Σε μια περίοδο έντονης διεθνούς αβεβαιότητας, εμπορικών εντάσεων και δημοσιονομικών πιέσεων σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες, η Ελλάδα καταφέρνει να τραβήξει την προσοχή των αγορών με θετικό τρόπο.
Η πρόσφατη αναβάθμιση του αξιόχρεου της χώρας από τον οίκο S&P Global Ratings σε ‘BBB/A-2’ – η τρίτη σε κάτι περισσότερο από έναν μήνα – αποδεικνύει πως, παρά τους εξωτερικούς κλυδωνισμούς, η ελληνική οικονομία θεωρείται ανθεκτική. Σε ακόμη μία αναφορά οίκου όμως επισημαίνονται αγκάθια επίμονα, που δεν έχουμε την πολυτέλεια να αγνοήσουμε.
Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται, η Ελλάδα αναβαθμίζεται
Ο οίκος αποδίδει την απόφαση σε αδιάλειπτη δημοσιονομική πειθαρχία, υψηλές επιδόσεις στην είσπραξη φόρων, και μια οικονομία που υπεραποδίδει έναντι της Ευρωζώνης.
Την ώρα που οι περισσότερες χώρες παλεύουν με τις επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ–ΕΕ, του υψηλού κόστους χρήματος και των γεωπολιτικών εντάσεων, η S&P επισημαίνει πως η Ελλάδα παραμένει σε τροχιά ισχυρής ανάπτυξης, με μέσο όρο 2,3% την τετραετία 2025–2028.
Αν και οι επενδύσεις παραμένουν εν πολλοίς δημόσιες, η γενική εικόνα είναι θετική: ανεργία σε πτώση, πραγματικοί μισθοί σε άνοδο και τουρισμός σε τροχιά ρεκόρ.
Στο δημοσιονομικό επίπεδο διατηρούνται τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και μειώνεται σταθερά το χρέος.
Ειδικότερα, το πρωτογενές πλεόνασμα του 2024 εκτιμάται ότι ανήλθε στο 3,5% του ΑΕΠ – υπερβαίνοντας σημαντικά τον στόχο του 2,1% – ενώ το καθαρό δημόσιο χρέος βαίνει διαρκώς μειούμενο, με προβλέψεις να αγγίξει το 114% του ΑΕΠ έως το 2028, 50 μονάδες κάτω από τα επίπεδα του 2019.
Το «μαξιλάρι» και οι επόμενες κινήσεις
Η ύπαρξη ταμειακού αποθέματος 36 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 15% του ΑΕΠ και καλύπτει σχεδόν τρία χρόνια λήξεων χρέους, λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας. Παράλληλα, η πρόθεση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη να προχωρήσει σε πρόωρη αποπληρωμή δανείων από το πρόγραμμα διάσωσης, ενισχύει περαιτέρω την εικόνα αξιοπιστίας. Ήδη σχεδιάζεται η αποπληρωμή τουλάχιστον 5 δισ. ευρώ υποχρεώσεων με λήξεις από το 2033 έως το 2042.
Η αναβάθμιση της Ελλάδας δεν ήρθε σε κενό πολιτικό ή οικονομικό χρόνο. Ήρθε κόντρα στο διεθνές ρεύμα, καθώς η Ε.Ε. απειλείται από προστατευτισμό, η παγκόσμια ανάπτυξη επιβραδύνεται και οι αγορές βρίσκονται σε αναβρασμό.
Το γεγονός ότι τα ελληνικά 10ετη ομόλογα έχουν απόδοση χαμηλότερη από τα ιταλικά, ενάμιση χρόνο μετά την επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα, λέει πολλά για την επενδυτική εικόνα της χώρας.
Η γήρανση το μεγάλο εμπόδιο
Ο S&P προειδοποιεί πως η αξιολόγηση μπορεί να ανατραπεί, αν επιδεινωθούν οι εξωτερικές ανισορροπίες ή το δημοσιονομικό μονοπάτι εκτραπεί. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει επίμονα υψηλό (άνω του 6% του ΑΕΠ για πέντε συνεχόμενα έτη), ενώ η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση των νέων συνιστούν μακροπρόθεσμα εμπόδια στην αναπτυξιακή δυναμική.
Η Ελλάδα είναι πλέον η τέταρτη γηραιότερη χώρα της Ε.Ε., με τον πληθυσμό να έχει μειωθεί πάνω από 6% από το 2011 και τις γεννήσεις να έχουν καταρρεύσει από τα τέλη της δεκαετίας του ’80. Σύμφωνα με τις προβολές της Κομισιόν, ως το 2050 η Ελλάδα θα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων (άνω των 65 ετών) στην Ε.Ε.
Παρά τις βαθιές μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό, ο οίκος τονίζει πως η στρεβλή δημογραφική πυραμίδα θα επιβαρύνει μεσομακροπρόθεσμα την ανάπτυξη.
Βαθιές σκιές και επίμονα προβλήματα
Την ίδια ώρα, προκλήσεις παραμένουν σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, όπου οι μεταρρυθμίσεις κρίνονται περιορισμένης αποτελεσματικότητας και η κτηματογράφηση, που παραμένει ημιτελής.
Στην εξωτερική οικονομία, ο συνδυασμός εξάρτησης από τις εισαγωγές και έλλειψης ανταγωνιστικότητας αυξάνει την ευπάθεια σε διεθνείς κλυδωνισμούς, ενώ το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας συντηρεί τις ανισορροπίες στο ισοζύγιο.
Ο οίκος προειδοποιεί επίσης για την αυξανόμενη έκθεση της χώρας σε κλιματικούς κινδύνους, όπως πυρκαγιές, πλημμύρες και σεισμούς.
Αν και έχουν ξεκινήσει πρωτοβουλίες, όπως η φορολόγηση των ξενοδοχειακών διανυκτερεύσεων υπέρ φυσικών καταστροφών και η υποχρεωτική ασφάλιση συγκεκριμένων κατηγοριών, τα κενά ασφαλιστικής κάλυψης παραμένουν σημαντικά.
