ΔΕΘ: Εμπροσθοβαρές πακέτο 4 δισ. ευρώ για τη στήριξη των εισοδημάτων

Σε ένα εμπροσθοβαρές πακέτο παρεμβάσεων για τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος μέσα στο 2027 με τουλάχιστον 4 δισ. ευρώ καταλήγει αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση, με τελικό στόχο την επόμενη χρονιά η πραγματική αύξηση των απολαβών στις περισσότερες κοινωνικές ομάδες να είναι μεγαλύτερη από τον πληθωρισμό πλησιάζοντας το 3%.

Το οικονομικό επιτελείο θα παρουσιάσει στον πρωθυπουργό την τελική εισήγηση ενός 4ετούς σχεδίου, το οποίο βάζει στο επίκεντρο την αντιμετώπιση του νούμερο ένα προβλήματος, που είναι η ακρίβεια. Γι’ αυτό και στο καλάθι των μέτρων ενσωματώνονται και μέτρα που αυξάνουν το ονομαστικό εισόδημα, και παρεμβάσεις που μειώνουν τις κρατήσεις κυρίως για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.

Δεδομένου ότι η ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ θα αναγνωστεί υπό το βάρος ενός πολύ δύσκολου φθινοπώρου λόγω και των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, το κύριο ζητούμενο θα είναι τα όσα θα ακουστούν να νομοθετηθούν εντός του 2026 μαζί με τον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς και να φανούν στις «τσέπες» όλων των κοινωνικών ομάδων ήδη από τις αρχές του 2027.

Γι’ αυτό και αναμένεται να υπάρξουν και παρεμβάσεις με αναδρομική εφαρμογή, όπως οι «διορθώσεις» στο τεκμαρτό εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων, οι οποίες -σύμφωνα με πληροφορίες- θα αφορούν τα εισοδήματα του 2026 για να επηρεάσουν το εκκαθαριστικό του 2027.

Αυτή την εβδομάδα αναμένεται να υπάρξει σειρά συναντήσεων του πρωθυπουργού με τον Κυριάκο Πιερρακάκη και τον Θάνο Πετραλιά. Το οικονομικό επιτελείο έχει καταλήξει σε μια ολοκληρωμένη πρόταση η οποία ενσωματώνει τις βασικές προβλέψεις για την πορεία της οικονομίας την επόμενη χρονιά, αλλά και αναλυτική κοστολόγηση και εκτίμηση οφέλους για καθένα από τα μέτρα που εισηγείται το υπουργείο Οικονομικών.

Οι βασικές παραδοχές πάνω στις οποίες έχει στηριχτεί όλο το «οικοδόμημα» είναι οι εξής:

1. Το 2027 μπορεί να επιτευχθεί ρυθμός ανάπτυξης της τάξεως του 2% με πληθωρισμό κάτω από το 3% (σ.σ.: το πιθανότερο είναι ότι ο πήχης θα μπει στο 2,5%). Αυτός ο συνδυασμός θα φέρει κα το ΑΕΠ πάνω από τα 272 δισ. ευρώ για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας.

2. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για τη χρηματοδότηση νέων μέτρων στήριξης, θα κινηθεί στην περιοχή του 1,4 με 1,6 δισ. ευρώ καθώς αυτό προκύπτει με την εφαρμογή του κανόνα των καθαρών δαπανών. Αυτό το ποσό θα χρηματοδοτήσει όλα τα νέα μέτρα στήριξης που θα ακουστούν για πρώτη φορά. Στον «λογαριασμό» της επόμενης χρονιάς, όμως, θα προστεθούν και περίπου 500-600 εκατ. ευρώ από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες. Με αυτό το ποσό θα χρηματοδοτηθούν δράσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας. Το οικονομικό επιτελείο έχει υπολογίσει ότι τα έργα που θα δρομολογηθούν μπορούν να συμπιέσουν τους λογαριασμούς ενέργειας νοικοκυριών και επιχειρήσεων περίπου κατά 20%. Ο πρωθυπουργός αναμένεται να κάνει αναφορά στο ποια έργα θα χρηματοδοτηθούν μέσω του συγκεκριμένου «κουμπαρά» στη ΔΕΘ. Το συνολικό ποσό που θα διατεθεί για άμεση και έμμεση στήριξη του εισοδήματος του 2027 φτάνει στα 4 δισ. ευρώ αν προστεθούν και οι παρεμβάσεις που έχουν νομοθετηθεί για το νέο έτος αλλά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί. Ο κατάλογος περιλαμβάνει την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για τις συντάξεις, την ενεργοποίηση της νέας κλίμακας για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία σε περιοχές με λιγότερα από 1.300-1.500 άτομα πληθυσμό κ.λπ.

