Η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους φέρνει τα πάνω κάτω στις επεδύσεις που είχαν σχεδιαστεί με φθηνότερη ενέργεια και χαμηλότερα επιτόκια, με αποτέλεσμα να περνούν ξανά από έλεγχο κόστους. Η νέα ενεργειακή κρίση και η αύξηση του κόστους δανεισμού αλλάζουν δύο από τις βασικότερες παραδοχές κάθε επένδυσης, ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση ανεβάζει τον πήχη για την επόμενη ημέρα της οικονομίας.
Ο στόχος για την κάλυψη του επενδυτικού κενού συναντά την ενεργειακή κρίση και τα υψηλότερα επιτόκια
Στη ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως στόχο την αύξηση των συνολικών επενδύσεων από τα 46 στα 65 δισ. ευρώ έως το 2030. Ο στόχος αυτός σημαίνει οτι θα πρέπει να βρεθούν περισσότερα από 10 δισ. ευρώ πρόσθετων επιχειρηματικών επενδύσεων που χρειάζεται ετησίως η χώρα, προκειμένου να πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το επενδυτικό κενό πρέπει να καλυφθεί, καθώς το 2024 οι επιχειρηματικές επενδύσεις αντιστοιχούσαν στο 8,48% του ελληνικού ΑΕΠ, έναντι 12,69% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ψαλίδα των 4,21 ποσοστιαίων μονάδων δείχνει ότι, παρά τη θεαματική ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η Ελλάδα παραμένει μια οικονομία με σημαντικό επενδυτικό έλλειμμα.
Η βάση εκκίνησης είναι θετική καθώς οι πάγιες επενδύσεις αυξήθηκαν σε πραγματικούς όρους κατά 12,1% στο πρώτο τρίμηνο του 2026 και κατά 6,1% στο δεύτερο, ενώ οι καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων είχαν φτάσει το 2025 στα 11,4 δισ. ευρώ. Τα χαμηλότοκα επιχειρηματικά δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης είχαν παράλληλα κινητοποιήσει σχέδια 27,5 δισ. ευρώ, δημιουργώντας ένα σημαντικό απόθεμα έργων που θα συνεχίσουν να υλοποιούνται τα επόμενα χρόνια.
Άμεσες ξένες επενδύσεις
Η παγίδα ωστόσο είναι οτι οι άμεσες ξένες επενδύσεις δεν μεταφράζονται στο σύνολό τους σε νέα εργοστάσια, εξοπλισμό και θέσεις εργασίας, καθώς περιλαμβάνουν εξαγορές, εταιρικές συναλλαγές και αγορές ακινήτων. Αντίστοιχα, τα σχέδια που χρηματοδοτούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης είναι πολυετή και δεν μπορούν να προσμετρώνται κάθε χρόνο ως νέα επένδυση.
Επίσης κρίσιμο ζητούμενο είναι πόσα από τα κεφάλαια αυτά διευρύνουν την παραγωγική βάση, αυξάνουν την παραγωγικότητα και ενισχύουν τις εξαγωγές.
Αυτή η μετάβαση γίνεται δυσκολότερη επειδή το επενδυτικό κύμα συναντά το αυξημένο λειτουργικό κόστος μιας μελλοντικής μονάδας, ενώ τα υψηλότερα επιτόκια ακριβαίνουν την ίδια την κατασκευή της. Για τις επενδύσεις που δεν έχουν ακόμη περάσει το σημείο χωρίς επιστροφή, οι διοικήσεις καλούνται να επανυπολογίσουν την αναμενόμενη απόδοση, τον χρόνο απόσβεσης και το κεφάλαιο που θα πρέπει να δεσμεύσουν.
Το εμπόδιο του ενεργειακού κόστους
Το πρόβλημα είναι εντονότερο στη μεταποίηση, στα μέταλλα, στα χημικά, στα τρόφιμα, στα logistics και στις τουριστικές υποδομές, όπου η ενέργεια αποτελεί σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους. Ήδη πριν από τη νέα κρίση, το 92% των ελληνικών επιχειρήσεων θεωρούσε το ενεργειακό κόστος εμπόδιο στις επενδύσεις και το 90% δήλωνε ότι επηρεάζεται από την αβεβαιότητα.
