Η Σαουδική Αραβία δαπανά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα κάθε χρόνο, αλλά δυσκολεύεται να προστατεύσει κρίσιμες υποδομές, όπως αεροδρόμια, διυλιστήρια και αγωγούς, από πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που εκτοξεύουν οι αντάρτες Χούθι από την Υεμένη.
Παρά την απόκτηση υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη και την ύπαρξη πολυεπίπεδης αεράμυνας, το βασίλειο έχει δει να σημειώνονται φονικές επιθέσεις στο κύριο αεροδρόμιο που εξυπηρετεί την πρωτεύουσα, το Ριάντ, κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας.
Η Σαουδική Αραβία δαπάνησε 83 δισ. δολάρια για την άμυνα πέρυσι, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης, κατατάσσοντάς την σταθερά μεταξύ των δέκα χωρών με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες παγκοσμίως. Έχει αποκτήσει αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και τα συστήματα αεράμυνας Patriot και THAAD, αλλά και ένα ευρύ φάσμα προηγμένων οπλικών συστημάτων από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το CNN.
Ωστόσο, οι Σαουδάραβες έχουν πολλά να υπερασπιστούν: μια χώρα με έκταση περίπου ίση με το ένα πέμπτο των ΗΠΑ, η οποία αντιμετωπίζει απειλές από τρεις πλευρές.
Από τα ανατολικά, το Ιράν εκτόξευσε περίπου 1.000 πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον σαουδαραβικών στόχων κατά την πιο έντονη φάση της σύγκρουσης φέτος. Από τα βόρεια, πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ έχουν στείλει drones για να επιτεθούν στον κρίσιμο πετρελαιαγωγό Ανατολής-Δύσης της χώρας. Και από τα νότια, οι αντάρτες Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, εκτοξεύουν πυραύλους εναντίον του βασιλείου από καταφύγια και κινητούς εκτοξευτές στα βουνά της Υεμένης.
Η άμυνα της Σαουδικής Αραβίας σημαίνει την προστασία ενός τεράστιου δικτύου στόχων και όχι μόνο του Ριάντ ή ενός μεμονωμένου διυλιστηρίου. Τα συστήματα άμυνας πρέπει να εντοπίζουν τις επερχόμενες απειλές, να αποφασίζουν ποιες θα αναχαιτίσουν και να προειδοποιούν τους πολίτες, όλα μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, σύμφωνα με τον ανεξάρτητο ιστότοπο Vision2030.ai, ο οποίος αναλύει τον οικονομικό μετασχηματισμό του βασιλείου.
Οι Σαουδάραβες αναχαιτίζουν πολλούς από τους πυραύλους και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτοξεύουν οι Χούθι. Ωστόσο, ορισμένα καταφέρνουν να διαπεράσουν την άμυνα. Το υπουργείο Άμυνας βρίσκεται αντιμέτωπο με δύσκολες επιλογές ως προς την κατανομή των υφιστάμενων συστημάτων, καθώς τόσες πολλές εγκαταστάσεις είναι ευάλωτες σε επιθέσεις, σύμφωνα με σαουδαραβική πηγή.
Οι δυνατότητες των Χούθι
Οι Χούθι έχουν μάθει να συνδυάζουν βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους cruise με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας, ώστε να υπερφορτώνουν τα συστήματα αεράμυνας της Σαουδικής Αραβίας. Η τακτική αυτή θυμίζει τη στρατηγική που ακολουθεί η Ρωσία: η Μόσχα χρησιμοποιεί συχνά μαζικά κύματα drones, σε συνδυασμό με πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους, σε επιθέσεις κατά της Ουκρανίας.
Οι πύραυλοι cruise πετούν σε χαμηλότερα ύψη, γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον εντοπισμό και την παρακολούθησή τους. Οι Χούθι έχουν επίσης παρουσιάσει μια νέα γενιά βαλλιστικών πυραύλων, τους οποίους ισχυρίζονται ότι μπορούν να αλλάζουν πορεία κατά την πτήση.
