Οι ρωσικές δυνάμεις που πολεμούν στην Ουκρανία αντιμετωπίζουν προβλήματα στις επικοινωνίες λόγω της περιορισμένης πρόσβασης στο σύστημα παροχής δορυφορικού διαδικτύου Starlink του Έλον Μασκ αλλά και της καταστολής από το Κρεμλίνο της πλατφόρμας Telegram.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η ξαφνική απώλεια των δυο αυτών υπηρεσιών έχει εμποδίσει τις επιχειρήσεις στην πρώτη γραμμή, σύμφωνα με καταγγελίες σε φιλορωσικά στρατιωτικά blog που επιβεβαιώνονται από την Ουκρανία και Ευρωπαίους διπλωμάτες και αναλυτές.
Το διπλό πλήγμα στις επικοινωνίες της Ρωσίας στο μέτωπο έρχεται καθώς οι σύμμαχοι του Κιέβου εκτιμούν ότι οι ουκρανικές δυνάμεις προκαλούν βαρύτερες απώλειες στον ρωσικό στρατό στο μέτωπο.
Ο Μασκ δήλωσε στις αρχές Φεβρουαρίου ότι η SpaceX είχε λάβει μέτρα για να αποτρέψει αυτό που ονόμασε “μη εξουσιοδοτημένη χρήση του Starlink από τη Ρωσία” και απέκοψε τις ρωσικές δυνάμεις από τους τερματικούς σταθμούς Starlink που είχαν εισαχθεί λαθραία στη χώρα και είχαν αναπτυχθεί σε ζώνες μάχης στην Ουκρανία για στρατιωτικές επικοινωνίες και επιχειρήσεις με drones.
Ο υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαήλ Φεντόροφ, ανέφερε ότι οι τερματικοί σταθμοί που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός συνεχίζουν να λειτουργούν, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του προς την SpaceX για την άμεση παρέμβασή της.
Στη συνέχεια, στις 10 Φεβρουαρίου, η ρωσική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών Roskomnadzor επέβαλε νέους περιορισμούς στο Telegram, υποστηρίζοντας ότι δεν συμμορφωνόταν με τους νόμους περί προστασίας των δεδομένων. Η κίνηση αυτή εξόργισε πολλούς Ρώσους στρατιώτες, οι οποίοι χρησιμοποιούν την εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων για να επικοινωνούν στο πεδίο της μάχης.
Ανώτεροι Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν στο Bloomberg ότι θεωρούν σημαντικές τις επιπτώσεις στις επικοινωνίες της Ρωσίας. Ένας αξιωματούχος του ΝΑΤΟ ανέφερε μάλιστα ότι ορισμένες πρόσφατες επιτυχίες της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης κατάστησαν δυνατές επειδή οι Ρώσοι στρατιώτες έχασαν την πρόσβαση στο Starlink.
Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου ανέφερε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να πραγματοποιήσουν ορισμένες αντεπιθέσεις τις τελευταίες ημέρες “πιθανώς εκμεταλλευόμενες τις πρόσφατες διαταραχές στο Starlink και το Telegram”. Οι αναλυτές δήλωσαν ότι η αδυναμία χρήσης της υπηρεσίας επηρέαζε σημαντικά τις επιθέσεις με drones της Μόσχας, “εμποδίζοντας τις ρωσικές δυνάμεις να πραγματοποιήσουν αυτά τα πλήγματα, με τον ίδιο ρυθμό και ένταση όπως τις προηγούμενες εβδομάδες”.
“Η απώλεια του Starlink είναι κρίσιμη, καθώς μεγάλο μέρος των μαχών διεξάγεται με τη χρήση drones, τα οποία ευθύνονται για περίπου το 60% των ζημιών από πυρά σε όλο το μέτωπο”, σύμφωνα με τον αναλυτή Ντέιβντ Κιριτσένκο.
Οι υπηρεσίες πληροφοριών της Ουκρανίας έχουν δηλώσει ότι η Ρωσία χρησιμοποιούσε χιλιάδες τερματικά Starlink στην πρώτη γραμμή. Το Κίεβο ανέφερε επίσης ότι είχε παρατηρήσει περιπτώσεις όπου η Ρωσία πίεζε Ουκρανούς συγγενείς αιχμαλώτων πολέμου να καταχωρήσουν τερματικά στο όνομά τους, σε μια προσπάθεια να παρακάμψουν τους περιορισμούς.