Παράλληλα, μόλις το 38% είχε επενδύσει σε ενεργειακή αποδοτικότητα, έναντι 51% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προειδοποίηση της αγοράς έγινε σαφέστερη με την κοινή παρέμβαση δεκαέξι βιομηχανικών φορέων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι περισσότερες από 700 ενεργοβόρες μεταποιητικές μονάδες παραμένουν εκτεθειμένες στις ακραίες διακυμάνσεις της ηλεκτρικής ενέργειας. Η αγωνία τους δεν περιορίζεται μόνο στους επόμενους λογαριασμούς ρεύματος, αλλά εάν το ενεργειακό μειονέκτημα μονιμοποιηθεί, οι νέες παραγωγικές επενδύσεις θα κατευθυνθούν σε χώρες με σταθερότερο κόστος και πιο ορατό πλαίσιο προστασίας.
Παρόλα αυτά μιλώντας αποκλειστικά στον ΟΤ ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος απαντησε στα δημοσιεύματα που θέλουν να υπάρχει ρήγμα στον βιομηχανικό κόσμο, με αφορμή την απόφαση του ΣΕΒ να μην συνυπογράψει ανακοίνωση για το ενεργειακό κόστος.
Όπως λέει ο κ. Θεοδωρόπουλος, ο ΣΕΒ έχει ξεκινήσει ήδη επαφές με την κυβέρνηση για το φλέγον θέμα του ενεργειακού κόστους, τονίζοντας ότι έχουν διαπιστώσει ότι υπάρχει θετικό κλίμα από την πλευρά της κυβέρνησης να βοηθήσει την βιομηχανία εν μέσω της καταιγίδας την οποία βιώνουμε.
Ακριβό χρήμα
Η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, ενώ το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων καθορισμένης διάρκειας στην Ελλάδα βρισκόταν ήδη τον Ιούνιο στο 4,23%. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν λιγότερα ίδια κεφάλαια και περιορισμένη πρόσβαση στις αγορές, η πίεση είναι μεγαλύτερη. Το κόστος αποτυπώνεται εύκολα σε ένα ενδεικτικό παράδειγμα. Σε δεκαετές δάνειο 10 εκατ. ευρώ, η αύξηση του επιτοκίου από το 2,5% στο 4,23% ανεβάζει την ετήσια εξυπηρέτηση κατά περίπου 104.000 ευρώ και επιβαρύνει το συνολικό κόστος των τόκων με περισσότερα από 1 εκατ. ευρώ, πριν από προμήθειες και άλλες χρεώσεις. Για μια μεγάλη επιχείρηση το ποσό μπορεί να απορροφηθεί. Για μια μικρότερη επένδυση με οριακή απόδοση μπορεί να καθορίσει εάν το σχέδιο θα προχωρήσει, θα περιοριστεί ή θα μπει στο συρτάρι.
Το Ταμείο Ανάκαμψης προσφέρει ακόμη προστασία, επειδή συνδυάζει φθηνά ευρωπαϊκά δάνεια, τραπεζική χρηματοδότηση και ίδια κεφάλαια. Δεν υπάρχει, όμως, δεύτερο Ταμείο που θα εξακολουθήσει να δημιουργεί νέα σχέδια με τους ίδιους όρους. Καθώς ολοκληρώνεται ο κύκλος των νέων συμβάσεων, μεγαλύτερο βάρος περνά στις τράπεζες, στις κεφαλαιαγορές και στα ταμεία των επιχειρήσεων, την ώρα ακριβώς που η τιμή του χρήματος ανεβαίνει.
Μέσα στην απειλή ωστόσο, βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευκαιρία. Η ανάγκη μείωσης του ενεργειακού κόστους μπορεί να επιταχύνει επενδύσεις σε αυτοπαραγωγή, αποθήκευση, εξοικονόμηση, εξηλεκτρισμό και μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας ρεύματος. Οι βιομηχανικοί φορείς προτείνουν, μάλιστα, το 50% κάθε κρατικής αντιστάθμισης να επανεπενδύεται σε τέτοια έργα, ώστε η σημερινή στήριξη να μειώνει μόνιμα το αυριανό κόστος παραγωγής.