Κανένα μεμονωμένο σύστημα αεράμυνας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα αναχαιτίσει κάθε επερχόμενη απειλή.
Ωστόσο, οι Χούθι δεν έχουν επιτύχει αυτά τα αποτελέσματα μόνοι τους.
Πριν από οκτώ χρόνια, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ “εντόπισαν υπολείμματα πυραύλων, συναφή στρατιωτικό εξοπλισμό και μη επανδρωμένα στρατιωτικά αεροσκάφη ιρανικής προέλευσης, τα οποία είχαν εισαχθεί στην Υεμένη”, παρά το διεθνές εμπάργκο όπλων.
Η ίδια ομάδα εμπειρογνωμόνων ανέφερε πριν από δύο χρόνια ότι “η κλίμακα, η φύση και η έκταση των μεταφορών διαφόρων στρατιωτικών υλικών και τεχνολογίας προς τους Χούθι από εξωτερικές πηγές, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής υποστήριξης και της εκπαίδευσης των μαχητών τους, είναι πρωτοφανείς”.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι πιο πρόσφατοι πύραυλοι των Χούθι, όπως οι Hatem-2 και Palestine-2, παρουσιάζουν πολύ μεγάλες ομοιότητες στον σχεδιασμό με τα ιρανικά οπλικά συστήματα. Είναι γρήγοροι και ακριβείς.
Πέρυσι, ένας πύραυλος των Χούθι κατάφερε να διαφύγει από την περίφημη ισραηλινή αεράμυνα και έπληξε περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν. Ο αναλυτής Αμίρ Μπαρ Σαλόμ είχε δηλώσει τότε στο CNN: “Ήταν πολύ ακριβείς και, όταν εκτοξεύεις απόσταση 2.000 χιλιομέτρων και πετυχαίνεις τέτοια ακρίβεια, αυτό είναι εντυπωσιακό”.
Σύμφωνα με τον ταξίαρχο Μάτζεντ αλ-Ναζίλι, εκπρόσωπο των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης, οι Χούθι έχουν επίσης τροποποιήσει ιρανικά οπλικά συστήματα αεράμυνας, ώστε να πλήττουν αεροσκάφη και πυραύλους cruise.
“Αυτοί οι πύραυλοι κινούνται για χρονικό διάστημα έως και 25 λεπτών ο καθένας και λειτουργούν με τη χρήση συστήματος θερμικής παρακολούθησης”, δήλωσε τον περασμένο μήνα.
Θα ακούσουν την Τεχεράνη;
Οι Χούθι αποτελούν εδώ και καιρό μέρος του “άξονα της αντίστασης” του Ιράν. Ενώ άλλες συμμαχικές οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ, έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά, οι Χούθι ενισχύονται διαρκώς.
Εξακολουθούν να διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη και έστειλαν αντιπροσωπεία στην κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, έχουν και τη δική τους ατζέντα.
Τα επτά χρόνια της σύγκρουσης με τη Σαουδική Αραβία, από το 2015 έως το 2022, προκάλεσαν τεράστια δεινά στις περιοχές της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι, ενώ το οικονομικό και μεταφορικό εμπάργκο συνεχίζεται έκτοτε.
Τελικά, αυτό οδήγησε τους Χούθι να ανακοινώσουν τον Ιούλιο ότι θα επιτίθενται σε σαουδαραβικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εκστρατεία πυραυλικών επιθέσεων άρχισε λίγο αργότερα, με αρχικούς στόχους ένα διυλιστήριο πετρελαίου της Aramco στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας και σαουδαραβικές αεροπορικές βάσεις.
Οι Χούθι απαιτούν να σταματήσουν οι σαουδαραβικές αεροπορικές επιδρομές προς υποστήριξη των κυβερνητικών δυνάμεων στην Υεμένη, καθώς και να λάβουν δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση από τη Σαουδική Αραβία.