“Οι Ρώσοι αναζητούν εναλλακτικές λύσεις και θα τις δημιουργήσουν“, δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε συνέντευξή του στο Bloomberg. “Κατανοούμε ότι αυτό που έχασαν είναι πολύ οδυνηρό για αυτούς και θα αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις. Θα προσπαθήσουμε να τις εμποδίσουμε και αυτές”.
Η κρατική υπηρεσία ασφαλείας της Ουκρανίας έστειλε προειδοποίηση στους πολίτες ότι η Ρωσία προσπαθούσε να στρατολογήσει Ουκρανούς για να καταχωρήσουν τα μπλοκαρισμένα τερματικά, ζητώντας τους να αναφέρουν ενδεχόμενα περιστατικά.
“Ο Έλον Μασκ έκλεισε τον διακόπτη” και “οι επικοινωνίες μας είναι σε χάος”, δήλωσε ο Γιούρι Ποντόλιακ, μπλόγκερ φιλικά προσκείμενος στο Κρεμλίνο, σχετικά με τους περιορισμούς στο Starlink.
“Θάβουμε αυτή την ικανότητα διοίκησης και ελέγχου”, δήλωσε ο Ρώσος στρατιωτικός ανταποκριτής Αλεξάντερ Σλάντκοφ σχετικά με το Telegram. “Η επικοινωνία είναι κάτι περισσότερο από όπλο, είναι το θεμέλιο της διοίκησης των στρατευμάτων”.
Η Ρωσία περιορίζει την πρόσβαση στο Telegram σε μια προσπάθεια να ωθήσει τους πολίτες να χρησιμοποιούν μια εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων που υποστηρίζεται από την κυβέρνηση, το Max, το οποίο, σύμφωνα με τους επικριτές του Κρεμλίνου, στερείται μέτρων ασφαλείας.
Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας έσπασε τη σιωπή του σχετικά με το θέμα αργά την Τρίτη, αναγνωρίζοντας το κλείσιμο των τερματικών Starlink, ενώ επέμεινε ότι δεν υπήρξαν επιπτώσεις στον στρατό.
“Οι αξιωματούχοι στα διοικητικά κέντρα διαθέτουν όλες τις σύγχρονες υπηρεσίες επικοινωνίας που παράγονται στο εσωτερικό της χώρας”, δήλωσε ο Βαλερί Τισφκόφ, επικεφαλής της Κεντρικής Διεύθυνσης Επικοινωνιών του ρωσικού στρατού, σε σχόλια που μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση. “Το σύστημα ελέγχου μάχης λειτουργεί ανεμπόδιστα”.
Ο Ρώσος υπουργός Ψηφιακής Ανάπτυξης ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι η κυβέρνηση θα απέχει από τον περιορισμό του Telegram στις ζώνες των μαχών “προς το παρόν”, αν και ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ξένες υπηρεσίες πληροφοριών είχαν πρόσβαση στις επικοινωνίες μέσω της πλατφόρμας.
Το Telegram απέρριψε τον ισχυρισμό ως “σκόπιμη παραποίηση με σκοπό να δικαιολογηθεί η απαγόρευση” της υπηρεσίας. “Δεν έχει διαπιστωθεί ποτέ παραβίαση της κρυπτογράφησης του Telegram”, ανέφερε σε δήλωση την Πέμπτη.
Οι επιχειρησιακές δυσκολίες έρχονται σε μια ήδη τεταμένη περίοδο για τις ρωσικές δυνάμεις στην πρώτη γραμμή, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει τα τέσσερα χρόνια. Το Bloomberg ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, η Ρωσία χάνει πλέον περισσότερους στρατιώτες από όσους μπορεί να αντικαταστήσει.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι νέοι στρατιώτες είναι συχνά άπειροι και στέλνονται βιαστικά στο μέτωπο, σύμφωνα με έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη.
Η Ουκρανία δήλωσε ότι 35.000 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν σε μάχες τον Δεκέμβριο, ενώ άλλοι 30.000 σκοτώθηκαν τον Ιανουάριο, από έναν μηνιαίο μέσο όρο περίπου 25.000 το 2025. Η Ρωσία έχασε περίπου 9.000 περισσότερους άνδρες από όσους μπόρεσε να αντικαταστήσει τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους.
Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι ανέφερε σε συνέντευξή του την Κυριακή ότι οι αυξανόμενες απώλειες σημαίνουν ότι η Ρωσία εξαρτάται όλο και περισσότερο από ξένους μισθοφόρους από χώρες όπως η Ινδία, το Πακιστάν, το Νεπάλ, η Κούβα, η Νιγηρία, η Σενεγάλη και η Βόρεια Κορέα.
