πολιτική
Η Κύπρος αποφάσισε να κινηθεί από νωρίς και οργανωμένα για την ένταξη στο πρόγραμμα SAFE με αποτέλεσμα να καταφέρει να διεκδικήσει 1,2 δισ. ευρώ εξοπλιστικών προγραμμάτων. Το enikos.gr δημοσιεύει αναλυτικά τη λίστα με όσα διεκδικεί. Εν τω μεταξύ, η Ελλάδα κινδυνεύει να υποστεί νέο κούρεμα στη λίστα που κατέθεσε στο SAFE.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η Κύπρος κινήθηκε από την πρώτη στιγμή μα ταχείες διαδικασίες, αντιλαμβανόμενη πλήρως τα οφέλη που προκύπτουν από την εκμετάλλευση του προγράμματος SAFE (Security Action for Europe), καταθέτοντας πρόταση για συνολικά 8 εξοπλιστικά προγράμματα, ύψους 1,18 δισ. ευρώ.
Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί έναν μηχανισμό παροχής χαμηλότοκων και μακροπρόθεσμων δανείων (με αποπληρωμή έως και 45 έτη) για την ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης των κρατών-μελών της ΕΕ.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες ανακοινώσεις και το εθνικό σχέδιο που εγκρίθηκε από το Κολλέγιο των Επιτρόπων τον Ιανουάριο του 2026, το πακέτο περιλαμβάνει μια ευρεία γκάμα αμυντικών συστημάτων που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό της Εθνικής Φρουράς:
Τι περιλαμβάνει η λίστα των εξοπλισμών:
- 6 Επιθετικά Ελικόπτερα H145M της Airbus, ενισχύοντας τον υφιστάμενο στόλο.
- Προμήθεια νέων Οχημάτων Μεταφοράς Προσωπικού (TOMA) για την ενίσχυση της κινητικότητας του στρατού ξηράς.
- Γαλλικά άρματα μάχης (τανκς)
- Έμφαση δίνεται σε σύγχρονα αντιαρματικά και κατευθυνόμενα Πυραυλικά Συστήματα, όπως οι πύραυλοι AKHERON (γαλλικής προέλευσης) και SPIKE.
- Επένδυση σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη (Drones – UAVs) και, κυρίως, σε Anti-drone συστήματα προστασίας από απειλές.
- Μέρος του ποσού θα διατεθεί για την αναβάθμιση της Ναυτικής Βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί και της Αεροπορικής Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο.
- Μη Επανδρωμένα Σκάφη Επιφανείας (USV) για την επιτήρηση και προστασία των κυπριακών ακτών και της ΑΟΖ.
- Συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου & Κυβερνοασφάλεια: Ενίσχυση των δυνατοτήτων επικοινωνίας και προστασίας των δικτύων
Η κυπριακή κυβέρνηση έχει τονίσει ότι όλοι οι εξοπλισμοί έχουν αποτρεπτικό και αμυντικό προσανατολισμό, χωρίς επιθετική διάταξη.
Το SAFE προωθεί τις κοινές προμήθειες από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των αγορών θα γίνει από χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
Οι πρώτες εκταμιεύσεις (περίπου το 15% του ποσού) αναμένονται τον Μάρτιο του 2026, με το πρόγραμμα να υλοποιείται σταδιακά σε βάθος πενταετίας.
Το πακέτο αυτό θεωρείται η μεγαλύτερη αμυντική επένδυση στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, με στόχο την πλήρη αναβάθμιση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας μέσα στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας.
Η Γαλλία φαίνεται ότι κερδίζει τη μερίδα του λέοντος, σε ό, τι αφορά τα συμβόλαια των κυπριακών εξοπλισμών.
Εκτός από τα υπερσύγχρονα ελικόπτερα H145M της Airbus, ακόμη τρία εμβληματικά προγράμματα προέρχονται από την γαλλική βιομηχανία:
Άρματα Μάχης Leclerc (Main Battle Tanks)
Η Γαλλία έχει προτείνει επίσημα το άρμα μάχης Leclerc για την αντικατάσταση του στόλου των ρωσικών T-80U. Αποτελεί την κύρια γαλλική πρόταση απέναντι στα γερμανικά Leopard 2.
