Μετά τον Ντόναλντ Τραμπ επισκέπτεται το Πεκίνο και ο Βλάντιμιρ Πούτιν. Οι εξελίξεις υποδηλώνουν τον ενισχυμένο ρόλο της Κίνας στη διεθνή γεωπολιτική σκηνή.
Μάλλον αναμενόμενο ήταν ότι η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν στην Κίνα θα συμπίπτει με τη συμπλήρωση 25 ετών από την υπογραφή της σινο-ρωσικής Συμφωνίας Φιλίας και Καλής Γειτονίας, το 2001. Ωστόσο η συγκεκριμένη συγκυρία, μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, είναι αξιοσημείωτη και ασφαλώς υπογραμμίζει την αυξημένη επιρροή της Κίνας σε ένα κατακερματισμένο γεωπολιτικό τοπίο.
Πλεονέκτημα για την Κίνα
Οι συνομιλίες μεταξύ του Ρώσου προέδρου Πούτιν και του Κινέζου ομολόγου του Σι Τζιπίνγκ θα εστιάσουν σε μεγάλο βαθμό στην κοινή εμπορική και οικονομική ατζέντα. Λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα απομονώνεται όλο και περισσότερο από τη Δύση, ενώ την ίδια στιγμή η Κίνα αναδεικνύεται στον πιο σημαντικό εμπορικό της εταίρο, με μεγάλη διαφορά από τον επόμενο. Η ρωσική αγορά απορροφά το ένα τρίτο των κινεζικών εξαγωγών, ενώ από την άλλη πλευρά τουλάχιστον το 25% των ρωσικών εξαγωγών κατευθύνεται στην Κίνα.
Εικάζεται μάλιστα ότι η συνεργασία αυτή επεκτείνεται και στον στρατιωτικό τομέα. Το καλοκαίρι του 2025 έρευνα του Reuters ισχυριζόταν ότι κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούσαν εταιρείες-κελύφη (shell companies) για να προμηθεύουν τους Ρώσους με κινητήρες ντρόουνς. Το Πεκίνο απορρίπτει κατηγορηματικά τις αιτιάσεις αυτές.
Σε κάθε περίπτωση, λέει στην Deutsche Welle ο Κλάους Σόονγκ, αναλυτής του Mercator Institute for China Studies (MERICS) με έδρα το Βερολίνο, οι επίκαιρες γεωπολιτικές εξελίξεις φέρνουν την Κίνα σε πλεονεκτική θέση. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία χρειάζονται τη σύμπραξή της, αν και διαφορετικούς λόγους. Οι μεν ΗΠΑ επιδιώκουν τον στρατηγικό ανταγωνισμό, οι δε Ρώσοι αναζητούν έναν εταίρο με κοινά συμφέροντα στην ενεργειακή τροφοδοσία και στη γεωπολιτική ατζέντα.
Διαμεσολάβηση για την Ουκρανία;
Ένας από τους άμεσους στόχους της επίσκεψης Πούτιν στο Πεκίνο είναι η παροχή διαβεβαιώσεων πως οποιαδήποτε προσέγγιση ανάμεσα στην Κίνα και τις ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποβεί εις βάρος της Μόσχας. Μεσοπρόθεσμα, εκτιμά ο αναλυτής Κλάους Σόονγκ, τίθεται το ερώτημα κατά πόσον το Πεκίνο μπορεί να λειτουργήσει ως “ειλικρινής διαμεσολαβητής” σε περίπτωση που η Ρωσία επιδιώξει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Πρόσφατες ενδείξεις- όπως η ελαφρώς υποβαθμισμένη ρωσική στρατιωτική παρέλαση για την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαίου και τα συνεχή πλήγματα των ουκρανικών δυνάμεων σε ενεργειακές υποδομές- συντείνουν στο συμπέρασμα ότι στη Ρωσία επέρχεται κορεσμός από τον πόλεμο. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022, ο Πούτιν έχει συναντηθεί επανειλλημμένα με τον Σι Τζιπίνγκ, σημειώνει ο Κλάους Σόονγκ, καθώς η σχέση με το Πεκίνο αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.
