Η Ιαπωνία τιμά την Πέμπτη την 81η επέτειο της πυρηνικής επίθεσης στη Χιροσίμα. Στις 6 Αυγούστου 1945, οι ΗΠΑ έριξαν μια ατομική βόμβα στην ιαπωνική πόλη Χιροσίμα κατά τις τελευταίες ημέρες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σκοτώνοντας σχεδόν 80.000 ανθρώπους στην αρχική έκρηξη. Τρεις ημέρες αργότερα, οι ΗΠΑ έριξαν μια βόμβα πάνω από το Ναγκασάκι. “Η Ιαπωνία υιοθέτησε ένα ειρηνιστικό σύνταγμα σε αναστοχασμό για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο”, λέει η Μασάκο Γουάντα, βοηθός γενική γραμματέας της Νίχον Χιντάνκιο της Ιαπωνικής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Θυμάτων Ατομικών και Υδρογονικών Βομβών.
Η Ιαπωνία “κέρδισε την εμπιστοσύνη της διεθνούς κοινότητας ως χώρα που υποσχέθηκε να μην ξανακάνει ποτέ πόλεμο”, συμπληρώνει η Γουάντα, η οποία επέζησε από τον βομβαρδισμό του Ναγκασάκι σε ηλικία 1 έτους. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Ιαπωνία αύξησε τις αμυντικές δαπάνες, χαλάρωσε τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων και επέκτεινε τον ρόλο του στρατού της, επικαλούμενη τους αυξανόμενους κινδύνους από την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και τη Ρωσία. “Η τρέχουσα κυβέρνηση καταστρέφει αυτή την εμπιστοσύνη”, λέει αναφερόμενη στις πρόσφατες προσπάθειες της Ιαπωνίας να απομακρυνθεί από δεκαετίες αυστηρού μεταπολεμικού ειρηνισμού. “Η πρόσφατη στρατιωτική ενίσχυση της Ιαπωνίας δεν διαφέρει από την κούρσα εξοπλισμών που οδήγησε τη χώρα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο”, υποστηρίζει ο 84χρονος Μασάσι Ιεσίμα, ο οποίος επέζησε από τον βομβαρδισμό της Χιροσίμα σε ηλικία 3 ετών.
Οι επιζώντες προειδοποιούν
Ο Ιεσίμα έπαιζε στην είσοδο του σπιτιού του, μόλις 2 χλμ. από το επίκεντρο του σεισμού, όταν η έκρηξη έσπασε όλα τα παράθυρα του σπιτιού του. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για καρκίνο του θυρεοειδούς, ο οποίος αναγνωρίστηκε επίσημα ως ασθένεια που σχετίζεται με την ατομική βόμβα. Ο πατέρας του, ο οποίος είχε επίσης εκτεθεί στον ατομικό βομβαρδισμό της Χιροσίμα, πέθανε από καρκίνο του λάρυγγα. “Εξοργίζομαι βλέποντας την Ιαπωνία να δικαιολογεί τη στρατιωτική της ενίσχυση και την χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές όπλων λόγω της πιθανότητας μιας σύγκρουσης στην Ταϊβάν. Εάν η Ιαπωνία συνεχίσει σε αυτή την πορεία, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο. Και αν ξεσπάσει πόλεμος, πιστεύω ότι θα είναι πυρηνικός”.
Η μέση ηλικία των επιζώντων της ατομικής βόμβας στην Ιαπωνία, γνωστών ως “χιμπακούσα”, έχει φτάσει σχεδόν τα 87 έτη. Αντιμετωπίζουν την επείγουσα πρόκληση να μεταδώσουν τη μαρτυρία τους και τις εκκλήσεις τους για ειρήνη στις νεότερες γενιές, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, των εγγονιών και των υποστηρικτών τους. Η Γουάντα προτρέπει τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να αναγνωρίσουν ότι ο κίνδυνος των πυρηνικών όπλων “δεν είναι κάτι του παρελθόντος, αλλά βρίσκεται μπροστά μας αυτή τη στιγμή”. Λέει ότι δεν θέλει συμπάθεια για τους επιζώντες, αλλά ενσυναίσθηση. “Θέλω οι άνθρωποι να το θεωρούν δικό τους ζήτημα”.
Η κυβέρνηση βλέπει “κινδύνους”
Την Τρίτη, ο υπουργός Άμυνας της Ιαπωνίας, Σιντζίρο Κοϊζούμι, δήλωσε ότι η χώρα πρέπει να ενισχύσει τον στρατό της με “αίσθημα επείγοντος και κρίσης”, καθώς μια νέα κυβερνητική αξιολόγηση τόνισε για άλλη μια φορά τους αυξανόμενους κινδύνους από την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και τη Ρωσία, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP). Στον πρόλογο της τελευταίας ετήσιας λευκής βίβλου για την άμυνα της Ιαπωνίας, ο Κοϊζούμι δήλωσε ότι είναι “επιτακτική ανάγκη η Ιαπωνία να ενισχύσει και να μετασχηματίσει περαιτέρω τις αμυντικές της δυνατότητες με ισχυρότερο αίσθημα επείγοντος και κρίσης από ποτέ”.
