Ενδεχομένως η ετυμηγορία του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ κατά της νομιμότητας των λεγόμενων ανταποδοτικών δασμών του προέδρου Τραμπ να αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα στο γόητρο και την κυριαρχία του Αμερικανού προέδρου, ωστόσο ο Τραμπ απάντησε άμεσα εξαγγέλοντας νέο προσωρινό δασμό της τάξης του 15%, επικαλούμενος άλλη νομοθετική διάταξη και προκαλώντας νέο κύμα αβεβαιότητας στην Ευρώπη.
Η εξέλιξη πυροδοτεί πολιτικές και οικονομικές αναταράξεις καθώς, όπως αναφέρουν ευρωπαϊκοί φορείς και επιχειρήσεις, οδηγεί σε παρατεταμένη πλεύση σε αχαρτογράφητα νερά. Παράλληλα, διακινδυνεύει να αποσπάσει την προσοχή από άλλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα ζητήματα με την Κίνα.
Νέα εποχή αβεβαιότητας
Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι ήλπιζαν ότι το 2026 θα φέρει μια κάποια ηρεμία μετά από έναν χρόνο διατλαντικού χάους. Αλλά ενώ οι πολιτικοί ηγέτες στην Ευρώπη χαιρέτισαν την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών εταιρειών που πραγματοποιούν εξαγωγές στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι η ακύρωση των ανταποδοτικών δασμών εγκαινιάζει επί της ουσίας μια νέα περίοδος εμπορικής αβεβαιότητας.
Οποιαδήποτε νέα αναταραχή μπορεί απορροφήσει γεωπολιτικό οξυγόνο, σε μια συγκυρία όπου πολλοί στην Ευρώπη έλπιζαν να επικεντρωθούν σε άλλες προτεραιότητες, όπως η διασφάλιση της τύχης της Ουκρανίας και η προστασία από τις αθέμιτες κινεζικές εμπορικές πρακτικές.
Ειδικοί στο διεθνές εμπόριο πιστεύουν ότι η απόφαση δεν θα ανατρέψει τελικά την εμπορική συμφωνία που σύναψαν η Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 και ο Τραμπ πέρυσι. Ωστόσο, η δικαστική απόφαση δημιουργεί σημαντικά ερωτήματα: Θα επιστραφούν οι δασμοί που έχουν εισπραχθεί μέχρι στιγμής; Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν απάντησε. Ακόμα πιο σημαντικό: Πώς ακριβώς θα αντικαταστήσει η κυβέρνηση Τραμπ τους παλιούς δασμούς μακροπρόθεσμα;
Αυτά τα αναπάντητα ερωτήματα είναι πιθανό να απασχολήσουν τους ηγέτες και τους αξιωματούχους και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού για μήνες.
Οι Ευρωπαίοι χαιρετίζουν την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου αλλά…
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρακολουθούν στενά πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ. “Είναι με την πλάτη στον τοίχο – τι νομίζετε ότι θα κάνει; Υπάρχει αβεβαιότητα”, δήλωσε ο Neil Dutta, επικεφαλής οικονομικών στην Renaissance Macro Research. “Η Ευρώπη σίγουρα θα επηρεαστεί από αυτό”.
Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι έχουν κυρίως χαιρετίσει την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, χωρίς να λένε πολλά για το πώς ακριβώς θα αντιδράσουν.
“Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που σκοπεύουν να κάνουν σε απάντηση σε αυτήν την απόφαση”, δήλωσε μετά την απόφαση ο Olof Gill, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του εκτελεστικού βραχίονα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την πλευρά του, ο Brando Benifei, πρόεδρος της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτήρισε την απόφαση “ένδειξη ελπίδας και ζωντάνιας στο σύστημα ελέγχων και ισορροπιών”.
Σε εκκρεμότητα η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ- ΕΕ
Ωστόσο, η δικαστική ετυμηγορία συνεπάγεται ότι η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ μένει σε εκκρεμότητα. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατέληξε σε συμφωνία με τον Τραμπ πέρυσι για επιβολή δασμών 15% σε πολλά ευρωπαϊκά προϊόντα της οποίας η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ακόμη εκκρεμεί.
Η διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας έχει ήδη αντιμετωπίσει αρκετές καθυστερήσεις: Η συμφωνία “πάγωσε” κατά τη διάρκεια των εντάσεων μεταξύ τω ΗΠΑ και των Ευρωπαίων για τη Γροιλανδία. Τώρα, το ερώτημα είναι αν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα την εγκρίνουν ή όχι.
Συντρέχουν σοβαροί λόγοι για να μην χαλάσει η συμφωνία, παρόλο που η αρχική βάση για τους δασμούς 15% έχει πλέον ακυρωθεί. Αφενός, οι ΗΠΑ επιδιώκουν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν τους δασμούς. Αφετέρου, πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις απαιτούν την επικύρωση μιας συμφωνίας προκειμένου να αποκατασταθεί η εμπορική βεβαιότητα.
“Κανείς στην Ευρώπη δεν πρέπει να έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση”, δήλωσε ο Jörn Fleck, ανώτερος διευθυντής στο Ευρωπαϊκό Κέντρο στο Ατλαντικό Συμβούλιο. “Οι στόχοι της κυβέρνησης δεν έχουν αλλάξει και Αμερικανοί αξιωματούχοι πριν από την απόφαση δήλωσαν ότι θα βρουν νέους τρόπους για να επαναφέρουν τους δασμούς”.
Αντιδρούν όμως οι Ευρωβουλευτές
Ωστόσο, αρκετοί Ευρωβουλευτές υποστήριξαν ότι οι εξελίξεις με το Ανώτατο Δικαστήριο της ΗΠΑ χρειάζεται περισσότερη ανάλυση.
Ο Bernd Lange, επικεφαλής της επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που εργάζεται για την οριστικοποίηση της συμφωνίας, δημοσίευσε στο X ότι “συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση” της διαπραγματευτικής ομάδας για τη Δευτέρα, προκειμένου να συζητήσουν τι σημαίνει η δικαστική απόφαση.
Εάν η απόφαση ανατρέψει ή καθυστερήσει την εμπορική συμφωνία, οι σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών θα βυθστούν σε έναν νέο γύρο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας. Αλλά ακόμα κι αν δεν συμβεί αυτό, οι επόμενοι μήνες είναι πιθανό να είναι πολιτικά ταραγμένοι.
Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του είναι επίσης πιθανό να αποπροσανατολιστούν καθώς θα προσπαθούν να διατηρήσουν τους δασμούς. Και δεν αποκλείεται να καταφύγουν στη χρήση άλλων εμπορικών όπλων. Για παράδειγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι δυνατό να υποστηρίξουν ότι οι ψηφιακοί κανονισμοί της Ευρώπης – τους οποίους απεχθάνονται εδώ και καιρό – ισοδυναμούν με φόρο στις αμερικανικές εταιρείες με αποτέλεσμα μια νέα κλιμάκωση των σχέσεων ΗΠΑ – Ευρώπης.
“Στο πολύ βραχυπρόθεσμο μέλλον, θα υπάρχει ένας βαθμός αβεβαιότητας”, δήλωσε ο Jacob Funk Kirkegaard, ανώτερος συνεργάτης στον ερευνητικό οργανισμό Bruegel, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι, μακροπρόθεσμα, η κυβέρνηση Τραμπ θα έχει λιγότερη διακριτική ευχέρεια όσον αφορά στην εμπορική της πολιτική.
Αδύνατο για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σήμερα να κάνουν σχέδια
Σε κάθε περίπτωση υπό τους σημερινούς όρους, είναι δύσκολο για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να κάνουν σχέδια.
“Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θέλουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα στη διατλαντική σχέση”, δήλωσε η BusinessEurope, μια εμπορική ομάδα στις Βρυξέλλες, σε δήλωση μετά την απόφαση του δικαστηρίου.
Διακυβεύεται και η ειρήνευση στην Ουκρανία
Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν κι άλλες προκλήσεις στις σχέσεις με τους Αμερικανούς ομολόγους τους. Η σημαντικότερη πρόσκληση αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν με Ουκρανούς και Ρώσους αξιωματούχους στη Γενεύη αυτή την εβδομάδα, σε μια προσπάθεια να μεσολαβήσουν για μια ειρηνευτική συμφωνία, αλλά δεν υπήρξε πρόοδος.
Η Κίνα είναι ένας άλλος τομέας κοινής ανησυχίας που κινδυνεύει να μείνει στο παρασκήνιο, καθώς άλλα εμπορικά ζητήματα κυριαρχούν στην ατζέντα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι έχουν κοινό συμφέρον να εξασφαλίσουν προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων γαιών, που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ασιατικό έθνος.
Αυτή η νέα πηγή αβεβαιότητας δεν “έκανε τα πράγματα ευκολότερα”, υπογραμμίζει ο Fleck του Ατλαντικού Συμβουλίου, ωστόσο πρέπει να λάβουμε υπόψη πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες τον περασμένο χρόνο προσπάησαν συστηματικά να εργαστούν πάνω σε όλες τις άλλες πολιτικές προτεραιότητες, ακόμη και στη σκιά των διαπραγματεύσεων για το εμπόριο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση “φαίνεται να έχει μάθει να προσαρμόζεται”, υπογράμμισε.
Με πληροφορίες από ERTnews, NYT
