Καύσιμα: Τα περιθώρια μείωσης του ΕΦΚ – Τι γίνεται με τον ΦΠΑ

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τον υψηλότερο ΕΦΚ, με 0,70 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη και 0,41 ευρώ το λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι φόροι – ΕΦΚ και ΦΠΑ – αποτελούν συνήθως από 55% έως 65% της τελικής τιμής των καυσίμων στην αντλία, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με την υψηλότερη φορολογία καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δεδομένης της κατάστασης στην αγορά των καυσίμων, σχετική ευρωπαϊκή οδηγία (2006/112/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2022/542) απαγορεύει τη μετάταξη των καυσίμων σε μειωμένο ή μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ, επιβάλλοντας την υποχρεωτική υπαγωγή τους στον κανονικό συντελεστή, ο οποίος στην περίπτωση της Ελλάδας ανέρχεται στο 24%.

Παρά το γεγονός ότι η τελευταία μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών συντελεστών ΦΠΑ έδωσε αρκετή ευελιξία στα κράτη-μέλη να μειώνουν τον συγκεκριμένο φόρο σε βασικά αγαθά (όπως τρόφιμα και φάρμακα), έθεσε αυστηρούς περιορισμούς και εξαιρέσεις στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Έτσι, τα ορυκτά καύσιμα (βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης), τα οχήματα και οι καπνοβιομηχανίες αποκλείονται από τη λίστα των αγαθών που μπορούν να μεταταχθούν σε μειωμένο (13% ή 6%) ή μηδενικό ΦΠΑ. Το ίδιο ισχύει και για αγαθά με παρόμοιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα όπως τα χημικά φυτοφάρμακα και λιπάσματα. Με αυτό τον τρόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να σταματήσει η κρατική επιδότηση των ρυπογόνων καυσίμων μέσω της φορολογίας και να εξυπηρετηθούν οι στόχοι της Πράσινης Συμφωνίας.

Βάσει της οδηγίας, στους νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου, Κυκλάδων και σε Θάσο, Βόρειες Σποράδες, Σαμοθράκη και Σκύρο, η Ελλάδα μπορεί να εφαρμόζει χαμηλότερους συντελεστές έως 30% από τους αντίστοιχους συντελεστές που εφαρμόζονται στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Τι συμβαίνει με τον ΕΦΚ

Όταν οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται σημαντικά, οι εθνικές κυβερνήσεις δεν μπορούν να αγγίξουν τον ΦΠΑ. Ωστόσο, έχουν άλλα νομικά εργαλεία, όπως η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα, αρκεί να μην υποχωρήσει κάτω από τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια ασφαλείας, που για την αμόλυβδη ανέρχεται στα 0,359 ευρώ /λίτρο και στο πετρέλαιο κίνησης στα 0,330 ευρώ το λίτρο.

Η Ελλάδα διατηρεί παραδοσιακά έναν από τους υψηλότερους συντελεστές ΕΦΚ στην Ευρώπη (πολύ πάνω από το ελάχιστο όριο της ΕΕ). Συνεπώς, η κυβέρνηση έχει το νόμιμο περιθώριο να μειώσει τον ΕΦΚ αν το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές αντοχές της χώρας, χωρίς να παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Ο ΕΦΚ στα καύσιμα ανέρχεται σε 0,70 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη και 0,41 ευρώ το λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης. Συνεπώς, η χώρα μας, όπως και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε μείωση του ΕΦΚ, όχι όμως κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο το οποίο στην αμόλυβδη βενζίνη ανέρχεται στα 0,36 ευρώ το λίτρο, στο πετρέλαιο κίνησης στα 0,33 ευρώ και στο υγραέριο στα 0,125 ευρώ.

Στην περίπτωση του πετρελαίου κίνησης, τα περιθώρια μείωσης του ΕΦΚ είναι πιο περιορισμένα, καθώς για την Ελλάδα αυτή η δυνατότητα μεταφράζεται σε μείωση περίπου 0,08 ευρώ, δεδομένου ότι ο ισχύων ΕΦΚ ανέρχεται σε 0,41 ευρώ ανά λίτρο.