Συντάξεις: Οι εν δυνάμει δικαιούχοι αναδρομικών

Ο επανέλεγχος των συντάξεων, οι δικαστικές αποφάσεις που παραμένουν σε εκκρεμότητα, οι συνταξιούχοι χηρείας και οι δικαιούχοι παράλληλης ασφάλισης είναι οι μεγάλες κατηγορίες δυνητικά δικαιούχων αναδρομικών που βρίσκονται σε αναμονή.

Η διαδικασία προχωράει από τις αρμόδιες υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, ώστε να αποδοθούν τα ποσά που αναλογούν ανά περίπτωση. Ήδη, όπως ενημερώνει η ΠΟΕ ΟΤΑ, ξεκινάει επανυπολογισμός για χιλιάδες συνταξιούχους που εργάζονταν στους δήμους όλης της χώρας και στη διάρκεια του εργασιακού βίου τους κατέβαλαν πρόσθετο ασφάλιστρο (4,3%) για βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα (ΒΑΕ). Ωστόσο, υπάρχουν και γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, που προκύπτουν τόσο από δικαστικές αποφάσεις που καθυστερούν να εκδοθούν όσο και από περιπτώσεις κατά τις οποίες έχει αποβιώσει ο δικαιούχος και τα ποσά πρέπει να καταβληθούν στους κληρονόμους.

Πιο αναλυτικά, οι κατηγορίες των δυνητικά δικαιούχων που, υπό προϋποθέσεις, έχουν λαμβάνειν αναδρομικά είναι οι εξής:

1. Ο e-ΕΦΚΑ προχώρησε στην ανάπτυξη του αναγκαίου πληροφοριακού συστήματος και έτσι μπορεί να πραγματοποιηθεί ο επανυπολογισμός χιλιάδων συντάξεων που αφορούν πρώην εργαζόμενους στους ΟΤΑ Α’ βαθμού, οι οποίοι συνταξιοδοτήθηκαν από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά. Αρχικά θα συνυπολογιστεί η πρόσθετη εισφορά (4,3%) που κατέβαλλαν οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι όταν εργάζονταν, για κάθε έτος ασφάλισης, σε ειδικότητα βαρέων και ανθυγιεινών (ΒΑΕ). Εν συνεχεία θα πραγματοποιηθεί και δεύτερος επανυπολογισμός, ειδικά για όσους έχουν περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης. Στις περιπτώσεις που θα προκύψουν αυξήσεις, αυτές θα αποδοθούν στις συντάξεις που ήδη καταβάλλονται, μαζί με τα αντίστοιχα αναδρομικά, που μπορεί να φτάνουν σε βάθος έως 10 ετών, ανάλογα με την ημερομηνία συνταξιοδότησης. Ο επανυπολογισμός θα αφορά και τις συντάξεις χηρείας. Όμως, θα πρέπει να αποσταλούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων προς τον e-ΕΦΚΑ τα απαραίτητα στοιχεία ασφάλισης για όλους τους πρώην εργαζομένους που έχουν καταβάλει την πρόσθετη εισφορά ΒΑΕ. Οι συνταξιούχοι που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη διαδικασία επανυπολογισμού της σύνταξής τους είναι όσοι είχαν απασχοληθεί στη διάρκεια του εργασιακού βίου τους σε ειδικότητες βαρέων και ανθυγιεινών, όπως: Συγκομιδή και αποκομιδή απορριμμάτων, μεταφορά απορριμμάτων (π.χ. οδηγοί), διαλογή απορριμμάτων, εργασίες σε χωματερές, επιστασία, συντήρηση και επισκευή οχημάτων και μέσων καθαριότητας, οδοκαθαρισμός, εργάτες αφοδευτηρίων, χειριστές μηχανικών σαρώθρων, εργάτες ταφής και εκταφής νεκρών και καθαριστές οστών, εργάτες και τεχνίτες ασφαλτόστρωσης, τοποθετητές μαρμάρων και πλακών, κατεργαστές και κόπτες μαρμάρων, σφαγείς και εκδορείς ζώων και πτηνών, εναερίτες ηλεκτρολόγοι.

