Μη επανδρωμένα αεροσκάφη και εκρηκτικά εντοπίστηκαν στη Γερμανία, συνδεόμενα με μια ύποπτη επίθεση στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Ένα ναυτικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος καταρρίφθηκε κοντά σε πλατφόρμα φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Μια συνωμοσία δολοφονίας είχε ως στόχο υψηλόβαθμο Ευρωπαίο στέλεχος της αμυντικής βιομηχανίας.
Η εκστρατεία της Ρωσίας εναντίον της Ευρώπης φαίνεται να γίνεται ολοένα και πιο θρασεία. Ωστόσο, οι ηγέτες της ΕΕ παραμένουν απρόθυμοι να την αποκαλέσουν με αυτό που, σύμφωνα με έναν αυξανόμενο αριθμό αξιωματούχων ασφαλείας, μοιάζει όλο και περισσότερο: πόλεμο. Αντί γι’ αυτό, καταφεύγουν σε έναν ηπιότερο όρο — “υβριδικός πόλεμος” — ο οποίος επιτρέπει στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ να αποφύγουν μια στρατιωτική απάντηση.
Αυτή η ορολογία δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη κριτική, καθώς η Μόσχα εντείνει τις δολιοφθορές, τις κυβερνοεπιθέσεις και άλλες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ειδικοί σε θέματα ασφάλειας, διπλωμάτες και αξιωματούχοι της άμυνας που μίλησαν στο Politico υποστηρίζουν ότι ο χαρακτηρισμός “υβριδικός” ενέχει τον κίνδυνο να υποτιμήσει τη σοβαρότητα της απειλής — και να αποκρύψει το πόσο πολύ έχει ήδη κλιμακωθεί η αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, όταν Γερμανοί ερευνητές εντόπισαν ένα τρίτο μη επανδρωμένο αεροσκάφος, μαζί με εκρηκτικά που θεωρείται ότι συνδέονται με μια σχεδιαζόμενη επίθεση σε αεροδρόμιο, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ότι η χώρα του αντιμετωπίζει “πολύ πραγματικές απειλές” εν μέσω “αυξημένης δραστηριότητας υβριδικών επιτιθέμενων”.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει “μια κλιμακούμενη εκστρατεία απειλών” και “υβριδικό πόλεμο”, προειδοποίησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ανάρτησή της στο X στις 20 Αυγούστου, μετά το περιστατικό στη Μαύρη Θάλασσα.
Μέσα σε έναν διαρκώς αυξανόμενο κατάλογο παρόμοιων περιστατικών — τα οποία, σύμφωνα με ορισμένες υπηρεσίες πληροφοριών, ενδέχεται να αποτελούν προετοιμασία για μια άμεση επίθεση της Ρωσίας εναντίον κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ — ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ταξίδεψε αυτή την εβδομάδα στη Μόσχα για να προειδοποιήσει το Κρεμλίνο να μην πλήξει μέλη της Συμμαχίας.
“Πράγματι βρισκόμαστε σε έναν υβριδικό πόλεμο, ο οποίος δεν είναι πλέον και τόσο “υβριδικός””, δήλωσε ο Καμίλ Γκραν, πρώην βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και σήμερα επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας.
“Όλοι οι διευθύνοντες σύμβουλοι [της αμυντικής βιομηχανίας] που γνωρίζω έχουν αυξήσει τα μέτρα προσωπικής τους ασφάλειας τους τελευταίους μήνες”, δήλωσε ο Γκραν, μετά τις απειλές εναντίον του επικεφαλής της Saab και μια συνωμοσία δολοφονίας εναντίον του διευθύνοντος συμβούλου του γερμανικού κολοσσού της αμυντικής βιομηχανίας Rheinmetall.
Ωστόσο, οι ηγέτες και οι αξιωματούχοι της ΕΕ θέλουν να αποφύγουν οποιαδήποτε εντύπωση ότι η Ρωσία βρίσκεται στα πρόθυρα μιας άμεσης επίθεσης.
“Μπορούμε να πούμε πολύ ξεκάθαρα ότι οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες δεν βλέπουν κανέναν κίνδυνο επίθεσης εναντίον ευρωπαϊκών χωρών”, δήλωσε ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία επειδή δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει δημόσια.
Οι ηγέτες χρησιμοποιούν συχνά τους όρους “υβριδική απειλή” ή “υβριδικός πόλεμος”, όρους που συχνά αποδίδονται σε μια μελέτη του 2007 του πρώην αναλυτή του Πενταγώνου Φρανκ Χόφμαν, αν και υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με την αρχική πατρότητα του όρου.
Ο όρος είναι ευρύς και περιλαμβάνει “τον συνδυασμό καταναγκαστικής και ανατρεπτικής δραστηριότητας, συμβατικών και μη συμβατικών μεθόδων — δηλαδή διπλωματικών, στρατιωτικών, οικονομικών και τεχνολογικών — οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν με συντονισμένο τρόπο από κρατικούς ή μη κρατικούς δρώντες, προκειμένου να επιτευχθούν συγκεκριμένοι στόχοι, παραμένοντας παράλληλα κάτω από το όριο του επίσημα κηρυγμένου πολέμου”, σύμφωνα με έναν ορισμό που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ένας αξιωματούχος της ΕΕ, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία προκειμένου να συζητήσει ευαίσθητα ζητήματα ασφαλείας, δήλωσε ότι οι όροι “υβριδικές απειλές” και “υβριδικός πόλεμος” χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν ενέργειες που δεν φτάνουν στο επίπεδο άμεσων επιθέσεων εναντίον ευρωπαϊκών στρατιωτικών ή πολιτικών στόχων.
Οι όροι αυτοί επιτρέπουν στην ΕΕ να αποφύγει την κατάσταση πολέμου και, κατά συνέπεια, να μην απαιτείται στρατιωτική απάντηση από την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ. Παράλληλα, παραπέμπουν και σε απειλές που θεωρούνται περίπου ως μέρος της “κανονικότητας”, δεδομένης της συχνότητας τέτοιων χαμηλής έντασης επιθέσεων και προκλήσεων στην Ευρώπη από τα μέσα της δεκαετίας του 2000.
Ένας επιπλέον λόγος για τη χρήση του όρου “υβριδικός”: Οποιαδήποτε υπόνοια ότι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται σε πόλεμο ή σε άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, προκαλώντας φυγή επενδυτών και καθιστώντας τα ασφάλιστρα πολύ πιο ακριβά.
Για τον Τζέιμς Απαθουράι, αναπληρωτή βοηθό γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ αρμόδιο για την καινοτομία, τον υβριδικό πόλεμο και τον κυβερνοχώρο, ο όρος είναι απολύτως κατάλληλος για να περιγράψει αυτό που κάνει η Ρωσία, επιτρέποντας σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αεροσκάφη να παραβιάζουν τον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ.
“Τείνουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο “υβριδικές ενέργειες”, επειδή έχουμε ξεπεράσει κατά πολύ το επίπεδο των απειλών, όπως φαίνεται από το εύρος των κυβερνοεπιθέσεων, των δολιοφθορών και των εισβολών μη επανδρωμένων αεροσκαφών”, δήλωσε. “Ανταποκρινόμαστε σε αυτές τις εχθρικές ενέργειες, για παράδειγμα όταν οι σύμμαχοι συντόνισαν την απέλαση Ρώσων “διπλωματών” και όταν αναπτύξαμε στρατιωτικά μέσα στη Βαλτική Θάλασσα για να αποτρέψουμε ζημιές σε υποθαλάσσιες υποδομές”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η υπερβολική χρήση του όρου “υβριδικός πόλεμος” για την περιγραφή δολοφονιών και εισβολών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ενέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει την κοινή γνώμη σε μια ψευδή αίσθηση εφησυχασμού.
“Θα πρέπει απλώς να μιλάμε για σύγκρουση”, δήλωσε ο Πάβελ Βιετσίνσκι, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας DataWalk. “Τον περασμένο Δεκέμβριο, [η Ρωσία] σχεδόν κατέστρεψε ολόκληρο το ενεργειακό δίκτυο της χώρας μας. Απέχαμε λίγα λεπτά από το να μείνει η χώρα μας χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Προσπαθούν να ανατινάξουν σιδηροδρομικές γραμμές — με επιτυχία τουλάχιστον σε μία περίπτωση. Στέλνουν δέματα γεμάτα εκρηκτικά. Υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός κυβερνοεπιθέσεων: η Πολωνία είναι η χώρα με τις περισσότερες κυβερνοεπιθέσεις στην Ευρώπη”.
“Πώς μπορείς να λες ότι δεν βρίσκεσαι σε σύγκρουση όταν ένα ξένο κράτος σκοτώνει πολίτες και ανατινάζει τις σιδηροδρομικές γραμμές σου;” συνέχισε, αναφερόμενος στη δολοφονία του Σεμιόν Σκρεπέτσκι, ενός καλλιτέχνη και ένθερμου επικριτή του Βλαντίμιρ Πούτιν, τον περασμένο Ιούνιο.
Για τον Γκραν, ο οποίος διετέλεσε βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ από το 2016 έως το 2022, οι κλιμακούμενες επιθέσεις αποτελούν το αντίστροφο είδωλο της σταδιακά αυξανόμενης υποστήριξης των δυτικών χωρών προς την Ουκρανία μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας το 2022.
“Ξεκινήσαμε στέλνοντας κράνη και υπνόσακους και καταλήξαμε να στέλνουμε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς”.
“Είναι μια μέθοδος “βρασμού του βατράχου””, πρόσθεσε ο Γκραν, εννοώντας την αποτυχία αντίδρασης σε μια επιβλαβή κατάσταση που εξελίσσεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.
“Αυτό που χθες μας φαινόταν συγκλονιστικό γίνεται αύριο ο κανόνας, και ούτω καθεξής, μέχρι που βρίσκεσαι σε μια πολύ πιο έντονη κατάσταση… Δοκιμάζουν τα όρια”.
