Την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμμετείχαν σε διαδοχικές συνόδους κορυφής στο κέντρο του Δουβλίνου, οι σημαντικότερες διπλωματικές διεργασίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία εκτυλίσσονταν σε στρατιωτικό αεροδρόμιο στα δυτικά της ιρλανδικής πρωτεύουσας.
Οι δύο βασικοί απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησαν αργά το βράδυ της Πέμπτης στάση στην αεροπορική βάση Casement Aerodrome, προκειμένου να ενημερώσουν τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τον τελευταίο γύρο συνομιλιών που είχαν πραγματοποιήσει στο Άμπου Ντάμπι και τη Μόσχα, με αντικείμενο τον τερματισμό του πολέμου που έχει εξαπολύσει η Ρωσία.
Την ίδια ώρα, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι αρχικά διαφωνούσαν ακόμη και για το ποιος θα αναλάβει να υποδεχθεί τους Αμερικανούς αξιωματούχους, απέστειλαν ομάδα ανώτερων στελεχών στον τομέα της ασφάλειας, τα οποία ενημερώθηκαν επίσης από τους Αμερικανούς απεσταλμένους. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν συμμετείχαν στις βασικές διαπραγματεύσεις, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Η εικόνα της ΕΕ να προσπαθεί να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, την ώρα που ΗΠΑ και Ρωσία επιχειρούν να αναζωπυρώσουν τις μέχρι πρότινος υποτονικές διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου, αποτυπώνει τις δυσκολίες της Ένωσης να διαμορφώσει ενιαία γραμμή σε ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τη δική της ασφάλεια.
Στο διπλωματικό σκηνικό προστίθεται και η αναμενόμενη συνάντηση του Τραμπ την επόμενη εβδομάδα στην Κίνα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
“Είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχουμε ενιαία ευρωπαϊκή φωνή”, δήλωσε την Παρασκευή ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, μιλώντας σε δημοσιογράφους. “Ανησυχώ ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο ορισμένες χώρες να θεωρήσουν ότι έχουν υποχρέωση να συνομιλήσουν με τη Ρωσία. Αυτός ο πολλαπλασιασμός των φωνών θα μπορούσε να αποβεί ξεκάθαρα προς όφελος της Μόσχας”, πρόσθεσε.
Διαφωνίες για το ποιος θα εκπροσωπεί την Ευρώπη
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων έγιναν εμφανείς στο Δουβλίνο. Η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι τρεις χώρες που συγκροτούν το λεγόμενο σχήμα E3, επιχείρησαν με διαφορετικούς τρόπους να αναλάβουν κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης.
Παράλληλα, η αποκαλούμενη “Ομάδα του Βερολίνου”, στην οποία συμμετέχουν και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, πραγματοποίησε ξεχωριστή συνάντηση, ενώ τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, διεκδίκησαν επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο.
Τελικά, οι ηγέτες συμφώνησαν να αναθέσουν τον συντονισμό της ευρωπαϊκής συμμετοχής σε ομάδα εθνικών συμβούλων ασφαλείας από τις χώρες E3, μαζί με την Ιταλία και την Πολωνία, συγκροτώντας το σχήμα E5, καθώς και σε εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η επταμελής ομάδα θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις τεχνικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το Bloomberg.
“Η Ευρώπη πρέπει να μιλά με μία σαφή και ενιαία φωνή”, δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προήδρευσε των εργασιών, κατά την ολοκλήρωση της συνόδου.
Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις συζητήσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες, η αντιπαράθεση για την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση κυριάρχησε σε σημαντικό μέρος των διήμερων εργασιών, προκαλώντας ανησυχίες ακόμη και για το ενδεχόμενο να πλήξει την ίδια την ΕΕ.
Αρκετοί ηγέτες επιχείρησαν να μετατοπίσουν τη συζήτηση στα ουσιαστικά ζητήματα των διαπραγματεύσεων, προειδοποιώντας ότι οι εσωτερικές διαφωνίες είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκει να αξιοποιήσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
“Η ουσία οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας είναι εξίσου σημαντική με το ποιος εκπροσωπεί την Ευρώπη”, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, Μίχολ Μάρτιν, προσερχόμενος στη συνάντηση της Παρασκευής. Όπως υπογράμμισε, η Ευρώπη πρέπει να διατυπώσει με σαφήνεια τι συνιστά μια βιώσιμη ειρήνη για την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το μήνυμα των ΗΠΑ και ο φόβος για συμφωνία ερήμην της ΕΕ
Οι ανησυχίες ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με τετελεσμένα και να πιεστεί να αποδεχθεί ρωσικές απαιτήσεις για αλλαγές στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου φαίνεται να περιορίστηκαν εν μέρει από τη νέα διπλωματική πρωτοβουλία της Ουάσιγκτον.
“Δεν μπορούμε να καταλήξουμε σε αυτή τη συμφωνία χωρίς τους Ευρωπαίους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων”, δήλωσε την Πέμπτη ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και ένας από τους Αμερικανούς απεσταλμένους, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην αεροπορική βάση. Με τη δήλωσή του επιχείρησε να καθησυχάσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σχετικά με τον ρόλο τους στην ειρηνευτική διαδικασία.
Ορισμένοι ηγέτες, πάντως, απέρριψαν την άποψη ότι η Ευρώπη αναλώνεται σε θεσμικές αντιπαραθέσεις την ώρα που οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται αλλού.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ αφιέρωσαν το μεγαλύτερο μέρος των συζητήσεών τους στα ουσιαστικά ζητήματα, από την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου έως τους τρόπους χρηματοδότησης της Ουκρανίας για το 2027.
“Από τη δική μου οπτική, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ανάγκη να διεξαχθεί θεσμική συζήτηση”, δήλωσε την Παρασκευή ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Άλλοι ηγέτες, ωστόσο, δεν έκρυψαν τη δυσαρέσκειά τους για την εικόνα που παρουσίασε η Ευρώπη.
“Αυτό το χάος είναι δικό μας λάθος”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας, Γιάνεζ Γιάνσα.
Απουσίες ηγετών και ανησυχία για τις επόμενες κινήσεις Τραμπ
Παρά την παρουσία υψηλόβαθμων προσωπικοτήτων, όπως ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ και ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες απουσίαζαν από τη σύνοδο, λόγω εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων στις χώρες τους.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν και ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ επέλεξαν να επικεντρωθούν στις πολιτικές εξελίξεις και στις κυβερνητικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στο εσωτερικό των χωρών τους.
Την ίδια ώρα, οι Ιρλανδοί δημοσιογράφοι επανέφεραν επανειλημμένα το ερώτημα κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα, στο πλαίσιο της οποίας συγκεντρώθηκαν περίπου 50 ηγέτες την Πέμπτη, αποτελεί απλώς ένα φόρουμ ανταλλαγής απόψεων, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα αντιμετώπισης των μεγάλων γεωπολιτικών προκλήσεων.
Την Παρασκευή, οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν στο πλαίσιο άτυπης συνόδου, από την οποία δεν μπορούσαν να προκύψουν επίσημες αποφάσεις.
Παρά τις προσπάθειες να γεφυρωθούν οι διαφορές και να διαμορφωθεί κοινή διαπραγματευτική ομάδα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξακολουθούν να ανησυχούν ότι η αμερικανική διπλωματία με τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις ενδέχεται για ακόμη μία φορά να αφήσει την ΕΕ στο περιθώριο των εξελίξεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προγραμματισμένη συνάντηση Τραμπ και Πούτιν την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Σενζέν της Κίνας.
Ο Μερτς προειδοποίησε ότι η συνάντηση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα “δεύτερο Άνκορατζ”, παραπέμποντας στην προηγούμενη συνάντηση των δύο προέδρων τον Αύγουστο του 2025 στην Αλάσκα, όταν ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Πούτιν με ιδιαίτερες τιμές, χωρίς οι συνομιλίες να οδηγήσουν σε ουσιαστική πρόοδο.
“Θέλω, επομένως, να επαναλάβω με απόλυτη σαφήνεια το μήνυμά μας προς τις ΗΠΑ: παρακαλούμε, χωρίς εκπλήξεις”, δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος από το Δουβλίνο.
“Συνεχίστε να λειτουργείτε ως μέρος της “Ομάδας Ευρώπη” και στο πλευρό της Ουκρανίας. Ας εργαστούμε από κοινού για την επίτευξη μιας πραγματικής ειρήνης στην Ουκρανία”, κατέληξε.
