Μια σταθερή και αναπτυσσόμενη οικονομία ωφελεί κανονικά τα κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία ενόψει εκλογών, τουλάχιστον στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Στην Ισπανία η κατάσταση είναι διαφορετική: η οικονομία αναπτύσσεται και οι επενδυτές συρρέουν από το εξωτερικό. Αλλά ποιο το νόημα αν οι πολίτες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εξασφαλίσουν μια προσιτή στέγη και επιπλέον έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στην πολιτική, μετά από δύο φονικά σιδηροδρομικά δυστυχήματα; Το θέμα απασχολεί εκτεταμένα τους απεσταλμένους ξένων ΜΜΕ, ανάμεσά τους και των γερμανικών που φτάνουν στη χώρα ενόψει των πρόωρων εκλογών στις 29 Νοεμβρίου.
Κυρίαρχη εκτίμηση ότι η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ για τον σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, όσο και αν αυτός επιμένει να αναφέρεται στα επιτεύγματα της πολιτικής, αλλά και στις προσπάθειες ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους.
“Ποντάρω ότι αυτή τη φορά ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Φεϊχόο θα γίνει πρωθυπουργός”. Αυτή η φράση ακούγεται συχνά στην Ισπανία σήμερα. Και μπορεί κανείς να βγάλει χρήματα με αυτή την πρόβλεψη, επειδή στην Ισπανία, σε αντίθεση με τη Γερμανία, το στοίχημα στο αποτέλεσμα των εκλογών είναι νόμιμο, όπως παρατηρεί μάλλον εντυπωσιασμένη μια δημοσιογράφος από τη δημόσια γερμανική τηλεόραση.
Σύμφωνα με τις εταιρείες στοιχηματισμού, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πρώτη θέση, κάτι που βασίζεται φυσικά στα στοιχεία από όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις.
Άλματα στη βιομηχανία
Όλα δείχνουν ότι μετά από οκτώ χρόνια Σάντσεθ οι Ισπανοί απλώς θέλουν μια αλλαγή, αδιαφορώντας για την “ευημερία των αριθμών”. Σε αντίθεση με τη Γερμανία, η Ισπανία έχει να επιδείξει αρκετά χρόνια ισχυρών ρυθμών ανάπτυξης, με πιο πρόσφατο το 2,8% του 2025. Σε αντίθεση με παλιά κλισέ, η χώρα δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στον τουρισμό και τη γεωργία.
Αυτό αποδεικνύεται, για παράδειγμα, από το ρεπορτάζ του καναλιού ARD σε μια εταιρεία στην ενδοχώρα της Κόστα Μπλάνκα, σε ένα βιομηχανικό πάρκο κοντά στο Αλικάντε, όπου 600 υπάλληλοι της εταιρείας PLD Space σχεδιάζουν και κατασκευάζουν πυραύλους που μπορούν, για παράδειγμα, να μεταφέρουν δορυφόρους στο διάστημα. Οι ιδρυτές, Ραούλ Τόρες και Ραούλ Βερδού, κατασκεύασαν μοντέλα πυραύλων στο πανεπιστήμιο στην πατρίδα τους, το Έλτσε, τα αξιοποιούν επιχειρηματικά και εκτιμούν ότι πλέον “η Ισπανία είναι ηγέτης στη βιομηχανία”.
Η κυβέρνηση δεν ωφελείται
Η οικονομική μηχανή της Ισπανίας λειτουργεί. Αλλά η ανάπτυξη δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ευημερία για όλους. Ο οικονομολόγος Ραϊμόντ Τόρες, διευθυντής διεθνούς ανάλυσης στο think tank “Funcas”, μιλώντας στο ίδιο ρεπορτάζ, βλέπει την Ισπανία σε μια παράδοξη κατάσταση: “Η οικονομία πηγαίνει καλά, αλλά η αντίληψη του κοινού είναι διαφορετική”.
Κατά τη γνώμη των ειδικών όλα δείχνουν να έχουν επισκιαστεί από ένα πρόβλημα: Την έλλειψη στέγης. Η στέγαση είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα για την ισπανική κοινωνία, όπως και το υψηλό κόστος ζωής. Αυτός ο συνδυασμός προφανώς σημαίνει ότι οι Ισπανοί δεν νιώθουν στην καθημερινότητά τους τα θετικά οικονομικά δεδομένα στα οποία αναφέρεται η κυβέρνησή τους.