Από την ανάληψη των καθηκόντων της τον Οκτώβριο του 2025, η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, εισήγαγε μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ιαπωνίας. Η κυβέρνησή της χαλάρωσε επίσης τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων τον Απρίλιο του 2026, επιτρέποντας τις εξαγωγές θανατηφόρων όπλων. Εξετάζει επίσης την αναθεώρηση της μακροχρόνιας δέσμευσης της Ιαπωνίας στις τρεις μη πυρηνικές αρχές, δηλαδή να μην κατέχει, να μην παράγει ή να μην επιτρέπει την είσοδο πυρηνικών όπλων σε ιαπωνικό έδαφος. Τον Νοέμβριο του 2025, η Τακαΐτσι δήλωσε ότι μια κινεζική στρατιωτική επίθεση στην Ταϊβάν θα μπορούσε να αποτελέσει μια “απειλητική κατάσταση” για την Ιαπωνία, επιτρέποντας ενδεχομένως στο Τόκιο να ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά του στην συλλογική αυτοάμυνα.
Ωστόσο, το επιχείρημα ότι η Ιαπωνία πρέπει να ενισχύσει τον στρατό της επειδή η Κίνα μπορεί να εισβάλει στην Ιαπωνία ή την Ταϊβάν “δεν είναι πειστικό” για το ιαπωνικό κοινό, δήλωσε ο Κοΐτσι Νακάνο, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Σοφία στο Τόκιο. Οι στρατιωτικές δραστηριότητες της Κίνας, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας επέκτασής της, παραμένουν περιορισμένες σε σύγκριση με τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις επιθέσεις των ΗΠΑ στο Ιράν, δήλωσε στην DW. “Η Ιαπωνία παρασύρεται στην αφήγηση ότι πρέπει να ευθυγραμμιστεί με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ για να αντιμετωπίσει κράτη όπως η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ρωσία”. “Η Ιαπωνία πρέπει να επιδιώξει υπεύθυνα τον αφοπλισμό και να καθιερώσει διάλογο”, δήλωσε ο Νακάνο. “Πρέπει να σταματήσει να δαιμονοποιεί την Κίνα και να την αναγνωρίσει ως χώρα με την οποία είναι εφικτός ο ουσιαστικός διάλογος”.
Νέοι στους δρόμους σε αντιπολεμικές διαμαρτυρίες
Εν τω μεταξύ, περίπου 27.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στις 10 Ιουλίου έξω από το κτίριο του ιαπωνικού κοινοβουλίου στο Τόκιο, κρατώντας πολύχρωμα εικονογραφημένα πλακάτ με μηνύματα όπως “Όχι στον πόλεμο” και κουνώντας λαμπάκια στο σκοτάδι. Η Ρέινα Τασίρο, 36 ετών και μέλος της οργάνωσης “Θέλουμε το Μέλλον μας”, δήλωσε στην DW ότι στόχος τους είναι να γίνει “όσο το δυνατόν πιο εύκολο για τους ανθρώπους να κάνουν το πρώτο βήμα και να συμμετάσχουν σε μια διαμαρτυρία”. “Είναι διαφορετικό από την παραδοσιακή εικόνα των διαδηλώσεων, όπου οι άνθρωποι σηκώνουν τις γροθιές τους και φωνάζουν συνθήματα”, πρόσθεσε ο Τασίρο. “Οι διαμαρτυρίες μας μπορεί ακόμα και να φαίνονται κομψές”.
Η Ναχόκο Χισιγιάμα, η οποία ασχολείται με τον πολιτικό ακτιβισμό εδώ και 24 χρόνια από την ηλικία των 13 ετών και τώρα είναι συμπρόεδρος μιας άλλης ακτιβιστικής ομάδας, επεσήμανε ότι οι πρόσφατες διαμαρτυρίες καθοδηγούνται όλο και περισσότερο από άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών και συμμετέχουν περισσότερες γυναίκες. “Λέγεται συχνά ότι οι Ιαπωνέζες είναι υπερβολικά προσεκτικές με το πώς τις αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Στον ακτιβισμό, ωστόσο, αυτό έχει μετατραπεί σε δύναμη, καθώς σκεφτόμαστε πώς να παρουσιάσουμε το μήνυμά μας με τρόπο που να βρίσκει απήχηση στο κοινό”.
