί για εβδομάδες ή και μήνες ακόμα και εάν τηρηθεί η κατάπαυση του πυρός με το αποτέλεσμα να είναι πλέον ξεκάθαρο: Η Ευρώπη πρέπει να πληρώνει όλο και περισσότερα προκειμένου να παραμείνει μέρος μιας διατλαντικής συμμαχίας που έχει γίνει εξαιρετικά απρόβλεπτη.
“Είναι ένα μοτίβο”, δήλωσε ο Νάτσο Σάντσες Αμόρ, Ισπανός σοσιαλιστής βουλευτής που συμμετέχει στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. “Στη Γάζα, θα πληρώσουμε για την ανοικοδόμηση. Στην Ουκρανία, πληρώνουμε για τον πόλεμο – ουσιαστικά μόνοι μας σε αυτό το σημείο. Τώρα ίσως χρειαστεί να πληρώσουμε για να καθαρίσουμε το Στενό του Ορμούζ”. Και προσέθεσε: “Το ΝΑΤΟ υποτίθεται ότι βασίζεται στην αμοιβαία αφοσίωση. Αλλά δεν λειτουργεί έτσι”.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση
Ώρες αφ’ότου ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός το βράδυ της Τρίτης, υπαναχωρώντας από τις απειλές ολικής εξόντωσης κατά του Ιράν, οι ηγέτες της ΕΕ επευφημούσαν μια νίκη για τη διπλωματία. Η συμφωνία της τελευταίας στιγμής έφερε την “πολύ αναγκαία” αποκλιμάκωση, δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Την ίδια ώρα όμως, οι ηγέτες προετοιμάζονταν για την επόμενη μεγάλη πρόκληση: Πώς να ανοίξουν ξανά το Στενό του Ορμούζ. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έχει συγκρουστεί με τον Τραμπ για τον πόλεμο, δήλωσε την Τετάρτη ότι μια ομάδα 15 χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, θα “διευκολύνει την επανέναρξη της θαλάσσιας κυκλοφορίας” μέσω του Στενού “μόλις οι συνθήκες είναι κατάλληλες”.
Αυτό, όμως, στην πράξη δεν είναι εύκολο. Ακόμα και αν κατανεμηθεί στα ναυτικά πολλών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, το κόστος μιας τέτοιας επιχείρησης θα ήταν σημαντικό. Η επιχείρηση Earnest Will, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία αφορούσε την προστασία των δεξαμενόπλοιων του Κουβέιτ από ιρανικές επιθέσεις το 1987-1988, κόστισε στα συμμετέχοντα συμμαχικά κράτη αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, πιθανώς περισσότερα από 1 δισ. δολ. μετά την προσαρμογή στον πληθωρισμό.
Σε δήλωσή της την Τετάρτη, η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου Ιβέτ Κούπερ ανέφερε επίσης την ανάγκη επαναλειτουργίας του Στενού, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για “γρήγορη επίλυση της σύγκρουσης” αντί για ναυτικές συνοδείες και εκκαθάριση ναρκών.
Πράγματι, μόλις ο Τραμπ ανακοίνωσε την κατάπαυση του πυρός, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, κατευθύνονταν προς τη Μέση Ανατολή για να προσπαθήσουν να καταστήσουν την κατάπαυση του πυρός μόνιμη.
Ο Στάρμερ θα πραγματοποιήσει “περαιτέρω συνομιλίες σχετικά με πρακτικές προσπάθειες αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ” με αρκετούς ηγέτες του Κόλπου, ανέφερε το γραφείο του, ενώ η Κάλλας πρόκειται να συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας και τον επικεφαλής του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Τζάσεμ Αλ Μπουντάιουι.
“Το κλειδί είναι ότι αυτή η κατάπαυση του πυρός πρέπει να τηρηθεί”, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Η δέσμευση της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων για την εκκαθάριση του Στενού “δεν είναι λευκή επιταγή”, είπε ο διπλωμάτης. “Είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε – υπό τις κατάλληλες συνθήκες”, διεμήνυσε.
Ακόμα και αν δεν απαιτηθεί επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκών, η Ευρώπη πιθανότατα θα συνεχίσει να κλονίζεται από τον αντίκτυπο του πολέμου στον ενεργειακό εφοδιασμό και τις αγορές για κάποιο χρονικό διάστημα.
Ερωτηθείς για το πόσο σύντομα θα μειωθούν οι τιμές στα πρατήρια καυσίμων μετά την κατάπαυση του πυρός, ένας εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης δήλωσε: “Είμαι επιφυλακτικός. Έχουμε ήδη ακούσει ανακοινώσεις για μειώσεις τιμών που δεν μεταδίδονται [στους καταναλωτές]”.
“Δεν έχουμε τη δύναμη να επιβάλουμε τη θέλησή μας στον κόσμο”
Αυτό το πνεύμα επαγρύπνησης είναι πιθανό να μεταφερθεί σε μια άτυπη συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών που θα πραγματοποιηθεί αργότερα αυτόν τον μήνα στη Λευκωσία της Κύπρου. Εκτός από τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, θα συζητήσουν για το πώς να χρηματοδοτήσουν την Ουκρανία.
Το συμπέρασμα, σύμφωνα με τον διπλωμάτη της ΕΕ, είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να υποφέρει από τις επιπτώσεις της σχετικής αδυναμίας της στην παγκόσμια σκηνή.
“Δεν έχουμε τη δύναμη, με την κλασική έννοια της σκληρής ισχύος, να επιβάλουμε τη θέλησή μας στον κόσμο”, είπε ο διπλωμάτης. “Κολλάμε προσπαθώντας να διαπραγματευτούμε και να αξιοποιήσουμε την έξοδό μας από καταστάσεις και να ελαχιστοποιήσουμε τις επιπτώσεις”, σημείωσε.