2. Επανέλεγχος 37.000 συντάξεων για δικαιούχους που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 30 χρόνια ασφάλισης και έχουν βγει στη σύνταξη μετά τις 13 Μαΐου 2016, δηλαδή μετά την έναρξη ισχύος του «νόμου Κατρούγκαλου». Με τη βελτίωση που έγινε με τον «Νόμο Βρούτση» το 2020 (Ν. 4670), οι δικαιούχοι των ανωτέρω συντάξεων είναι πιθανό να πρέπει να λάβουν υψηλότερα τελικά ποσά. Αιτία είναι η αναπροσαρμογή επί τα βελτίω που έγινε στα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων, για 30 έτη ασφάλισης και άνω. Οι περισσότεροι από τους επανελέγχους αφορούν συνταξιούχους που ήταν ασφαλισμένοι στον τέως ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ, δηλαδή ήταν ελεύθεροι επαγγελματίες. Υπάρχουν, όμως, και συνταξιούχοι από το τέως ΙΚΑ, δηλαδή πρώην ιδιωτικοί υπάλληλοι, και από το τέως Δημόσιο, δηλαδή πρώην δημόσιοι υπάλληλοι. Για όλες αυτές τις ανωτέρω περιπτώσεις επανυπολογισμού, όπου κριθεί ότι πρέπει να δοθούν αυξήσεις, προκύπτουν και αναδρομικά ποσά που μπορεί να εκκινούν από τον Μάιο του 2016, δηλαδή μπορεί να φτάνουν σε βάθος δεκαετίας, ανάλογα με την έναρξη υποβολής της σύνταξης.

3. Συνταξιούχοι που έχουν προσφύγει στα δικαστήρια: Σε 370.000 υπολογίζονται όσοι κατέφυγαν στη Δικαιοσύνη για να διεκδικήσουν την επιστροφή των περικοπών που έγιναν σε επικουρικές συντάξεις και δώρα συντάξεων την περίοδο από τον Ιούνιο του 2015 έως και τον Μάιο του 2016 (11μηνο). Οι ανωτέρω περικοπές κρίθηκαν αντισυνταγματικές κι έτσι όλες οι δικαστικές αποφάσεις που προκύπτουν εφεξής δικαιώνουν όσους προσέφυγαν, επιδικάζοντας τα ποσά που τους αναλογούν. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις που βρίσκονται σε πολύχρονη αναμονή για να πραγματοποιηθεί η δίκη τους, ενώ ορισμένες φορές οι δικαιούχοι έχουν αποβιώσει κι έτσι το δικαστικό αποτέλεσμα καταλήγει στους κληρονόμους τους. Πρόκειται, όμως, για μια διαδικασία που «κρύβει» μεγάλη γραφειοκρατία και ταλαιπωρία, αφού πρέπει να συγκεντρωθεί πλήθος δικαιολογητικών ώστε να ολοκληρωθεί η καταβολή των ποσών στους τελικούς δικαιούχους. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν ακόμη 200.000 συνταξιούχοι των οποίων οι δίκες βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Από εκείνες που έχουν πραγματοποιηθεί, εκτιμάται ότι τα ποσά που οφείλονται έχουν καταβληθεί, έπειτα από τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, σε περίπου 20.000 δικαιούχους. Υπάρχουν ποσά αναδρομικών που προσεγγίζουν τα 9.500 ευρώ ανά περίπτωση. Εκτιμάται ότι η διαδικασία καταβολής αναδρομικών λόγω δικαστικών αποφάσεων θα συνεχιστεί και το 2027.

4. Συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου: Ο λάθος υπολογισμός που πραγματοποιήθηκε για όσους έλαβαν το συγκεκριμένο βοήθημα, από τις 13 Μαΐου 2016 έως τον Απρίλιο του 2019, οδηγεί στην καταβολή αναδρομικών ποσών. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο δικαιούχος έχει να λάβει ποσό κοντά στα 7.500 ευρώ.

5. Παράλληλη ασφάλιση: Σε περισσότερους από 150.000 υπολογίζονται οι παλαιοί συνταξιούχοι που διεκδικούν αύξηση στις κύριες συντάξεις τους και αναδρομικά ποσά, λόγω παράλληλης ασφάλισης. Πρόκειται για δικαιούχους που συνταξιοδοτήθηκαν πριν από τις 13 Μαΐου 2016 και ασφαλίζονταν παράλληλα σε δύο ή περισσότερα ασφαλιστικά ταμεία, καταβάλλοντας τις ανάλογες ασφαλιστικές εισφορές. Έως τώρα ο επιπλέον χρόνος ασφάλισης δεν έχει υπολογιστεί στο τελικό ποσό της σύνταξής τους. Ο e-ΕΦΚΑ έχει ζητήσει σχετικές οδηγίες από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εργασίας για να χειριστεί τη σχετική υπόθεση. Επί της ουσίας, μένει να διαπιστωθεί αν αρκεί η έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου ή χρειάζεται κάποια νομοθετική ρύθμιση. Από την κατάληξη της υπόθεσης, θα εξαρτηθεί εάν οι εν δυνάμει δικαιούχοι θα πρέπει να υποβάλουν σχετική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ.