Ο Γάλλος κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν, σημαίνουσα προσωπικότητα της διανόησης, πέθανε χθες σε ηλικία 104 ετών, γνωστοποίησε στο Γαλλικό Πρακτορείο η σύζυγός του.
Ήταν ο συγγραφέας ενός έργου γνωστού σε όλο τον κόσμο, που αντιβαίνει στην παραδοσιακή κοινωνιολογία, που παρουσιάζεται ως μια σκέψη για την ανθρωπότητα βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα.
“Μέχρι τις μέρες της ζωής, ο Εντγκάρ Μορέν παρέμεινε προσηλωμένος στον κόσμο, στους άλλους και στα μεγάλα ανθρώπινα ζητήματα που έτρεφαν τη σκέψη του”, δήλωσε η σύζυγός του, Σαμπάχ Αμπουεσάλαμ Μορέν, σε δήλωση που έστειλε στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Η πρωτοτυπία αυτού του κοσμικού Εβραίου, που έβλεπε τον εαυτό του ως “λαθροθήρα της γνώσης”, έγκειται στην άρνηση του κατακερματισμού της γνώσης, υπέρ ενός διεπιστημονικού πολιτιστικού και επιστημονικού οράματος, προκειμένου να αντιμετωπίσει “την πολυπλοκότητα της πραγματικότητας”.
Αποκαλούνταν “παγκόσμιος στοχαστής” επειδή, μέσω της έννοιας της “σύνθετης σκέψης”, στόχευε να “συνδέσει αυτό που, κατά τη συνήθη αντίληψή μας, δεν είναι συνδεδεμένο”.
Ο Εντγκάρ Μορέν πίστευε ότι όσο μεγαλύτεροι είναι οι κίνδυνοι των κρίσεων, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες λύσεων. Στην ερώτηση που του έκαναν συχνά αν ήταν αισιόδοξος ή απαισιόδοξος, απάντησε το 2005: “Είμαι “αισιό-απαισιόδοξος” (…), ελπίζω σε ένα φόντο απελπισίας”.
Γεννημένος μοναχοπαίδι στις 8 Ιουλίου 1921 στο Παρίσι, σε μια εβραϊκή οικογένεια με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, ο Έντγκαρ Ναχούμ εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα το 1941 και στην Αντίσταση με το ψευδώνυμο Μορέν.
Άσκησε ισχυρή επίδραση με την έκδοση του “Autocritique” το 1959, η οποία αφηγείται την αποβολή του από το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα (PCF), του οποίου ήταν ηγετική φυσιογνωμία, και τη δική του τύφλωση απέναντι στον Σταλινισμό.
Εκείνη την εποχή, ήταν επίσης ένας από τους ιδρυτές της Επιτροπής Διανοουμένων Ενάντια στον Αλγερινό Πόλεμο.
Πρόδρομος της “κοινωνιολογίας του παρόντος”, επικεντρώθηκε σε φαινόμενα που ελάχιστα μελετώνται από την κοινωνιολογία: κινηματογράφος, νέες τεχνολογίες, αθλητισμός, μεταμόρφωση της υπαίθρου…
Στον πέμπτο τόμο του πρωτοποριακού του έργου, “La Méthode” (Η Μέθοδος), έγραψε: “Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για την ανθρωπότητα, τόσο λιγότερο την καταλαβαίνουμε. Οι διαιρέσεις μεταξύ των επιστημονικών κλάδων την κατακερματίζουν, την αδειάζουν από ζωή, από ουσία, από πολυπλοκότητα, και ορισμένες επιστήμες που θεωρούνται ανθρώπινες αποστραγγίζουν ακόμη και την ίδια την έννοια της ανθρωπότητας”.
