“Αυτή δεν είναι η εικόνα της Γαλλίας! Εσείς, τα μέσα ενημέρωσης, εστιάζετε όλοι στη βία και τις καταστροφές των διαδηλώσεων του Σαββάτου. Όμως, αυτή δεν είναι η πλειονότητα. Δεν είμαστε εμείς αυτοί. Αυτή δεν είναι η Γαλλία!”
Η Ελιζαμπέθ μού μιλούσε μπροστά σε μια σειρά από σπασμένες βιτρίνες καταστημάτων, με τα θραύσματα γυαλιών να εξακολουθούν να είναι σκορπισμένα στον δεντροφυτεμένο δρόμο του Παρισιού. Στους τοίχους υπήρχαν γκράφιτι με κόκκινα γράμματα, που προσέβαλλαν τη γαλλική αστυνομία και έφεραν την ημερομηνία των ταραχών, 17 Οκτωβρίου.
Είχα σταματήσει την Ελιζαμπέθ και τη φίλη της για να τις ρωτήσω τι σκέφτονταν για όσα συνέβησαν το Σάββατο. Η Ελιζαμπέθ ήταν τόσο αναστατωμένη, που, καθώς μιλούσε, έμοιαζε να βρίσκεται στα πρόθυρα δακρύων.
“Η φίλη μου πιστεύει ότι στη Γαλλία έχουμε εμφύλιο πόλεμο, αλλά εγώ δεν το πιστεύω. Αυτό που συνέβη το Σάββατο έχει εντελώς διαφορετική αιτία”.
Τι ακριβώς, όμως, συνέβη; Ποιοι βρίσκονταν πίσω από τις ταραχές; Ενώ μεγάλο μέρος των λεηλασιών φαίνεται ότι έγινε ευκαιριακά, η βία έμοιαζε να έχει σχεδιαστεί εκ των προτέρων. Γιατί να οργανωθούν τέτοιες ενέργειες τώρα, έπειτα από εβδομάδες φοιτητικών διαδηλώσεων; Και ποιοι έχουν να κερδίσουν περισσότερο από τις καταστροφές αυτού του Σαββατοκύριακου; Η Ελιζαμπέθ δεν ήταν απολύτως βέβαιη.
Κυκλοφορούν διάφορες θεωρίες, τόσο στη Γαλλία όσο και εκτός αυτής. Οι ξεκάθαρες απαντήσεις, που χωρίζουν τα πράγματα σε άσπρο και μαύρο, μπορεί να είναι δελεαστικές, αλλά η αλήθεια είναι ότι στην υπόθεση εμπλέκονται πολλοί παράγοντες, όπως μεταδίδει το BBC.
Η πρόεδρος της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, Γιαέλ Μπρον-Πιβέ, πρότεινε τη διεξαγωγή κοινοβουλευτικής έρευνας για τις ταραχές και τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκαν.
Οι γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενημερώσει κυβερνητικούς κύκλους νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι στις φοιτητικές διαδηλώσεις συμμετείχαν αναρχικές ομάδες της Αριστεράς. Το χαρακτηριστικό τους σύμβολο -ένα κεφαλαίο Α μέσα σε μαύρο κύκλο- είχε ψεκαστεί με σπρέι σε πολλά κτίρια σε ολόκληρη τη Γαλλία αυτό το Σαββατοκύριακο.
Τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει επανειλημμένα ένα βίντεο που γυρίστηκε το Σάββατο. Σε αυτό εμφανίζονται ομάδες νεαρών ανδρών ντυμένων στα μαύρα, με μαύρα μαντήλια διπλωμένα γύρω από το πρόσωπό τους για να κρύβουν την ταυτότητά τους, οι οποίοι φαίνεται να επιτίθενται σε αρκετά αστυνομικά βαν με αντικείμενα που μοιάζουν με μεγάλες βαριοπούλες ή ματσέτες.
