Περαιτέρω επιδείνωση κατέγραψε η καταναλωτική εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ στις αρχές Οκτωβρίου, καθώς το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης που προκαλεί η σύρραξη στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών για την οικονομία.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά ένα επιπλέον πλήγμα για τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες κογκρεσιακές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, σύμφωνα με το Reuters.
Η έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (Surveys of Consumers) αποτελεί την τελευταία σε μια σειρά πρόσφατων δημοσκοπήσεων που αποτυπώνουν το κλίμα απαρέσκειας μεταξύ των Αμερικανών, οι οποίοι πιέζονται από τον υψηλό πληθωρισμό και το αυξημένο κόστος δανεισμού. Μέσα σε αυτό το κλίμα οικονομικής αβεβαιότητας, τα ποσοστά αποδοχής του Τραμπ βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο της πολιτικής του καριέρας.
Οι κάλπες του επόμενου μήνα θα αναδείξουν τους ισορροπίες και τον έλεγχο στο Κογκρέσο.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ έχει εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και αναγκάζοντας την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) να προχωρήσει τον Σεπτέμβριο στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων της μετά από τρία χρόνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters, το κλίμα επιδεινώθηκε απότομα μεταξύ των καταναλωτών χαμηλότερου εισοδήματος και όσων διαθέτουν μικρότερα χαρτοφυλάκια μετοχών. Κάμψη σημειώθηκε επίσης και μεταξύ των ανεξάρτητων ψηφοφόρων. Παρά τη μικρή ανάκαμψη που καταγράφηκε σε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς, ο δείκτης παραμένει αισθητά χαμηλότερος σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του ίδιου έτους.
“Οι καταναλωτές σε όλο το πολιτικό φάσμα εκφράζουν την εντονότατη δυσαρέσκειά τους για τις αυξανόμενες τιμές και την αίσθηση ότι η οικονομική τους κατάσταση παραμένει στάσιμη”, δήλωσε στο Reuters ο Jim Baird, επικεφαλής επενδύσεων στην Plante Moran Financial Advisors. “Αυτό μπορεί να μην είναι αμέσως ορατό στα συνολικά στοιχεία του ΑΕΠ, αλλά αναμένεται να αποτυπωθεί με σαφήνεια στην κάλπη τις επόμενες εβδομάδες” επισήμανε.
Ο Δείκτης Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν υποχώρησε στο 46,3 αυτόν τον μήνα από 48,1 τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για την τρίτη διαδοχική μηνιαία πτώση, η οποία φέρνει τον δείκτη κοντά στο ιστορικό χαμηλό που είχε καταγραφεί τον Μάιο. Οι οικονομικοί αναλυτές σε δημοσκόπηση του Reuters προέβλεπαν διαμόρφωση του δείκτη στο 47,8.
Παράλληλα, ο υποδείκτης που αξιολογεί τις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες καρακυλούσε στο ιστορικό χαμηλό του 44,7 από 50,9 τον Σεπτέμβριο. Οι προσδοκίες των καταναλωτών σημείωσαν οριακή βελτίωση, αν και οι συνθήκες αγοράς για διαρκή καταναλωτικά αγαθά υποχώρησαν κατακόρυφα εξαιτίας των υψηλών τιμών και του κόστους δανεισμού.
Τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος συντηρούν την κατανάλωση
Η υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης δεν σημαίνει απαραίτητα απότομη επιβράδυνση των καταναλωτικών δαπανών, καθώς η συσχέτιση μεταξύ των δύο μεγεθών έχει εξασθενήσει με την πάροδο των ετών. Παράλληλα, η αμερικανική οικονομία εμφανίζει χαρακτηριστικά που οι οικονομολόγοι περιγράφουν ως “ανάκαμψη τύπου K” (K-shaped recovery): τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος ευημερούν, εν μέρει λόγω των υψηλών αποδόσεων στις χρηματιστηριακές αγορές, σε αντίθεση με τα νοικοκυριά μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, οι προϋπολογισμοί των οποίων δέχονται ισχυρές πιέσεις.
Έτσι, οι καταναλωτικές δαπάνες οδηγούνται κυρίως από τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται από ξεχωριστή έκθεση του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, η οποία έδειξε ότι μόλις λίγο κάτω από το ένα τρίτο των καταναλωτών αναμένει να συνεχίσει τις συνήθεις δαπάνες του το επόμενο έτος σε είδη που σημείωσαν μεγάλες αυξήσεις τιμών, ενώ το 54% δήλωσε ότι θα περιορίσει τις αγορές του. Παράλληλα, ένα 16% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι θα σταματήσει εντελώς τις σχετικές αγορές.
Η έρευνα υπογράμμισε ότι οι καταναλωτές με υψηλότερα εισοδήματα ήταν πολύ πιο πιθανό να διατηρήσουν τα επίπεδα δαπανών τους σε σύγκριση με εκείνους των χαμηλότερων εισοδημάτων.
“Όσο οι αγορές μετοχών κρατούν τις δυνάμεις τους, οι δαπάνες μπορούν να διατηρηθούν”, σημείωσε από την πλευρά του ο James Knightley, επικεφαλής διεθνής οικονομολόγος της ING. “Αυτό ενδέχεται να εξασφαλίσει τον απαιτούμενο χρόνο για τη βελτίωση της κατάστασης στην ενέργεια, προσφέροντας ανακούφιση μέσω της μείωσης του κόστους των καυσίμων και των καλύτερων προοπτικών απασχόλησης για την ευρύτερη κοινωνία. Ωστόσο, αν βιώσουμε μια διόρθωση στο χρηματιστήριο, τα δεδομένα θα αλλάξουν ταχύτατα”.
Αύξηση στις πληθωριστικές προσδοκίες και τα επιτόκια
Ο δείκτης προσδοκιών των καταναλωτών για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα 12 μηνών αυξήθηκε ελαφρώς στο 4,7% από 4,6% τον Σεπτέμβριο. Σημειώνεται ότι οι ετήσιες πληθωριστικές προσδοκίες έχουν εκτιναχθεί από το 3,4% που βρίσκονταν τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν.
Αντίστοιχα, οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό σε βάθος πενταετίας αυξήθηκαν στο 3,5% από 3,4% τον Σεπτέμβριο.
Υπενθυμίζεται ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αύξησε τον περασμένο μήνα το βασικό της επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντάς το στο εύρος 3,75%–4,00% —στην πρώτη αύξηση μετά από τρία χρόνια— αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέες αυξήσεις στο κόστος δανεισμού τους επόμενους μήνες.
Πάντως, οι πιθανότητες για μια νέα αύξηση επιτοκίων εντός του τρέχοντος μηνός περιορίστηκαν, μετά τα ασθενέστερα των αναμενόμενων στοιχεία για την απασχόληση τον Σεπτέμβριο και τις ηπιότερες μετρήσεις του πληθωρισμού για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Πλέον, οι οικονομολόγοι τοποθετούν την επόμενη κίνηση της Fed για αύξηση των επιτοκίων τον Δεκέμβριο.