Παρατηρείται ωστόσο και κάποια ασυμμετρία στους συσχετισμούς δυνάμεων, με τη Ρωσία να χρειάζεται περισσότερο τη στήριξη της Κίνας, ενώ το αντίθετο δεν συμβαίνει στον ίδιο βαθμό. “Ο πόλεμος αντίκειται στο μακροπρόθεσμο συμφέρον της Κίνας”, λέει ο Κλάους Σόονγκ στην DW, “αλλά ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο για τα κινεζικά συμφέροντα θα επέφερε μία κατάρρευση του καθεστώτος” στη Ρωσία ή στο Ιράν. Την Κίνα επηρεάζουν όμως και οι εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ, με τις επακόλουθες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού. Βέβαια η όλη αναταραχή στη Μέση Ανατολή καθιστά τις ρωσικές ενεργειακές πηγές πιο ελκυστικές για το Πεκίνο, εκτιμούν οι αναλυτές. Για το 2025 το 18% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου προερχόταν από τη Ρωσία (έναντι 13% από το Ιράν και 42% από άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου). Η Ρωσία χρειάζεται την κινεζική αγορά, ενώ οι ίδιοι οι Κινέζοι εξασφαλίζουν φιλικές τιμές. Αλλά ενώ η Κίνα θέλει να διασφαλίσει την ενεργειακή τροφοδοσία της, από την άλλη πλευρά προσπαθεί να αποφύγει την εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο.
Ένα ιδιαίτερο ζευγάρι…
“Η Κίνα και η Ρωσία είναι σαν ένα ζευγάρι που κοιμάται στο ίδιο κρεβάτι, αλλά βλέπει διαφορετικά όνειρα” λέει χαρακτηριστικά ο Κλάους Σόονγκ, υπαινισσόμενος ότι τα συμφέροντα των δύο χωρών μπορεί να συνδέονται, αλλά στην πραγματικότητα δεν ταυτίζονται. Μπορεί οι δύο πλευρές να συνυπογράφουν 40 νέες διμερείς συμφωνίες κατά την επίσκεψη Πούτιν, ωστόσο για χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία μία διμερής συμφωνία σηματοδοτεί απλώς την αρχή μίας μακράς πορείας και όχι το τέλος της, επισημαίνει ο Σινοαμερικανός αναλυτής.
Ως παράδειγμα αναφέρει την Αναπτυξιακή Τράπεζα που είχε εξαγγείλει το Πεκίνο από το 2010, στο πλαίσιο του “Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης” (SCO). Για πολλά χρόνια παρέμεινε στα αζήτητα, το 2025 στη σύνοδο κορυφής του οργανισμού έγινε μία ακόμη προσπάθεια να αναβιώσει το σχέδιο, ωστόσο μέχρι σήμερα η Αναπτυξιακή Τράπεζα δεν έχει λειτουργήσει.
Στις αρχές του 2022, όταν οι Πούτιν και Σι είχαν συναντηθεί για μία ακόμη φορά στο Πεκίνο λίγο πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι δύο ηγέτες τόνιζαν ότι “δεν υπάρχουν όρια στη φιλία μεταξύ των δύο κρατών”. Έκτοτε, Κινέζοι αξιωματούχοι άρχισαν να υποβαθμίζουν τις διαβεβαιώσεις αυτές, με τον τότε επιτετραμμένο της Κίνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Φου Κονγκ, να επισημαίνει μάλιστα ότι “η συγκεκριμένη φράση δεν έχει παρά μόνο ρητορική αξία”.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι τα συμφέροντα των δύο χωρών δεν συνδέονται. “Όταν η Κίνα ζυγίζει τις επιλογές της μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας” σημειώνει ο Κλάους Σόονγκ, “η Ρωσία εξακολουθεί να έχει περισσότερα να της προσφέρει”.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητριου
Πηγή: Deutsche Welle