Είτε ενεργεί με ειλικρινείς προθέσεις είτε όχι, το Ιράν έχει προσφερθεί να μεσολαβήσει μεταξύ του Ριάντ και των Χούθι. Τη Δευτέρα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να παράσχει “κάθε αναγκαία βοήθεια για να διευκολύνει την έναρξη συνομιλιών μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και της Υεμένης”, εννοώντας τους Χούθι.
Ο Μοχάμεντ αλ-Μπουχαΐτι, μέλος του πολιτικού γραφείου των Χούθι, υποστήριξε τη Δευτέρα ότι το Ριάντ είχε αποδεχθεί τη διαμεσολάβηση, αλλά η οργάνωση είχε απορρίψει προτάσεις για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων και ενός μήνα.
“Η μάχη αυτή τη φορά δεν μοιάζει με τις προηγούμενες· το πεδίο της σύγκρουσης δεν είναι πλέον το ίδιο”, δήλωσε ο αλ-Μπουχαΐτι. “Κάθε ημέρα που περνά σε αυτή τη μάχη θα διευρύνει το πεδίο της και θα βαθύνει τις απώλειες, ενώ μια διευθέτηση που είναι εφικτή σήμερα μπορεί αύριο να καταστεί δύσκολη ή αδύνατη”.
Το βασίλειο βρίσκεται αντιμέτωπο με δύσκολες επιλογές
Η Σαουδική Αραβία έχει προσπαθήσει να προβάλει μια εικόνα “κανονικότητας”, ακόμη και καθώς η σύγκρουση με τους Χούθι κλιμακωνόταν. Η υπηρεσία πολιτικής προστασίας της χώρας σταμάτησε την περασμένη εβδομάδα να εκδίδει δημόσιες ειδοποιήσεις μέσω κινητών τηλεφώνων για εισερχόμενους πυραύλους και drones, πριν από τη σειρά φονικών επιθέσεων στο αεροδρόμιο του Ριάντ.
Από εδώ και στο εξής, το βασίλειο αντιμετωπίζει δύσκολες επιλογές. Η επίτευξη συμφωνίας με τους Χούθι, μετά τον θάνατο περισσότερων από δώδεκα αμάχων στις επιθέσεις κατά του αεροδρομίου, θα ήταν δύσκολο να γίνει αποδεκτή.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης, μέσω ακόμη πιο έντονων αεροπορικών επιδρομών, θα ενείχε τον κίνδυνο νέων πυραυλικών επιθέσεων, υπονομεύοντας τον στόχο του διαδόχου του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, να καταστήσει τη Σαουδική Αραβία κορυφαίο παγκόσμιο προορισμό για επενδύσεις, τεχνολογία και τουρισμό.
Οι διακυβεύσεις ξεπερνούν τον πετρελαϊκό κλάδο. Τα κέντρα δεδομένων, οι μονάδες αφαλάτωσης και τα αεροδρόμια αποτελούν βασικές υποδομές για τις τεχνολογικές φιλοδοξίες του βασιλείου, την υδροδότηση και την τουριστική οικονομία του. Η εμβληματική επενδυτική εκδήλωση του διαδόχου του θρόνου, η οποία θα πραγματοποιηθεί αργότερα αυτόν τον μήνα στο Ριάντ, θα φέρει στο επίκεντρο την προσπάθειά του να προσελκύσει διεθνείς επενδυτές.
Ωστόσο, μεγάλες εταιρείες απέφυγαν αυτή την εβδομάδα να συμμετάσχουν στο Παγκόσμιο Συνέδριο Πετρελαίου στο Ριάντ.
Η ήττα των ανταρτών Χούθι μέσω χερσαίας επιχείρησης με τη συμμετοχή των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης φαίνεται εξαιρετικά απίθανη. Οι Χούθι είναι βαθιά εδραιωμένοι, διαθέτουν μεγάλη πολεμική εμπειρία και γνωρίζουν καλά το ορεινό ανάγλυφο της περιοχής. Τον τελευταίο μήνα έχουν προκαλέσει βαριές απώλειες στις κυβερνητικές δυνάμεις.