Μια έκθεση των γαλλικών υπηρεσιών πληροφοριών, με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου, η οποία δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα Le Figaro, περιγράφει τη “χειραγώγηση” των φοιτητικών διαδηλώσεων από φοιτητικές ενώσεις και πολιτικά κινήματα που συνδέονται με τη ριζοσπαστική Αριστερά. Η έκθεση υποστηρίζει ότι το ακροαριστερό πολιτικό κίνημα La France Insoumise (LFI) βασιζόταν στη βία ως εκλογική στρατηγική ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Οι μαζικές λεηλασίες, κατά τις οποίες φέρεται να υπέστησαν ζημιές περισσότερα από 3.000 καταστήματα και επιχειρήσεις το Σάββατο, φαίνεται ότι έγιναν σε μεγάλο βαθμό ευκαιριακά, σύμφωνα με δημοσιεύματα των γαλλικών μέσων ενημέρωσης. Πολλοί νεαροί έσπευσαν αμέσως να αναρτήσουν στο διαδίκτυο αγγελίες για να πουλήσουν τα κλοπιμαία τους, μεταξύ των οποίων και επώνυμα αθλητικά παπούτσια. Ορισμένοι δεν μπήκαν καν στον κόπο να καλύψουν τα πρόσωπά τους. Ένιωθαν άραγε ότι μπορούσαν να ενεργούν ατιμώρητοι;
Οι διαδικτυακές πλατφόρμες πώλησης δηλώνουν πλέον ότι θα συνεργαστούν με τις γαλλικές αρχές, προκειμένου να εντοπιστούν όσο το δυνατόν περισσότεροι από τους λεηλασίες. Η αστυνομία αναφέρει ότι εξετάζει υλικό από κάμερες ασφαλείας και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιμένει ότι όλοι όσοι ευθύνονται για πράξεις βίας ή κλοπές θα οδηγηθούν ενώπιον της δικαιοσύνης.
Οι ισχυρισμοί ότι ορισμένοι παρακινήθηκαν να συμμετάσχουν στη βία μέσω αναρτήσεων στα social media οδήγησαν τον πρώην πρωθυπουργό της Γαλλίας, Γκαμπριέλ Ατάλ -ο οποίος φιλοδοξεί να διεκδικήσει την προεδρία στις επερχόμενες εκλογές- να ζητήσει επιλεκτικούς αποκλεισμούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να αποτραπούν νέες ταραχές.
Το Βέλγιο έχει επίσης βιώσει βίαιες διαδηλώσεις τις τελευταίες ημέρες. Την Τρίτη, ο υπουργός Εσωτερικών του Βελγίου, Μπερνάρ Κεντέν, προειδοποίησε για την “τικτοκοποίηση” της βίας. Όπως δήλωσε, τα βίντεο από τις ταραχές κοινοποιούνται ευρέως στα social media, φτάνοντας σε ένα μεγάλο κοινό νέων ανθρώπων που είναι εύκολο να επηρεαστούν. Παράλληλα, απέδωσε τα επεισόδια στους δρόμους των Βρυξελλών και της Λιέγης σε “γνωστές ακροαριστερές ομάδες”.
Στη Γαλλία, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί και ο υπουργός Εσωτερικών του, Λοράν Νουνιέ, έχουν επίσης κατονομάσει σαφώς την “σκληρή Αριστερά” ως υπεύθυνη για το χάος του Σαββάτου. “Ρίχνουν λάδι στη φωτιά”, δήλωσε ο Νουνιέ. Την Τρίτη, ο Λεκορνί έκανε λόγο για “εξεγέρσεις” που σχεδιάζονται από “μικρές ακροαριστερές και υπεραριστερές ομάδες”.
Νωρίτερα, είχε κατηγορήσει την “ακροαριστερά” ότι χρησιμοποιεί τις φοιτητικές διαδηλώσεις ως όπλο για την επίτευξη των στόχων της.
Ο Ζαν-Λουκ Μελανσόν, ηγέτης του αντικαπιταλιστικού κινήματος LFI, ο οποίος επίσης φιλοδοξεί να γίνει πρόεδρος της Γαλλίας, έχει αρνηθεί κατηγορηματικά τις κατηγορίες.
Ο Μελανσόν συμμετείχε στην προγραμματισμένη διαδήλωση του Σαββάτου. Πολιτικοί του κινήματος LFI συμμετέχουν στις φοιτητικές κινητοποιήσεις από τότε που αυτές ξεκίνησαν, πριν από έναν μήνα, στα κοινωνικά υποβαθμισμένα προάστια του Παρισιού, με βασικό αίτημα τη βελτίωση της δημόσιας εκπαίδευσης για όλους.
