Μετά την πρώτη φάση κλεισίματος 187 στρατοπέδων και συγχωνεύσεων σχηματισμών έρχεται η δεύτερη φάση, βάσει της οποίας υπολογίζεται ότι θα εξοικονομηθούν πολύτιμοι πόροι για την αύξηση της στελέχωσης των υπολοίπων μονάδων ενώ θα δοθεί και νέο κύμα αυξήσεων στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
του Χρήστου Μαζανίτη
Ένα νέο κύμα επιπλέον «λουκέτων» σε στρατόπεδα και εκτεταμένων συγχωνεύσεων σχηματισμών βρίσκεται προ των πυλών, με την μερίδα του λέοντος να αναλογεί, όπως είναι αναμενόμενο, στον Στρατό Ξηράς. Ταυτόχρονα εισάγεται μία νέα φιλοσοφία αυτή των πολυστρατοπέδων ενώ άλλες δομές των Ενόπλων Δυνάμεων αλλάζουν στρατιωτική χρήση, όπως για παράδειγμα το κέντρο της Τρίπολης που έγινε κέντρο εκπαίδευσης drones και UAV’s ή οι εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις της Μαλακάσας όπου θεμελιώθηκε το 309 εργοστάσιο κατασκευής drones. Η απόφαση αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας ευρύτερης και αναγκαίας μεταρρύθμισης που έχει θέσει σε εφαρμογή το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με στόχο την δημιουργία ευέλικτων, σύγχρονων και πλήρως επανδρωμένων μονάδων σε καίριες περιοχές της επικράτειας.
Από τα πιο εντυπωσιακά της νέα φάσης είναι η δημιουργία «Πολυστρατοπέδων», τα οποία θα περιλαμβάνουν πολλές μονάδες και ειδικότητες, κάτι το οποίο θα μειώσει δραματικά τις ανάγκες φύλαξης – ειδικά σε ανθρώπινους πόρους. «Υπήρχε στρατόπεδο με υλικά, κυρίως λαμαρίνες, για το οποίο διαθέταμε 20 άτομα φύλαξης» αναφέρει χαρακτηριστικά ανώτατη πηγή στο enikos.gr.
Πριν από την έναρξη αυτής της μεγάλης πρωτοβουλίας για την κατάργηση και συγχώνευση δομών, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διέθεταν σε ολόκληρη την Επικράτεια το εντυπωσιακό αλλά ταυτόχρονα ανορθολογικό νούμερο των 807 στρατοπέδων. Η διατήρηση ενός τόσο εκτεταμένου δικτύου υποδομών, που σε πολλές περιπτώσεις εξυπηρετούσε μικροπολιτικές ή τοπικές ανάγκες περασμένων δεκαετιών, αποδείχθηκε με την πάροδο του χρόνου μη βιώσιμη, απορροφώντας τεράστιους πόρους και διασπείροντας το προσωπικό.
Η δημογραφική μέγγενη
Σημαντικότατο ρόλο στην λήψη των αποφάσεων για την συρρίκνωση των στρατοπέδων παίζει το οξύ δημογραφικό πρόβλημα της χώρας, το οποίο αποτυπώνεται ανάγλυφα στους αριθμούς των οπλιτών θητείας με την πάροδο των δεκαετιών. Η σταδιακή αλλά σταθερή μείωση των γεννήσεων άλλαξε δραματικά την εικόνα της επάνδρωσης στις μονάδες.
Κατά τη δεκαετία του 1980, ο μέσος ετήσιος αριθμός των οπλιτών θητείας άγγιζε τις 110.000 έως 120.000, προσφέροντας υπερεπάρκεια προσωπικού για την υποστήριξη του τότε διογκωμένου δικτύου μονάδων. Στη δεκαετία του 1990, ο αριθμός αυτός υποχώρησε γύρω στις 80.000 με 90.000 στρατεύσιμους ετησίως. Η πτωτική πορεία συνεχίστηκε ακάθεκτη τη δεκαετία του 2000, όταν ο ετήσιος μέσος όρος διαμορφώθηκε στις 50.000 με 60.000 οπλίτες, για να φτάσουμε στη σημερινή πραγματικότητα όπου οι στρατεύσιμοι κυμαίνονται κατά μέσο όρο μεταξύ μόλις 25.000 και 30.000 ετησίως. Η δραματική αυτή συρρίκνωση κατέστησε σαφές ότι η διατήρηση εκατοντάδων στρατοπέδων οδηγούσε σε μονάδες «φαντάσματα».