Και για πολιτικούς λόγους -το 2027 θα είναι η χρονιά διενέργειας των εθνικών εκλογών- το οικονομικό επιτελείο εισηγείται τη μέγιστη δυνατή περίμετρο εφαρμογής των μέτρων που θα ανακοινωθούν. Δημοσίως… κατονομάζονται οι αγρότες, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι. Πληροφορίες αναφέρουν ότι δεν θα προχωρήσουν μέτρα με πολύ υψηλό δημοσιονομικό κόστος, ώστε να υπάρξει χώρος για πολλές στοχευμένες παρεμβάσεις με άμεσο αντίκτυπο. Έτσι, δεν αναμένεται άλλη παρέμβαση στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος όπως συνέβη στην περσινή ΔΕΘ, ενώ δεν υπάρχει στο τελικό σχέδιο εισήγηση για μείωση της φορολογίας στα νομικά πρόσωπα από το επίπεδο του 22% που βρισκόμαστε σήμερα. Αντιθέτως, φαίνεται να προχωρούν μέτρα για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων, όπως είναι το στεγαστικό, το ενεργειακό και η ακρίβεια. Με δεδομένο ότι το 2027 θα προβλεφθεί πληθωρισμός στην περιοχή του 2,5%, το ζητούμενο θα είναι η μεταβολή του καθαρού πραγματικού εισοδήματος (δηλαδή αυτού που απομένει μετά την αφαίρεση φόρων και εισφορών) να κινηθεί πάνω από το συγκεκριμένο όριο.

Αναλυτικά τα μέτρα ανά κατηγορία πολιτών

Ανά κοινωνική ομάδα και κατηγορία πολιτών, τα μέτρα που αναμένεται να ισχύσουν το 2027 είναι τα εξής:

1. Συνταξιούχοι: Καθώς το 2026 κλείνει με ανάπτυξη στην περιοχή του 2% (αναμένονται στις αρχές Σεπτέμβρη οι επιδόσεις του β’ τριμήνου) και πληθωρισμό προς το 3,8%, η αύξηση που θα λάβουν όλοι οι συνταξιούχοι για τις κύριες συντάξεις θα κινηθεί στην περιοχή του 2,7% έως 2,9%. Το 2027 δεν θα υπάρχει ζήτημα προσωπικής διαφοράς, άρα αυτό το ποσοστό θα δοθεί οριζόντια σε όλες τις κύριες συντάξεις. Δεν είναι σαφές αν θα προχωρήσει παρέμβαση στην Εισφορά Αλληλεγγύης (σ.σ.: το μέτρο αυτό επηρεάζει όσους έχουν κύρια σύνταξη ή άθροισμα κύριων συντάξεων πάνω από τα 1.500 ευρώ), ενώ περιορίζονται και οι πιθανότητες για περαιτέρω αύξηση της ετήσιας ενίσχυσης των συνταξιούχων από τα επίπεδα των 300 ευρώ που θα καταβληθούν αυτό τον Νοέμβριο. Ήδη, το αυξημένο ποσό που θα δοθεί σε περισσότερους μέσα στο επόμενο δίμηνο, θα προσθέσει 200 εκατ. ευρώ στις τσέπες των δικαιούχων σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2025.

2. Αυτοαπασχολούμενοι: Το 2027 αναμένεται να συλλειτουργήσουν έως και τρία διαφορετικά μέτρα για την ενίσχυση του εισοδήματος των αυτοαπασχολουμένων και των ελεύθερων επαγγελματιών. Καταρχήν, θα εφαρμοστεί στην πράξη η νέα φορολογική κλίμακα, καθώς θα είναι η πρώτη φορά που θα φορολογηθούν με το νέο σύστημα τα εισοδήματα του 2026. Μεγαλύτερο θα είναι το όφελος για όσους δηλώνουν κέρδη άνω των 10.000 ευρώ και έχουν παιδιά. Ειδικά για τα υψηλότερα εισοδήματα και τους έχοντες δύο ή και περισσότερα παιδιά, το όφελος μετριέται σε εκατοντάδες ευρώ. Η παρέμβαση στον τρόπο υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος θεωρείται από τα «σίγουρα» μέτρα του πακέτου και μάλιστα οι πρώτες αλλαγές αναμένεται ότι θα ισχύσουν αναδρομικά για τα κέρδη της φετινής χρονιάς. Με αυτό τον τρόπο, το όφελος θα φανεί στο εκκαθαριστικό του 2027, ενώ δημοσιονομικά θα επηρεάσει τον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς. Στην τελική εισήγηση περιλαμβάνεται και η μείωση του συντελεστή υπολογισμού της προκαταβολής φόρου για τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επάγγελμα, χωρίς όμως να αναμένεται ότι θα διατεθεί σημαντικός δημοσιονομικός χώρος προς αυτή την κατεύθυνση.