Τι λένε οι φοιτητές;
Τη Δευτέρα, στο προάστιο Σεν-Ντενί, συνάντησα τη Λίζα Κορντά, μέλος της φοιτητικής συνδικαλιστικής οργάνωσης FSE. Μου είπε ότι οι φοιτητές οργανώνονταν για τις διαδηλώσεις μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων στα social media ή μέσω οργανώσεων που διοικούνται από φοιτητές. Όπως ανέφερε, είναι “προσβλητικό” να υποστηρίζει κανείς ότι οι φοιτητές χειραγωγούνται ή ότι οι πολιτικοί τούς λένε “να κάνουν αυτό ή εκείνο”.
“Η οργή των φοιτητών πηγάζει από τη βάση”, λέει η Λίζα.
Ωστόσο, στη Γαλλία είναι επίσης διάχυτη η απογοήτευση για αυτό που πολλοί θεωρούν πολιτικοποίηση της βίας του Σαββάτου. Η Λίνα, 25 ετών, μου είπε:
“Οι πολιτικοί αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους, αλλά δεν ρωτούν γιατί συνέβησαν όλα αυτά. Δεν αναζητούν τις βαθύτερες αιτίες των γεγονότων του Σαββάτου. Νιώθουμε φόβο και εγκατάλειψη”.
Οι κορυφαίοι πολιτικοί της Γαλλίας επιδίδονται σε ένα πραγματικό γαϊτανάκι αλληλοκατηγοριών από το Σάββατο.
Οι προεδρικές εκλογές στη χώρα, που θα διεξαχθούν σε έξι μήνες, αναμένονται ιδιαίτερα αμφίρροπες, ενώ η ένταση στους δρόμους της Γαλλίας μεταφέρθηκε αμέσως στο ήδη τεταμένο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Ο Ζαν-Λουκ Μελανσόν, ο οποίος βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη δεύτερη θέση στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, μπροστά από τους κεντρώους υποψηφίους, κατηγόρησε τον κεντρώο πρωθυπουργό της Γαλλίας ότι είναι “υπεύθυνος για το χάος”, είτε λόγω “ανικανότητας είτε εξαιτίας μιας στρατηγικής που οδηγεί στο χειρότερο δυνατό σενάριο”.
Ο Μελανσόν προχώρησε ακόμη περισσότερο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο κ. Λεκορνί ενδέχεται να επέτρεψε να εξελιχθεί η βία, ώστε να παρουσιάσει το κόμμα του ως “κόμμα της τάξης”, μετά την ανομία του Σαββάτου, “κάτι που θα έκανε τον κόσμο να ξεχάσει την αποτυχία του στα δημόσια οικονομικά”.
Η Γαλλία αντιμετωπίζει εκτίναξη του δημόσιου χρέους και αύξηση του κόστους δανεισμού της κυβέρνησης.
Όσον αφορά τις αποτυχίες των υπηρεσιών πληροφοριών το Σάββατο, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει ζητήσει εξηγήσεις και μια νέα στρατηγική αστυνόμευσης. Ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας παραδέχθηκε ότι δεν υπήρχαν αρκετοί αστυνομικοί στους δρόμους, παρότι οι πανεθνικές διαδηλώσεις είχαν ανακοινωθεί αρκετό καιρό νωρίτερα. Έπειτα από τις κατηγορίες για υπέρμετρη αστυνομική βία σε προηγούμενες διαδηλώσεις, η αστυνομία φάνηκε αυτό το Σαββατοκύριακο να μην μπορεί να διαχειριστεί την κατάσταση.
Από όλους τους υποψήφιους για την προεδρία, φαίνεται ότι η Μαρίν Λεπέν, του κόμματος Εθνικός Συναγερμός, είναι εκείνη που αποκομίζει τα μεγαλύτερα πολιτικά οφέλη από τις σοκαριστικές εικόνες του Σαββάτου.