Πέρυσι, οι ΗΠΑ δαπάνησαν περισσότερα από 1 δισ. δολάρια για μια εκστρατεία αεροπορικών επιδρομών διάρκειας επτά εβδομάδων κατά των Χούθι. Τελικά, οι Χούθι συμφώνησαν να μην επιτίθενται σε αμερικανικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά παρέμειναν ουσιαστικά στη θέση τους. Στο μεταξύ, κατέρριψαν αρκετά προηγμένα αμερικανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Reaper.
Ούτε οι αμερικανικές ούτε οι ισραηλινές επιθέσεις εξουδετέρωσαν μέλη της ηγεσίας των Χούθι, παρότι σκοτώθηκαν διοικητές και τεχνοκράτες.
Αντίθετα, οι Χούθι, οι οποίοι ενδέχεται να διαθέτουν έως και 350.000 ένοπλους μαχητές, φαίνεται να έχουν πλέον το πάνω χέρι. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου, τη Δευτέρα είχαν περικυκλώσει την Ταΐζ, πόλη που ελέγχεται από την κυβέρνηση, την τρίτη μεγαλύτερη της Υεμένης και έναν ζωτικής σημασίας κόμβο εφοδιαστικής υποστήριξης.
Η Σαουδική Αραβία αναζητά υποστήριξη
Οι Σαουδάραβες επιδιώκουν να κινητοποιήσουν έναν διεθνή συνασπισμό κατά των Χούθι. Περιφερειακοί σύμμαχοι έχουν προσφέρει βοήθεια με τη μορφή αμυντικών συστημάτων. Το Πακιστάν έχει στείλει χιλιάδες στρατιώτες για να συμβάλουν στην άμυνα του βασιλείου. Η Αίγυπτος έχει προσφερθεί να παράσχει οποιαδήποτε βοήθεια της ζητηθεί.
Η Σαουδική Αραβία ενδέχεται επίσης να μπορέσει να προμηθευτεί περισσότερα συστήματα αεράμυνας από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, αφού εξαντλήθηκαν τα αποθέματα που είχαν παραδοθεί στην αρχή της σύγκρουσης με το Ιράν.
Ωστόσο, οι ίδιες οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έλλειψη τέτοιων συστημάτων. Έκθεση του γενικού επιθεωρητή του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας ανέφερε ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν “οδήγησε σε στρατηγικές ελλείψεις αποθεμάτων και ανέδειξε σημεία συμφόρησης στην αμυντική βιομηχανική βάση όσον αφορά την αναπλήρωση των αποθεμάτων πυρομαχικών”.
Καθώς απομένουν τρεις εβδομάδες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην εμπλοκή σε ακόμη μία σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Δεν έχει δεσμευτεί για την πραγματοποίηση άμεσων αμερικανικών επιθέσεων κατά των Χούθι, χωρίς ωστόσο να τις αποκλείει.
“Η απροθυμία των ΗΠΑ να εμπλακούν ενισχύει την αντίληψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εγκαταλείψει έναν εταίρο τη στιγμή που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη”, δήλωσε ο Μάικλ Ράτνεϊ από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσιγκτον.
Γράφοντας πριν από τις επιθέσεις στο αεροδρόμιο, ο Ράτνεϊ -πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ριάντ- πρόσθεσε: “Το βασίλειο δέχεται επίθεση και, από πολιτική άποψη, πρέπει να ανταποδώσει. Ωστόσο, τελικά, θα πρέπει να αναμένουμε επιστροφή στη διπλωματία -μια ατελή, μη ικανοποιητική διπλωματία, η οποία, παρ’ όλα αυτά, αποκλιμακώνει τη σύγκρουση”.
Αυτό ενδέχεται να αφήσει τους Χούθι στην εξουσία και σε ισχυρότερη θέση στο εσωτερικό της Υεμένης.
