Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) πρότεινε τη μεγαλύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία του, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές του αργού που εκτοξεύθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Η απελευθέρωση θα ξεπερνούσε τα 182 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που οι χώρες-μέλη του IEA διέθεσαν στην αγορά σε δύο δόσεις το 2022, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία, ανέφεραν οι αξιωματούχοι. Η πρόταση παρουσιάστηκε σε έκτακτη συνεδρίαση αξιωματούχων ενέργειας από τις 32 χώρες-μέλη του IEA την Τρίτη.
Οι χώρες αναμένεται να αποφασίσουν για την πρόταση την Τετάρτη. Θα εγκριθεί εφόσον δεν υπάρξει καμία ένσταση, όμως ακόμη και η διαμαρτυρία μίας μόνο χώρας θα μπορούσε να καθυστερήσει το σχέδιο, είπαν αξιωματούχοι.
Η πρόταση του IEA αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της τεράστιας αναστάτωσης που προκάλεσε το σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της στενής θαλάσσιας οδού που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις παγκόσμιες αγορές. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνά καθημερινά από το στενό και η απειλή επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια από το Ιράν έχει φέρει τις μεταφορές σχεδόν σε ακινησία.
Οι ιρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια που διασχίζουν το στενό είναι το είδος σεναρίου που οδήγησε τα δυτικά κράτη και τους συμμάχους τους να δημιουργήσουν τον IEA το 1974, μετά το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο. Ο οργανισμός, που αποτελεί «λέσχη» δυτικών χωρών και συμμάχων τους, καθορίζει κατευθυντήριες γραμμές για το πόσο αργό πετρέλαιο πρέπει να διατηρούν τα κράτη-μέλη στα αποθέματά τους και συντονίζει απελευθερώσεις για την προστασία των οικονομιών από αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου.
Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν για πρώτη φορά τα πλήγματά τους στο Ιράν, η τιμή του πετρελαίου έχει αυξηθεί έως και 40%, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια, πριν υποχωρήσει αυτή την εβδομάδα καθώς οι traders παρακολουθούν στενά τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ για το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος. Το πετρέλαιο έκλεισε την Τρίτη κάτω από τα 84 δολάρια, αλλά οι τιμές καυσίμων όπως το ντίζελ συνεχίζουν να εκτοξεύονται.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών του πετρελαίου κινδυνεύει να προκαλέσει πληθωρισμό και διόρθωση στα χρηματιστήρια, πέρα από την αύξηση του κόστους καυσίμων για τους οδηγούς.
Τα μέλη του IEA διαθέτουν 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια σε δημόσια αποθέματα, καθώς και άλλα 600 εκατομμύρια βαρέλια σε υποχρεωτικά εμπορικά αποθέματα, δήλωσε τη Δευτέρα ο εκτελεστικός διευθυντής του οργανισμού Φατίχ Μπιρόλ. Με έναν πρόχειρο υπολογισμό, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 124 ημέρες χαμένης προσφοράς από τον Κόλπο.
Προηγούμενες απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων είχαν ανάμεικτα αποτελέσματα.
Τα μέλη του IEA προχώρησαν σε δύο απελευθερώσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις αρχές του 2022. Η κίνηση αρχικά προκάλεσε άνοδο των τιμών κατά 20%, καθώς οι traders την εξέλαβαν ως ένδειξη ότι η πετρελαϊκή κρίση ήταν πιο σοβαρή από όσο περίμεναν. Οι αναλυτές λένε ότι τελικά οι απελευθερώσεις βοήθησαν στη μείωση των τιμών.
Μια ιδιαίτερα επιτυχημένη απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε το 1991, όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Χ. Γ. Μπους προετοιμαζόταν για την Επιχείρηση Desert Storm και διέταξε — για πρώτη φορά — τη χρήση του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου την ίδια νύχτα που ένας συνασπισμός υπό τις ΗΠΑ επιτέθηκε στο Ιράκ. Τα μέλη του IEA συμμετείχαν απελευθερώνοντας επιπλέον πετρέλαιο από τα αποθέματά τους, σύμφωνα με σχέδιο που είχαν καταρτίσει πριν από την εισβολή.
Οι τιμές έπεσαν περισσότερο από 20% την πρώτη ημέρα της επίθεσης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Μέχρι τη στιγμή που οι δυνάμεις του συνασπισμού μπήκαν στο Ιράκ και στο Κουβέιτ τον Φεβρουάριο, πετρέλαιο από το στρατηγικό απόθεμα των ΗΠΑ είχε ήδη φτάσει στην αγορά.