Η πρώτη φάση
Στο πρώτο μεγάλο στάδιο της μεταρρύθμισης, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας προχώρησε στο κλείσιμο ή τη συγχώνευση 187 στρατοπέδων και σχηματισμών. Η κατάσταση που επικρατούσε πριν από αυτή την παρέμβαση ήταν αποκαλυπτική της ανάγκης για αλλαγή, όπως είχε εξηγήσει ο ίδιος ο Νίκος Δένδιας.
Πολλά από τα στρατόπεδα που καταργήθηκαν ή συγχωνεύτηκαν παρουσίαζαν ποσοστά επάνδρωσης που μετά βίας ξεπερνούσαν το 20% έως 30% της προβλεπόμενης πολεμικής ή ειρηνικής τους σύνθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις στην ενδοχώρα, στρατιωτικές μονάδες λειτουργούσαν με ελάχιστους οπλίτες και στελέχη, οι οποίοι αναλώνονταν αποκλειστικά σε καθήκοντα φύλαξης των εγκαταστάσεων και συντήρησης των κτιρίων, αντί να εκπαιδεύονται ή να υπηρετούν την επιχειρησιακή αποστολή τους. Με την κατάργηση των 187 αυτών δομών, το προσωπικό μετακινήθηκε σε μονάδες προκάλυψης και κρίσιμους σχηματισμούς, ανεβάζοντας τα ποσοστά επάνδρωσης των εναπομεινάντων στρατοπέδων σε επίπεδα άνω του 70% έως 80%, ενισχύοντας ουσιαστικά την αποτρεπτική ισχύ της χώρας.
Εξοικονόμηση πόρων
Η εξοικονόμηση πόρων από το κλείσιμο των 187 στρατοπέδων υπήρξε εντυπωσιακή και άμεση. Η κατάργηση λειτουργικών εξόδων, όπως η θέρμανση, το ηλεκτρικό ρεύμα, η συντήρηση παλαιωμένων κτιριακών υποδομών, η φύλαξη και οι μεταφορές, επέτρεψε στις Ένοπλες Δυνάμεις να εξοικονομήσουν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση. Το συνολικό όφελος υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, κεφάλαια που σύμφωνα με το υπουργείο αποδεσμεύτηκαν από τη μέριμνα για «ντουβάρια» και διοχετεύθηκαν στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, τη συντήρηση κύριων υλικών και τη μέριμνα για το ανθρώπινο δυναμικό.
Μεγάλο μέρος αυτής της εξοικονόμησης επενδύθηκε απευθείας στο προσωπικό. Δόθηκαν αυξήσεις και οικονομικά κίνητρα στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, με ιδιαίτερη έμφαση στα επιδόματα ειδικών συνθηκών, την αποζημίωση για την εκτέλεση υπηρεσιών και την ενίσχυση όσων υπηρετούν σε απομακρυσμένες περιοχές και μονάδες πρώτης γραμμής. Παράλληλα, υπήρξε μέριμνα και για τους οπλίτες θητείας, με την αύξηση των μηνιαίων αποζημιώσεων και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, ένδυσης και σίτισης μέσα στις ενοποιημένες και πλέον σύγχρονες μονάδες.
Ο οδικός χάρτης
Η διαδικασία της αναδιάρθρωσης δεν σταματά εδώ, καθώς το επόμενο διάστημα αναμένεται να σφραγίσει τη νέα εποχή των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι σχετικές ανακοινώσεις για το νέο κύμα των “λουκέτων” θα πραγματοποιηθούν επίσημα τον Σεπτέμβριο. Όπως αναφέρει υψηλόβαθμη πηγή στο enikos.gr ο αριθμός θα είναι μικρότερος από αυτόν της πρώτης φάσης, όμως μένει να οριστικοποιηθεί τις επόμενες εβδομάδες, βάσει αξιολόγησης των δεδομένων που προκύπτουν αλλά και των οικονομικών κλίμακος που θα δημιουργηθούν. Σίγουρα, πάντως, θα πρόκειται για σημαντικό αριθμό εγκαταστάσεων που κλείνουν ή συγχωνεύονται.
Οι ανακοινώσεις αυτές θα γίνουν ταυτόχρονα με την παρουσίαση της Νέας Δομής Δυνάμεων, αλλά και του ανανεωμένου Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών για τη δεκαετία 2027 – 2037. Η νέα αυτή αρχιτεκτονική αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ευέλικτου, τεχνολογικά προηγμένου και απόλυτα συμπαγούς στρατεύματος, που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απειλές και τις πραγματικές δυνατότητες της χώρας.
