Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσκοσκι, κατά τη συνάντηση που είχε σήμερα στα Σκόπια με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε τη μεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επίλυση των διαφορών της χώρας του με τη Βουλγαρία, λόγω των οποίων η ενταξιακή πορεία των Σκοπίων παραμένει καθηλωμένη.
“Συζητήσαμε ανοιχτά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις με τον ανατολικό μας γείτονα (σ.σ. Βουλγαρία). Επιθυμία μας είναι τα θέματα αυτά να ξεπερνιούνται μέσω του διαλόγου, με καλή βούληση και αμοιβαίο σεβασμό. Τόνισα ότι αναμένουμε να συμμετέχει και η ΕΕ σε αυτή τη διαδικασία. Δεν ζητούμε από την Ένωση να πάρει το μέρος κάποιας πλευράς, ζητούμε να βοηθήσει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση”, ανέφερε ο Χρ. Μίτσκοσκι, σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση με τη φον ντερ Λάιεν.
Ωστόσο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διεμήνυσε πως η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας μπορεί να συνεχιστεί αφού πρώτα η χώρα τροποποιήσει το Σύνταγμά της, προκειμένου να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα. Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η άρση της εκκρεμότητας με τη συνταγματική τροποποίηση θα επιτρέψει στη Βόρεια Μακεδονία να επιταχύνει την πορεία της προς την ΕΕ.
“Μόλις αρθεί αυτό το αδιέξοδο, η ενταξιακή διαδικασία της Βόρειας Μακεδονίας μπορεί να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, καθώς ήδη υλοποιούνται εντατικά οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις”, σημείωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Σόφια, πάντως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να επαναδιαπραγματευτεί με τα Σκόπια την υποχρέωση συνταγματικής αναγνώρισης της βουλγαρικής μειονότητας στη Βόρεια Μακεδονία. Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ έχει δηλώσει ότι η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να σεβαστεί τα δικαιώματα της βουλγαρικής μειονότητας και να την εντάξει στο Σύνταγμά της, τονίζοντας ότι η ενταξιακή πορεία των Σκοπίων αποτελεί ζήτημα εκπλήρωσης των κριτηρίων που έχει θέσει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι προβληματικές σχέσεις Βόρειας Μακεδονίας-Βουλγαρίας
Η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει στάσιμη, καθώς τα Σκόπια δεν έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που είχαν αναλάβει – στη βάση μιας πρότασης που είχε παρουσιάσει το καλοκαίρι του 2022 η ΕΕ. Η πρόταση προβλέπει την τροποποίηση του Συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας προκειμένου να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα.
Την πρόταση είχε αποδεχθεί η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση, χωρίς όμως να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων στη Βουλή. Στην τροποποίηση αντιτάχθηκε το δεξιό VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, το οποίο τότε βρισκόταν στην αντιπολίτευση και ανέλαβε τη διακυβέρνηση τον Ιούνιο του 2024.
Ο Χρ. Μίτσκοσκι εξακολουθεί να απορρίπτει την αλλαγή του Συντάγματος της χώρας του υπό τις παρούσες συνθήκες, ενώ οι Βρυξέλλες και η Σόφια επαναλαμβάνουν ότι η υλοποίησή της αποτελεί αναγκαίο βήμα για να ανοίξουν τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή πληθυσμού που πραγματοποιήθηκε το 2021 στη Βόρεια Μακεδονία, οι Βούλγαροι αποτελούν μόλις το 0,2% του πληθυσμού της χώρας (συνολικά 3.500 άτομα), στοιχείο το οποίο η επίσημη Σόφια αμφισβητεί και θεωρεί ότι το ποσοστό των Βούλγαρων στη Βόρεια Μακεδονία είναι κατά πολύ μεγαλύτερο. Η Σόφια θεωρεί ότι η απογραφή έγινε με μεθόδους που δεν διασφάλισαν τη συμμετοχή όλων των Βουλγάρων πολιτών της χώρας και κατηγορεί τα Σκόπια για αποσιώπηση της ιστορικής βουλγαρικής παρουσίας.
Η εκκρεμότητα με τη βουλγαρική μειονότητα στη Βόρεια Μακεδονία επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών, οι οποίες χαρακτηρίζονται εδώ και δεκαετίες από διαφωνίες γύρω από την ιστορία, την εθνική ταυτότητα και τη γλώσσα. Οι εντάσεις έχουν οξυνθεί μετά την επιστροφή του VMRO-DPMNE στην εξουσία, τον Ιούνιο του 2024.
Η περιοδεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Τα Σκόπια αποτέλεσαν τον τελευταίο σταθμό της περιοδείας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκε σήμερα.
Προηγήθηκαν επισκέψεις στα Τίρανα, την Πρίστινα και την Ποντγκόριτσα, όπου η φον ντερ Λάιεν συζήτησε με τις ηγεσίες της Αλβανίας, του Κοσόβου και του Μαυροβουνίου την ευρωπαϊκή τους προοπτική.
Το Βελιγράδι και το Σεράγεβο δεν περιλήφθηκαν στο πρόγραμμα, λόγω των επικείμενων εκλογών στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προτίθεται να επισκεφθεί τις δύο χώρες σε μεταγενέστερη ημερομηνία.
