Ο Αμερικανός οικονομολόγος του Harvard Κένεθ Ρόγκοφ προειδοποιεί ότι η επιδείνωση των δημοσιονομικών της ΗΠΑ είναι πιθανό να παραμείνει χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση έως ότου μια μεγάλη κρίση προκαλέσει σοκ στους ψηφοφόρους και τους οδηγήσει να απαιτήσουν αλλαγή πολιτικής.
Το αμερικανικό χρέος αυξανόταν ανεξέλεγκτα επί χρόνια, καθώς μεταξύ των ακαδημαϊκών οικονομολόγων επικρατούσε μια σχεδόν “θρησκευτική” πεποίθηση ότι τα επιτόκια θα συνέχιζαν να υποχωρούν επ’ αόριστον, υποστήριξε ο Ρόγκοφ σε συνέντευξή του στο Bloomberg Television. Ωστόσο, όπως σημείωσε, οι πολιτικοί ηγέτες δεν προσαρμόστηκαν ούτε όταν τα επιτόκια άρχισαν να αυξάνονται από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδά τους.
“Τα επιτόκια έχουν αντιστρέψει την πορεία τους, αλλά η Ουάσινγκτον όχι”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρόγκοφ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο οποίος βρέθηκε στο Τζάκσον Χολ του Γουαϊόμινγκ για το ετήσιο συμπόσιο της Federal Reserve Bank of Kansas City.
Οι δηλώσεις του έρχονται καθώς το αμερικανικό δημόσιο χρέος ξεπέρασε την περασμένη εβδομάδα τα 40 τρισ. δολάρια, προκαλώντας ανησυχία ακόμη και μεταξύ οικονομολόγων που στο παρελθόν θεωρούνταν πιο ανεκτικοί απέναντι στα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Η άνοδος των επιτοκίων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και δημιουργεί τον κίνδυνο ενός “φαύλου κύκλου”: όσο αυξάνεται το χρέος, τόσο υψηλότερες αποδόσεις μπορεί να απαιτούν οι επενδυτές για να αγοράσουν αμερικανικά κρατικά ομόλογα, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος δανεισμού της κυβέρνησης.
Την ίδια ώρα, στην Ουάσινγκτον επικρατεί η εκτίμηση ότι οι ψηφοφόροι θα αντιδρούσαν αρνητικά τόσο σε αυξήσεις φόρων όσο και σε σημαντικές περικοπές κρατικών δαπανών, οι οποίες θα απαιτούνταν για μια ουσιαστική μείωση του ελλείμματος.
Σύμφωνα με τον Ρόγκοφ, η αγορά των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων αποτυπώνει πλέον ένα περιβάλλον στο οποίο η Federal Reserve και η αμερικανική κυβέρνηση θα έχουν περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση νέας κρίσης.
Ο οικονομολόγος αναφέρθηκε σε πιθανά σοκ που θα μπορούσαν να εκδηλωθούν μέσα στην επόμενη πενταετία, μεταξύ των οποίων ένας κυβερνοπόλεμος, μια μεγάλη αναστάτωση που θα συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη ή, πιθανότερα, μια σύγκρουση μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν. Τέτοιες εξελίξεις, εκτίμησε, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απότομη άνοδο των επιτοκίων.
“Η κρίση έρχεται όταν συμβαίνει ένα σοκ και δεν είσαι ανθεκτικός”, ανέφερε, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο στο Ιράν “μικρό σοκ σε σύγκριση με αυτό που θα μπορούσε να συμβεί” τα επόμενα πέντε χρόνια.
Ο Ρόγκοφ εμφανίστηκε εξίσου απαισιόδοξος για τις προοπτικές μεταρρύθμισης του αμερικανικού συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης. Όπως υποστήριξε, ουσιαστικές αλλαγές στα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης θα απαιτήσουν επίσης μια κρίση, η οποία θα λειτουργήσει ως καταλύτης για πολιτική δράση, καθώς οι ψηφοφόροι δεν έχουν ακόμη πειστεί για το μέγεθος και την αμεσότητα του προβλήματος.
Στο βιβλίο του Our Dollar, Your Problem, ο Ρόγκοφ προβλέπει ότι η κατάσταση τελικά “θα καταλήξει σε κάποιου είδους κρίση”, προτού καταστεί πολιτικά εφικτή μια ουσιαστική δημοσιονομική μεταρρύθμιση.
Όπως εκτίμησε, μάλιστα, ένας υποψήφιος που θα επιχειρούσε να διεκδικήσει την προεδρία το 2028 έχοντας ως βασική προεκλογική δέσμευση τη διάσωση της Κοινωνικής Ασφάλισης, πιθανότατα θα αντιμετώπιζε αδιαφορία από τους ψηφοφόρους: “Τα μάτια των ανθρώπων θα γυάλιζαν”, είπε χαρακτηριστικά.