Το ρεπορτάζ του ARD εξηγεί πώς αυτή η κατάσταση μετέτρεψε τον 27χρονο Γκονζάλο Άλβαρο σε ακτιβιστή. Έζησε για χρόνια σε αυτοσχέδια κοινόβια με “ομοιοπαθείς”, που δεν μπορούσαν να βρουν διαμέρισμα στη Μαδρίτη.Τώρα ζει με την κοπέλα του σε ένα μικρό διαμέρισμα, αλλά ακόμα δεν μπορούν να εξοικονομήσουν χρήματα για δικό τους σπίτι. Το 68% των Ισπανών ηλικίας μεταξύ 18 και 34 ετών εξακολουθούν να ζουν στο σπίτι των γονέων τους.
Γενική απεργία για περισσότερες κατοικίες
Ο Γκονζάλο ήταν από τους πρωτεργάτες του “Sindicato de Inquilinos”, της ένωσης ενοικιαστών, η οποία στην Ισπανία αυτοαποκαλείται συνδικάτο, και κάλεσε την περασμένη Τετάρτη σε γενική απεργία. “Huelga general por la vivienda” (“Γενική Απεργία για τη Στέγαση”) ήταν το σύνθημα κάτω από μια γροθιά που κρατάει το κλειδί ενός διαμερίσματος. Το κίνημα διαμαρτυρίας κατά της έλλειψης στέγης έχει φουντώσει. Η αρχική σπίθα δόθηκε από την εικόνα της πλέον εκλιπούσας συνταξιούχου Μαρικάρμεν, η οποία προκάλεσε οργή σε όλη τη χώρα όταν εκδιώχθηκε από το διαμέρισμά της επειδή δεν μπορούσε να πληρώσει το αυξημένο ενοίκιο.
Μετά τις πρώτες μεγάλες διαμαρτυρίες, η κυβέρνηση μειοψηφίας προσπάθησε, μεταξύ άλλων, να απαγορεύσει τις αγορές κατοικιών από επενδυτικά ταμεία “ακρίδων” και να περιορίσει τις εξώσεις. Δεν κατάφερε να εξασφαλίσει πλειοψηφία. Ο Σάντσεθ προκήρυξε στη συνέχεια πρόωρες εκλογές, ελπίζοντας να κερδίσει πόντους με το ζήτημα της αγοράς κατοικίας. Το αν αυτό το στοίχημα θα αποδώσει ήταν αμφιλεγόμενο από την αρχή.
Η Ισπανία στα πρόθυρα μιας δεξιάς στροφής;
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο τάχθηκε κατά της απεργίας και ξεκαθάρισε σε ποια ζητήματα σκοπεύει να επικεντρωθεί, ισχυριζόμενος ότι όλα χειροτερεύουν: τα τρένα, οι αυτοκινητόδρομοι, τα μέτρα ασφαλείας, η “τάξη” στους δρόμους. “Ακόμα χειρότερη είναι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση” όπως την αποκαλεί. Φεϊχόο και Σάντσεθ είναι αρκετά κοντά στις δημοσκοπήσεις, όπως ήταν και στις εκλογές του 2023. Αλλά οι αριστεροί εταίροι του Σάντσεθ βρίσκονται σε δεινή θέση και παραμένουν διχασμένοι μεταξύ τους. Αντίθετα ο Φεϊχόο μπορεί να ελπίζει σε μια απόλυτη πλειοψηφία με το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα Vox.
Δεν υπάρχει “Τείχος Δημοκρατίας” στην Ισπανία που να θεωρεί ταμπού τη συνεργασία Κεντροδεξιάς και Ακροδεξιάς.
Η χώρα θα μπορούσε να γείρει σημαντικά προς τα δεξιά μετά τις εκλογές, όπως επισημαίνει και το ρεπορτάζ του ARD. Το Vox διεξάγει εκστρατεία με θέμα την “αντίστροφη μετανάστευση” και την εθνική “προτεραιότητα”: “Πρώτα οι Ισπανοί” είναι το πάγιο σύνθημα της Ακροδεξιάς όσον αφορά τη στέγαση και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Εν τω μεταξύ, ένα από τα διατάγματα της τρέχουσας κυβέρνησης για το στεγαστικό πέρασε τελικά από το προσωρινό κοινοβούλιο. Κάποιοι στην Αριστερά ελπίζουν ότι η κινητοποίηση θα βελτιώσει τα αποτελέσματα των εκλογών. Αλλά το αν αυτό θα οδηγήσει περισσότερους πιθανούς ψηφοφόρους να στοιχηματίσουν υπέρ του Σάντσεθ είναι μάλλον αμφίβολο. 
-: Deutsche Welle�
