Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ συμφώνησε να λύσει την πολυετή ποινική δίωξη κατά της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank με μια συμφωνία που, όπως αναφέρει, προάγει τα συμφέροντα της αμερικανικής κυβέρνησης στον περιορισμό της υποστήριξης προς το Ιράν.
Σύμφωνα με τη συμφωνία που κατατέθηκε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μανχάταν, η Halkbank συμφώνησε να μην πραγματοποιεί συναλλαγές που θα ωφελούσαν το Ιράν και θα προσλάβει έναν επόπτη για να ελέγχει τη συμμόρφωσή της με κυρώσεις και κανονισμούς κατά του ξεπλύματος χρημάτων. Η πολυετής υπόθεση επικεντρώθηκε σε κατηγορίες ότι η τράπεζα βοήθησε το Ιράν να παρακάμψει τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις, όπως μεταδίδει το Reuters.
Η λήξη της υπόθεσης, την οποία ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, είχε χαρακτηρίσει παράνομη και “άσχημη”, αφαιρεί ένα από τα κύρια σημεία τριβής μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, καθώς οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ απολαμβάνουν τις καλύτερες σχέσεις τους εδώ και δεκαετίες μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
“Η συμφωνία αυτή της Halkbank προάγει τα επιτακτικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών στον αγώνα κατά της χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων και της οικονομικής υποστήριξης προς την Κυβέρνηση του Ιράν”, δήλωσε ο εισαγγελέας των ΗΠΑ στο Μανχάταν Jay Clayton σε επιστολή που συνόδευε τη συμφωνία αναστολής δίωξης.
Δεν θα υπάρξει μεταβίβαση χρημάτων, και οι κατηγορίες πιθανότατα θα αποσυρθούν αφού ο επόπτης αξιολογήσει τη συμμόρφωση της Halkbank, σύμφωνα με τη συμφωνία.
Ο Clayton ζήτησε την αναβολή της προγραμματισμένης για τις 11 Μαρτίου συνεδρίασης κατάστασης της υπόθεσης.
Το 2019, κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, οι εισαγγελείς κατηγόρησαν την Halkbank για απάτη, ξέπλυμα χρημάτων και συνωμοσία, υποστηρίζοντας ότι η τράπεζα βοήθησε το Ιράν να χρησιμοποιεί χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και “εταιρείες-βιτρίνες” στο Ιράν, την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι εισαγγελείς δήλωσαν ότι η τράπεζα μετέφερε μυστικά 20 δισ. δολάρια περιορισμένων κεφαλαίων, μετέτρεψε έσοδα από το πετρέλαιο σε χρυσό και μετρητά για να ωφελήσει τα συμφέροντα του Ιράν και κατέγραψε ψεύτικες αποστολές τροφίμων για να δικαιολογήσει τις μεταφορές των εσόδων από το πετρέλαιο.
Η Halkbank δήλωσε αθώα.
Οι μετοχές της, που διαπραγματεύονται στην Istanbul Stock Exchange, έκλεισαν τη Δευτέρα αυξημένες κατά 10%, το μέγιστο επιτρεπόμενο ημερήσιο ποσοστό ανόδου, πριν κατατεθεί η συμφωνία.
Οι συμφωνίες αναστολής δίωξης επιτρέπουν στους κατηγορούμενους να αποφύγουν ποινικές κατηγορίες εάν πληρούν διάφορους όρους, συνήθως σε διάστημα μερικών μηνών ή ετών. Η κυβέρνηση αποσύρει τις υποθέσεις μετά τη συμμόρφωση των κατηγορουμένων.
Σε αντίθεση με τις συμφωνίες παραδοχής ενοχής, οι συμφωνίες αναστολής δίωξης δεν απαιτούν από τον κατηγορούμενο να δηλώσει ενοχή, και οι δικαστές γενικά δεν έχουν διακριτική ευχέρεια για την επανεξέτασή τους.
Η συμφωνία αναστολής δίωξης ανακοινώθηκε μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2025 να αφήσει σε ισχύ την απόφαση ομοσπονδιακού εφετείου, η οποία επέτρεπε την προώθηση της δίωξης.
Μετά από συνάντηση με τον Τραμπ τον Σεπτέμβριο, ο πρόεδρος της Τουρκίας εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνάντηση θα λύσει διάφορα ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι ο Τραμπ του είπε στον Λευκό Οίκο και σε επακόλουθη τηλεφωνική κλήση ότι “το πρόβλημα της Halkbank έχει λήξει για εμάς”.
Τούρκοι αξιωματούχοι είχαν προτείνει την επίλυση της υπόθεσης με ποσό περίπου 100 εκατ. δολαρίων κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών στον Λευκό Οίκο, όπως ανέφεραν δύο πηγές στο Reuters τον Οκτώβριο.
Η υπόθεση της Halkbank προέκυψε από αρκετές σχετικές ποινικές υποθέσεις, μεταξύ των οποίων εκείνες κατά του Τούρκο-Ιρανού εμπόρου χρυσού Reza Zarrab και του πρώην στελέχους της Halkbank Mehmet Hakan Atilla.
Ο Zarrab παραδέχτηκε ενοχή για κατηγορίες απάτης τραπέζης, ξεπλύματος χρημάτων και συνωμοσίας το 2017, αλλά δεν έχει καταδικαστεί ακόμη.
Κατέθεσε εναντίον του Atilla, ο οποίος καταδικάστηκε το 2018 για απάτη τραπέζης και συνωμοσία. Ο Atilla επέστρεψε στην Τουρκία το 2019 αφού εκτίμησε το μεγαλύτερο μέρος ποινής φυλάκισης 32 μηνών. Έχει αρνηθεί οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.
Ο Berman είχε αρχικά αποφανθεί το 2020 ότι η Halkbank δεν δικαιούται ασυλία από δίωξη.
Την επόμενη χρονιά, το 2ο Εφετείο των ΗΠΑ στο Μανχάταν επικύρωσε την απόφαση, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Ανέφερε ότι η Halkbank μπορούσε να διωχθεί σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό Νόμο περί κυριαρχικής ασυλίας ξένων κρατών του 1976, επειδή η φερόμενη παραβίασή της αφορούσε εμπορική δραστηριότητα που δεν καλύπτεται από τον νόμο αυτόν.
Το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ προσωρινά ανέστειλε τη δίωξη, αν και συμφώνησε ότι η πρόθεση του Κογκρέσου να προστατεύσει ξένες χώρες και τους οργανισμούς τους από αστική ευθύνη δεν καλύπτει ποινικές υποθέσεις. Αντίθετα, διέταξε το 2ο Εφετείο να επανεξετάσει διεξοδικά αν η ασυλία βάσει αιώνων κοινού δικαίου προστάτευε τη Halkbank.
Το εφετείο δεν βρήκε τέτοια ασυλία τον Οκτώβριο του 2024, προκαλώντας τη δεύτερη προσφυγή της Halkbank στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριξε ότι το κοινό δίκαιο δεν προστατεύει τις ξένες κρατικές εταιρείες από ποινική δίωξη.