Η Λεπέν προηγείται ήδη με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις. Την Κυριακή επέλεξε να απευθυνθεί στους πολίτες μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με ένα βιντεοσκοπημένο μήνυμα που θύμιζε προεδρικό διάγγελμα. Ντυμένη επίσημα, πίσω από ένα μεγάλο γραφείο και με τη γαλλική σημαία στο φόντο, κατηγόρησε ονομαστικά τον Ζαν-Λουκ Μελανσόν για τους συνεργάτες του, οι οποίοι, όπως είπε, “επιδιώκουν να βυθίσουν τη χώρα στο χάος”.
Κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση Μακρόν ότι “έχει χάσει τη δυναμική της”, υποστηρίζοντας ότι η Γαλλία έχει “γίνει όμηρος ανάμεσα στη βία και την αδυναμία αντίδρασης”.
Ολοκλήρωσε το βίντεό της υπενθυμίζοντας στους Γάλλους ψηφοφόρους ότι σε έξι μήνες θα έχουν την ευκαιρία να “επιλέξουν έναν διαφορετικό δρόμο”.
Το κόμμα της Λεπέν προωθεί ένα μήνυμα υπέρ της τήρησης της τάξης και του κλεισίματος των συνόρων και, όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς, έχει κατηγορήσει, μεταξύ άλλων, τους μετανάστες για το χάος που επικράτησε στη Γαλλία το Σάββατο.
Η Μαρ, εκπαιδευτικός, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της, λέγοντας ότι η βία του Σαββάτου “εξυπηρετεί τους σκοπούς των πολιτικών. Αποσπά την προσοχή από τις εβδομάδες νόμιμων διαμαρτυριών για καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες”, όπως είπε.
“Οι πολιτικοί δεν ακούν τι χρειάζονται οι φοιτητές, τι χρειάζονται οι εκπαιδευτικοί ή τι θέλει ο γαλλικός λαός. Εκμεταλλεύονται τη βία για να κάνουν προεκλογική εκστρατεία, να γίνουν πρόεδροι και να προσπαθήσουν να παρουσιάσουν τους αντιπάλους τους με αρνητικό τρόπο”.
Ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι στη Γαλλία, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στη νεότερη γενιά Ζ, δηλώνουν ότι χάνουν σταδιακά την εμπιστοσύνη τους στο “σύστημα”.
Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου αυτό το Σαββατοκύριακο ξέσπασαν διαδηλώσεις, κυρίως με τη συμμετοχή νέων, ορισμένες από τις οποίες εξελίχθηκαν σε βίαια επεισόδια, στην Ιταλία, την Πορτογαλία και την Αλβανία, καθώς και στη Γαλλία και το Βέλγιο.
Οι διαδηλώσεις αυτές πυροδοτούνται συχνά από την εκτίναξη του κόστους ζωής, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και το αίσθημα αδυναμίας που βιώνουν οι άνθρωποι, καθώς νιώθουν ότι δεν έχουν τον έλεγχο της ίδιας τους της ζωής.
“Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς ως άτομα για την αύξηση του ενεργειακού κόστους, που προκαλείται από πολέμους μακριά μας, στη Μέση Ανατολή ή στην Ουκρανία;” αναρωτιούνται πολλοί.
Οι ψηφοφόροι δηλώνουν όλο και συχνότερα ότι χάνουν την εμπιστοσύνη τους στα παραδοσιακά κόμματα και στα κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία, καθώς θεωρούν ότι δεν ακούν τις ανησυχίες τους ούτε προσπαθούν να τις αντιμετωπίσουν. Οι νέοι βλέπουν μπροστά τους την κλιματική αλλαγή, τις κοινωνικές ανισότητες, τις απλησίαστες τιμές κατοικίας και την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία ενδέχεται να απειλήσει τη θέση τους στην αγορά εργασίας.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που διεξήγαγε φέτος το ερευνητικό κέντρο Pew, το 69% των πολιτών στη Γαλλία δηλώνει δυσαρεστημένο με τη δημοκρατία. Στην Ισπανία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 68% και στην Ιταλία στο 62%. Παρόμοια απογοήτευση καταγράφεται και στις ΗΠΑ, όπου το 69% δηλώνει δυσαρεστημένο με τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας.