3. Μισθωτοί: Το 2027 ούτως ή άλλως θα φέρει την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ από τον Απρίλιο του νέου έτους, ενώ αυτά τα επιπλέον 30 ευρώ θα δοθούν οριζόντια ως αύξηση και σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους. Επίσης, από το νέο έτος δρομολογείται η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, κάτι που θα μεταφραστεί σε μείωση των κρατήσεων, άρα και αύξηση των καθαρών απολαβών. Το ερώτημα είναι αν θα διατεθούν επιπλέον 200 εκατ. ευρώ ώστε η μείωση των εισφορών να μην είναι μισή αλλά μία ποσοστιαία μονάδα. Όσον αφορά την πρόταση των κοινωνικών εταίρων να υπάρξει αύξηση στο επιτρεπόμενο όριο των κουπονιών σίτισης ώστε να προκύψει μέσω αυτής της οδού έμμεση ενίσχυση του εισοδήματος (σ.σ.: η πρόταση έκανε λόγο για αύξηση του ορίου από τα 6 στα 10 ευρώ, προκειμένου να μην επιβάλλονται φόροι και εισφορές), στο οικονομικό επιτελείο υπάρχει έντονος προβληματισμός.

4. Αγρότες: Μέρος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου αναμένεται να διατεθεί και για την ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος. Έχουν εξεταστεί παρεμβάσεις άμεσης ενίσχυσης, ώστε να συνδυαστούν με την πολιτική «αναδιανομής» των επιδοτήσεων, με μοίρασμα των πόρων που θα εξοικονομηθούν από τον εντοπισμό όσων εισέπρατταν τα ευρωπαϊκά κονδύλια παράνομα.

5. Ιδιοκτήτες ακινήτων: Ούτως ή άλλως θα εφαρμοστεί η νέα κλίμακα φορολόγησης των εισοδημάτων από ακίνητα που αποκτήθηκε μέσα στο 2026, με το όφελος να περιορίζεται σε αυτούς που δηλώνουν ότι εισπράττουν πάνω από 1.000 ευρώ τον μήνα. Επίσης, αναμένεται να παραταθεί η αναστολή του ΦΠΑ στην ανέγερση ακινήτων και ο φόρος υπεραξίας, ενώ προς παράταση οδεύουν και άλλα μέτρα, όπως η φορολογική απαλλαγή για τη μίσθωση κλειστών ακινήτων κλπ.

Τα μέτρα έκπληξη

Η κυβέρνηση θα ακολουθήσει και σε αυτή τη ΔΕΘ τη στρατηγική των «μέτρων-έκπληξη». Με τις παρεμβάσεις που προαναφέρθηκαν δεν εξαντλείται ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος. Πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει σχεδιαστεί ένας κατάλογος στοχευμένων παρεμβάσεων άμεσης εφαρμογής, οι οποίες αναμένεται να τονώσουν το διαθέσιμο εισόδημα των φορολογουμένων.

Η τελική επιλογή για το ποια από αυτά τα μέτρα θα ενσωματωθούν τελικώς στο «πακέτο» θα γίνει πιθανότατα εντός της εβδομάδας από τον πρωθυπουργό. Επίσης, είναι πολύ πιθανό να ανακοινωθούν κινήσεις «αναδιανομής» δημοσιονομικού χώρου.

Ακριβώς για να ενισχυθούν περισσότερο οι έχοντες τη μεγαλύτερη ανάγκη, να υπάρξουν και παρεμβάσεις που θα φέρουν πρόσθετα έσοδα στα κρατικά ταμεία. Είναι μια πρακτική που έχει ακολουθήσει το τελευταίο διάστημα η κυβέρνηση με μέτρα όπως το τέλος στην κρουαζιέρα και ο φόρος στα ηλεκτρονικά τυχερά παιχνίδια.