Του Κώστα Ράπτη
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μετανιώνει. Τουλάχιστον όχι για τον πόλεμο κατά του Ιράν, οι επιπτώσεις του οποίου αναμένεται να στοιχίσουν ακριβά στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κατά τις αμερικανικές “ενδιάμεσες εκλογές” του Νοεμβρίου.
“Δεν πιστεύω στη λέξη ‘μετανιώνω’. Μπορείς πάντα να αμφιβάλεις. Μπορείς πάντα να κάνεις μια μικρή αυτοκριτική. Αν έπρεπε να το ξανακάνω, θα έπραττα ακριβώς το ίδιο”, τόνισε στη συνέντευξη που μεταδόθηκε την Πέμπτη, στην εκπομπή The Ingraham Angle.
Ο Τραμπ απέρριψε την εκτίμηση ότι κάποιοι από τους υποστηρικτές του έχουν αναστατωθεί και αποθαρρυνθεί λόγω του πολέμου. “Δεν πιστεύω ότι έχουν αποθαρρυνθεί. Πιστεύω ότι είναι πολύ περήφανοι για το γεγονός ότι δεν επιτρέπω στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο”, επεσήμανε. Παράλληλα επανέλαβε την άποψη ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Προφανώς αυτό σε έμμεση απάντηση προς το δημοσίευμα της Wall Street Journal, ότι ανώτατοι αξιωματούχοι όπως ο Τζ. Ντ. Βανς και ο Μάρκο Ρούμπιο προειδοποιούν εμπιστευτικά τον Τραμπ ότι το ιρανικό αδιέξοδο κινδυνεύει να “καταναλώσει” όλη την εναπομείνασα διετία της προεδρίας του.
Αλλά οι Ιρανοί δεν έχουν βέβαια λόγους να περιμένουν τις ενδιάμεσες εκλογές μετά τις οποίες ο Τραμπ θα είναι πολιτικά απελευθερωμένος να πράξει το οτιδήποτε. Εξ ού και υιοθετούν τακτική κλιμάκωσης των αντιμέτρων τους στα αμερικανικά πλήγματα.
Τέλος των “αναλογικών αντιποίνων”
Η ηγεσία του Ιράν “κρίνει πως οδεύει να κερδίσει τον πόλεμο και οι ΗΠΑ οδεύουν να τον χάσουν”, την ώρα που “δεν μπορούν να επιτρέψουν κλιμάκωση”, σχολίασε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Τομά Ζουνό, καθηγητής του πανεπιστημίου της Οτάβας. Εκτίμησε δε ότι η Τεχεράνη βλέπει σε αυτή την περίοδο προεκλογικής εκστρατείας “παράθυρο ευκαιρίας για να εκμεταλλευτεί την αμερικανική αδυναμία και να δημιουργήσει νέα περιφερειακή τάξη προς όφελός της”.
Η “εποχή των αναλογικών αντίποινων τέλειωσε”, όπως το έθεσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Ανήγγειλε τη δημιουργία το προσεχές διάστημα νέας “απαγορευμένης ζώνης”, πέρα από το στενό, στην οποία θα απαιτείται άδεια για τη διέλευση. “Δεν εμπιστευόμαστε τις ΗΠΑ και δεν θα κάνουμε ούτε βήμα όσο δεν παίρνουν μέτρα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Αν η Ουάσινγκτον θέλει πρόοδο, τότε θα πρέπει να το μεταφράσει σε πράξεις”, δήλωσε από την πλευρά του την Κυριακή ο γραμματέας του ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαεΐ.
Τα όσα έγιναν αυτή την εβδομάδα υπήρξαν χαρακτηριστικά. Σε υποστήριξη της επιλογής του οικονομικού στραγγαλισμού του Ιράν, η αμερικανική πλευρά έπληξε πέντε ιρανικά τάνκερ στα ανοικτά της νήσου Χαργκ, που αποτελεί τον κεντρικό κόμβο των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών. Όμως η ιρανική απάντηση περιλάμβανε πλήγματα σε δύο αμερικανικά πολεμικά πλοία, δέκα εμπορικά τα οποία δεν κινούνταν σε συμφωνία με τις υποδείξεις, καθώς και σε αμερικανική βάση στην Ιορδανία, όπου φέρεται να έπαθαν βλάβες εννέα σταθμευμένα μαχητικά αεροσκάφη.
