«Εκταμίευση» 5,3 δισ. φιλικών στο κλίμα

Το «ξεκλείδωμα» των 5,3 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (ΚΚΤ), το οποίο θα υλοποιηθεί από το 2027 έως το 2032, σηματοδοτεί η απόφαση καθορισμού του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου των μέτρων και επενδύσεων που θα χρηματοδοτηθούν από αυτό.

Η απόφαση που υπογράφεται από τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκο Παπαθανάση, θα αποτελέσει τη «βίβλο» για τη χρήση των πόρων από τους αρμόδιους φορείς (υπουργεία) που θα εμπλακούν στην υλοποίησή του. Κατά συνέπεια, η απόφαση ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την έναρξη υποβολής αιτήσεων.

Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό τα 5,3 δισ. ευρώ προβλέπεται η υλοποίηση 25 παρεμβάσεων. Πρόκειται για δράσεις που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, προγράμματα «Εξοικονομώ» για ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 μικρών επιχειρήσεων, την εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων σε κατοικίες, την ανέγερση 2.350 κατοικιών που θα στεγάσουν ευάλωτα νοικοκυριά, την αύξηση έως και 100 ευρώ τον χρόνο του επιδόματος θέρμανσης.

Επίσης, στο ΚΚΤ εντάσσονται η προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και συρμών μετρό, το «κοινωνικό leasing» (με χαμηλό μίσθωμα) ηλεκτρικών οχημάτων για νοικοκυριά με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, η επιδοτούμενη αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων (ΙΧ, VAN, μεσαία και βαρέα οχήματα) για μικρές επιχειρήσεις, καθώς και η 100% επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης ατόμων με αναπηρία.

Ένταξη μέτρων

Για την ένταξη μέτρων και επενδύσεων στο Ταμείο, το αρμόδιο υπουργείο ευθύνης υποβάλλει προς έγκριση στη Συντονιστική Αρχή, η οποία αποτελεί την κορυφή της πυραμίδας ιεραρχίας ως προ την υλοποίηση, σχετικό αίτημα και αντίστοιχο Τεχνικό Δελτίο Έργου (ΤΔΕ).

Στη συνέχεια η Συντονιστική Αρχή προβαίνει σε αξιολόγηση συμμόρφωσης, όπου ελέγχει τη συμβατότητα του μέτρου ή της επένδυσης με (α) το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, (β) την εκτελεστική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά το άρθρο 17 του Κανονισμού ΚΚΤ και (γ) τον Κανονισμό ΚΚΤ.

Στην περίπτωση που η Συντονιστική Αρχή διαπιστώνει ελλείψεις, παραλείψεις ή αποκλίσεις, μπορεί να ζητά από το υπουργείο ευθύνης να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες αλλαγές και να υποβάλει εκ νέου το ΤΔΕ. Στη συνέχεια η Συντονιστική Αρχή επαναλαμβάνει την αξιολόγηση συμμόρφωσης.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης συμμόρφωσης και κατόπιν εισήγησης του διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και Ταμείου Εκσυγχρονισμού, αποφασίζεται από τον αρμόδιο για το Ταμείο υπουργό η ένταξη, η οποία αποτελεί αυτοδίκαια πρόταση εγγραφής των μέτρων και επενδύσεων του Σχεδίου στο συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Η απόφαση ένταξης KKT περιλαμβάνει ιδίως, ενδεικτικά και όχι αποκλειστικά, τα εξής:

α) τον τίτλο του μέτρου ή της επένδυσης,

β) το ποσό της χρηματοδοτικής ενίσχυσης εκ μέρους του Ταμείου,

γ) τον προϋπολογισμό και το σχέδιο χρηματοδότησης του μέτρου ή της επένδυσης, συμπεριλαμβανομένων των επιλέξιμων δαπανών,

δ) τη συνοπτική περιγραφή και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του μέτρου ή της επένδυσης,

ε) τα Ορόσημα και τους Στόχους του μέτρου ή της επένδυσης,

στ) κατά περίπτωση, κάθε σημαντικό καθήκον ή και αρμοδιότητα που ο Φορέας Υλοποίησης προτίθεται να αναθέσει σε τρίτα μέρη,

ζ) τους όρους για την εφαρμογή της Απόφασης Ένταξης ΚΚΤ, συμπεριλαμβανομένων των όρων σχετικά με υποχρεώσεις του Φορέα Υλοποίησης, τις τυχόν υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, τις τροποποιήσεις της Απόφασης Ένταξης ΚΚΤ και την ανάκληση αυτής,

η) τις υποχρεώσεις του Φορέα Υλοποίησης που θα πρέπει να τηρεί καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του μέτρου ή της επένδυσης, προκειμένου να διατηρήσει το καθεστώς επιλεξιμότητας στο πλαίσιο του Ταμείου, όπως: η θέσπιση και εφαρμογή μέτρων για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε. σύμφωνα με το άρθρο 21 του Κανονισμού ΚΚΤ και ειδικότερα για:

1. την τήρηση της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας,

2. την πρόληψη, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση απάτης, διαφθοράς και σύγκρουσης συμφερόντων και

3. την πρόληψη της διπλής χρηματοδότησης και τη συμπληρωματικότητα με άλλα χρηματοδοτικά μέσα.

Ειδικά, η αποφυγή της διπλής χρηματοδότησης πρέπει να διασφαλίζεται σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των μέτρων και επενδύσεων.

Για τον λόγο αυτό, οι Φορείς Υλοποίησης πρέπει να δηλώνουν μέσω του Τεχνικού Δελτίου Έργου αν υφίσταται συνέργεια/συμπληρωματικότητα του υπό ένταξη μέτρου ή της υπό ένταξη επένδυσης με έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί ή χρηματοδοτούνται ή αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από άλλα Ταμεία ή προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να αναφέρεται υποχρεωτικά η διάκριση του φυσικού αντικειμένου και των δαπανών που περιλαμβάνονται σε κάθε έργο που χρηματοδοτείται από άλλο Ταμείο ή πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με το υπό ένταξη μέτρο ή την υπό ένταξη επένδυση στο ΚΚΤ.

Επιλέξιμες δαπάνες

Επιλέξιμες θεωρούνται οι δαπάνες των μέτρων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στα ακόλουθα κριτήρια:

α) Πραγματοποιούνται κατά την περίοδο επιλεξιμότητας του μέτρου ή της επένδυσης, σύμφωνα με την Απόφαση Ένταξης KKT.

β) Συνδέονται με το φυσικό αντικείμενο του μέτρου ή της επένδυσης ή και είναι αναγκαίες για την υλοποίηση του μέτρου ή της επένδυσης και περιλαμβάνονται στον εγκεκριμένο ενδεικτικό προϋπολογισμό τους, σύμφωνα με την Απόφαση Ένταξης KKT.

γ) Είναι ταυτοποιημένες και επαληθευμένες, ιδίως με την εγγραφή τους στα λογιστικά βιβλία του Φορέα Υλοποίησης, προσδιοριζόμενες σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα που εφαρμόζει ο Φορέας Υλοποίησης και σύμφωνες με τις συνήθεις πρακτικές λογιστικής που αυτός εφαρμόζει.

δ) Συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της ισχύουσας φορολογικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας.

ε) Είναι εύλογες, δικαιολογημένες και συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.