Σύμφωνα με πληροφορίες, συζητείται η απόκτηση αναβαθμισμένων μονάδων (πιθανόν στο επίπεδο XLR), οι οποίες προσφέρουν κορυφαία θωράκιση, ψηφιοποιημένο σύστημα μάχης και το εμβληματικό πυροβόλο των 120mm.
Τεθωρακισμένα Οχήματα VBCI Philoctetes (Φιλοκτήτης)
Πρόκειται για ένα υπερσύγχρονο τροχοφόρο (8×8) Τεθωρακισμένο Όχημα Μάχης (TOMA) που έχει σχεδιαστεί ειδικά για τις ανάγκες της Ελλάδας και της Κύπρου από την εταιρεία KNDS France (πρώην Nexter). Φέρει τηλεχειριζόμενο πύργο με πυροβόλο 40mm CTA και εκτοξευτές αντιαρματικών πυραύλων AKHERON MP. Συνδυάζει υψηλή ταχύτητα (έως 100 χλμ/ώρα) και μεγάλη ισχύ πυρός, ιδανικό για τις εδαφικές συνθήκες της Κύπρου.
Τεθωρακισμένα Οχήματα Arquus Sherpa
Στο πακέτο περιλαμβάνονται ήδη 12 τεθωρακισμένα οχήματα Sherpa Light, τα οποία λειτουργούν ως πλατφόρμες για τους αντιαρματικούς πυραύλους 5ης γενιάς AKHERON.
Αυτά τα οχήματα είναι ευέλικτα, θωρακισμένα έναντι ναρκών και αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών (IEDs) και αποτελούν τον «κυνηγό αρμάτων» της νέας εποχής για την Εθνική Φρουρά.
Γιατί γαλλικά;
Η επιλογή των γαλλικών συστημάτων ενισχύεται από τη Συμφωνία Στρατηγικής Συνεργασίας Κύπρου-Γαλλίας που υπογράφηκε πρόσφατα (Δεκέμβριος 2025).
Η συμφωνία αυτή προβλέπει:
Συμπαραγωγή: Συμμετοχή κυπριακών εταιρειών κατά 15% στην κατασκευή/συντήρηση.
Διαλειτουργικότητα: Πλήρη εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα του SAFE.
Υποστήριξη: Μόνιμη παρουσία και τεχνική υποστήριξη από τη Γαλλία.
Ελληνικό «κούρεμα»
Σε αντίθεση με την Κύπρο, η οποία υπέβαλε ένα πακέτο που εγκρίθηκε άμεσα (ύψους 1,18 δις ευρώ), η Ελλάδα κατέθεσε ένα πιο εκτενές και σύνθετο Εθνικό Επενδυτικό Σχέδιο στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE.
Το ελληνικό πακέτο, έχει προσωρινή έγκριση για δάνεια ύψους 787,67 εκατομμυρίων ευρώ, αν και η αρχική ελληνική πρόταση ήταν σημαντικά υψηλότερη (περίπου 2,95 δισ. ευρώ), γεγονός που οδήγησε σε διαβουλεύσεις με την Κομισιόν για «διορθώσεις» και ιεράρχηση των προτεραιοτήτων.
Έτσι η Ελλάδα περιορίστηκε μεταξύ άλλων στο να προτείνει την χρηματοδότηση για το εγχώριας ανάπτυξης antidrone σύστημα «Κένταυρος» καθώς και για τον σχεδιαζόμενο ελληνικό στρατιωτικό δορυφόρο.
Γενικότερα, η πρόταση της Ελλάδας εστιάζει σε διαστημικά προγράμματα, σε drones επιφανείας και υποβρύχια, καθώς και στην ενίσχυση του αντιαεροπορικού – antidrone θόλου, που το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποκαλεί «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Στην αρνητική απάντηση της Κομισιόν, μετά την κατάθεση του δεύτερου φακέλου, με τον οποίο η ΓΔΑΕΕ διεκδικούσε 3 δισ., τονίζεται ότι τα προγράμματα που θα κατατεθούν (σ.σ. στις 12 Δεκεμβρίου) δεν σημαίνει ότι θα εγκριθούν κιόλας, αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Κάτι που σημαίνει ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να πάρει – αν έχει ελλιπείς φακέλους – μικρότερη χρηματοδότηση από τα 787 εκατ. που έχουν εγκριθεί, δηλαδή να υποστεί κούρεμα το ίδιο κουτσουρεμένο πρόγραμμα.