Ως αποτέλεσμα, οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων από το στενό του Ορμούζ μειώθηκαν σε μόλις 7 την Πέμπτη, από 11 την προηγουμένη, ήτοι υποδιπλάσιες σε σύγκριση με τον μέσο όρο των τελευταίων δέκα ημερών (15). Πιθανό πάντως είναι και άλλα πλοία να διέσχισαν το στενό έχοντας απενεργοποιήσει τους αναμεταδότες δεδομένων τους.
Η “ράβδος” πείθει. Σύμφωνα με τους Financial Times, οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι μοναρχιών του Συμβουλίου Συνεργασίας Κόλπου σχεδιάζουν να συναντηθούν τη Δευτέρα στη Σαλάλαχ του Ομάν με τον Ιρανό ομόλογό τους, Αμπάς Αραγτσί, για να συζητήσουν τις προσπάθειες Τεχεράνης και Μασκάτ να καταλήξουν σε προσωρινή συμφωνία για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το έτερο στενό που ταράζει τις αγορές
Προς το παρόν, οι αγορές εκδηλώνουν τη νευρικότητά τους, με την τιμή του πετρελαίου να έχει επιστρέψει στην περιοχή των 100 δολαρίων ανά βαρέλι, καθώς η κρίση περιλαμβάνει όλο και εντονότερα το έτερο στρατηγικό στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Η κατάληψη από τους Χούθι του λιμένα της Μόκκα, καθώς και δύο νησίδων, στο τμήμα της Υεμένης που έλεγχαν οι δυνάμεις της εξόριστης διεθνώς αναγνωρισμένης υεμενικής κυβέρνησης και του υπό σαουδαραβική ηγεσία διεθνούς συνασπισμού, συνιστά ταπείνωση για το Ριάντ και δίνει πλήρη έλεγχο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ από τους φιλο-ιρανούς αντάρτες.
Η ναυσιπλοΐα και το διεθνές εμπόριο στην Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ είναι “ασφαλή”, καθώς οι επιχειρήσεις των ανταρτών περιορίζονται σε συγκεκριμένους στόχους. Οι επιχειρήσεις αυτές θα σταματήσουν μόνο όταν τερματιστεί η “επίθεση” στην Υεμένη, υποστήριξε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ο εκπρόσωπος των Χούθι, Μοχάμεντ Αμπντουσαλάμ. Το δε Κέντρο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Επιχειρήσεων, που υπάγεται στους Χούθι, ανέφερε επίσης ότι η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα είναι ασφαλής για όλες τις εταιρείες, εξαιρουμένων μόνο των σαουδαραβικών πλοίων.
Ο Τραμπ αρνήθηκε αίτημα του Ριάντ να βομβαρδίσει την Υεμένη
Έπειτα από χρόνια ηρεμίας μετά την υπογραφή συμφωνίας εκεχειρίας το 2022 μεταξύ των Χούθι και του υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμού που υποστηρίζει την εξόριστη κυβέρνηση, η χώρα φαίνεται να έχει παρασυρθεί στην περιφερειακή σύγκρουση που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν. Οι Χούθι έχουν ανακοινώσει ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας και έχουν στοχοθετήσει δεξαμενόπλοια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του βασιλείου, κυρίως διυλιστήρια.
Το Μπαμπ ελ Μπαντέμπ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οδούς για την εξαγωγή αργού πετρελαίου από τον Κόλπο προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή του αγωγού SUMED στις ακτές της Αιγύπτου, αλλά και προϊόντων προς την Ασία. Η δε θαλάσσια οδός της Ερυθράς αποτέλεσε τη “βαλβίδα ασφαλείας” που επέτρεψε τη συνέχιση των σαουδαραβικών εξαγωγών καθ’ όλο το προηγούμενο διάστημα των εντάσεων στο Ορμούζ.
Κατά τον ιστότοπο Axios, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τηλεφώνησε στον Ντόναλντ Τραμπ δύο φορές την Πέμπτη και τον παρότρυνε να διατάξει αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον των Χούθι, ωστόσο ο ένοικος του Λευκού Οίκου δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα.
Εξ ού και το Ριάντ στράφηκε προς την οδό των επαφών με την Τεχεράνη. Ο Αμπάς Αραγτσί συζήτησε το βράδυ της Πέμπτης με τον Σαουδάραβα ομόλογό του Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν για “την ανάγκη να συνεχιστεί η συνεργασία και οι διπλωματικές προσπάθειες, προκειμένου να προληφθεί η όξυνση της έντασης και να αποκατασταθεί η σταθερότητα και η ασφάλεια στην περιοχή”, κατά το σχετικό ιρανικό ανακοινωθέν.
