Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική προβλέπει την αξιοποίηση των δορυφορικών συστημάτων Copernicus και Galileo, καθώς και τη δημιουργία κόμβου προστασίας υποθαλάσσιων καλωδίων. Η κλιματική αλλαγή και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας αναβαθμίζουν τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής.
Την έναρξη προγράμματος επιτήρησης της Αρκτικής το 2027 σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης των σχέσεών της με την περιοχή και αντιμετώπισης της αυξανόμενης γεωπολιτικής δραστηριότητας της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με το Bloomberg.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνεται στη νέα στρατηγική της ΕΕ για την Αρκτική, την οποία είδε το Bloomberg και αναμένεται να παρουσιαστεί την επόμενη εβδομάδα. Η πιλοτική πρωτοβουλία προβλέπει την επέκταση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών δορυφορικών συστημάτων Copernicus και Galileo, με στόχο τον εντοπισμό απειλών στην ευρύτερη περιοχή, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα.
Παράλληλα, η ΕΕ σχεδιάζει τη δημιουργία ενός “Κόμβου Υποθαλάσσιων Καλωδίων της Αρκτικής” (Arctic Cable Hub), με αποστολή την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδιακών υποδομών, οι οποίες υποστηρίζουν κρίσιμες ψηφιακές υπηρεσίες και έχουν βρεθεί στο στόχαστρο ενεργειών δολιοφθοράς που συνδέονται με τη Μόσχα σε άλλες περιοχές.
Από τη συνεργασία στην ασφάλεια και τη γεωπολιτική αντιπαράθεση
Η αναθεωρημένη στρατηγική αποτυπώνει τη μετατόπιση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων προς την ασφάλεια, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ το 2025.
Η προηγούμενη στρατηγική της ΕΕ, που είχε παρουσιαστεί το 2021, έδινε μεγαλύτερη έμφαση στη διεθνή συνεργασία, στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και στην προστασία των αυτόχθονων πληθυσμών.
Έκτοτε, η Αρκτική εξελίσσεται σε πεδίο ανταγωνισμού για την παγκόσμια επιρροή, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η υποχώρηση των πάγων δημιουργούν νέες δυνατότητες για τη ναυσιπλοΐα και ενισχύουν το ενδιαφέρον μεγάλων δυνάμεων, όπως η Ρωσία, οι ΗΠΑ και η Κίνα.
“Η αυξανόμενη ναυτιλιακή δραστηριότητα στην Αρκτική, σε ένα εκ φύσεως ιδιαίτερα σκληρό περιβάλλον με ανεπαρκώς χαρτογραφημένες περιοχές, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών ατυχημάτων, σοβαρής θαλάσσιας ρύπανσης και υβριδικών παρεμβάσεων”, αναφέρει το κείμενο της στρατηγικής.
Η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία της
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Ρωσία, η οποία, σύμφωνα με το έγγραφο, ενισχύει συστηματικά τη στρατιωτική της παρουσία στην Αρκτική και αξιοποιεί την περιοχή για τη μεταφορά καυσίμων που υπόκεινται σε κυρώσεις.
“Η Μόσχα ανασυγκροτεί σταθερά το στρατιωτικό της αποτύπωμα στην Αρκτική”, σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, η ΕΕ επισημαίνει ότι αυξάνονται οι φιλοδοξίες της Κίνας στην ευρωπαϊκή Αρκτική, την ώρα που το Πεκίνο εμβαθύνει τη συνεργασία του με τη Ρωσία.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, των ενεργειακών υποδομών και των δικτύων επικοινωνιών σε μια περιοχή με αυξανόμενη στρατηγική σημασία.
Το ζήτημα της Γροιλανδίας και οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον
Στην Αρκτική στρέφει το ενδιαφέρον του και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στις αρχές του 2026 επανέφερε τις απειλές για την απόκτηση της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής του Βασιλείου της Δανίας, κράτους-μέλους της ΕΕ.
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στις διατλαντικές σχέσεις, προτού ο Τραμπ υπαναχωρήσει και επιτευχθεί συμφωνία για την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.
Παρά τις εντάσεις, η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική αποφεύγει την ευθεία κριτική προς τις ΗΠΑ. Αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι “μια προβλέψιμη εταιρική σχέση αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής και διατλαντικής ασφάλειας”.
Η διατύπωση αυτή αντανακλά την προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει την αυτονομία της στον τομέα της ασφάλειας στην Αρκτική, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτούς τους διαύλους συνεργασίας με την Ουάσιγκτον.
Επενδύσεις και τακτικές σύνοδοι κορυφής
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την παρουσία της στην Αρκτική εδώ και αρκετά χρόνια. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει επισκεφθεί τη Γροιλανδία δύο φορές από το 2024, με την ΕΕ να προχωρά στην εγκατάσταση τοπικού γραφείου και να ανακοινώνει επενδύσεις ύψους 200 εκατ. ευρώ, περίπου 225 εκατ. δολαρίων.
Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής, η Ένωση αναμένεται να δεσμευτεί για τη διοργάνωση τακτικών συνόδων κορυφής για την Αρκτική, καθώς και για την ανάπτυξη έργων που θα χρηματοδοτούνται από κοινού με περιφερειακούς εταίρους.
