Σημαντικές ανατροπές στον χειρισμό παλαιών υποθέσεων φοροδιαφυγής προκαλεί η νέα εγκύκλιος Ε.2072/2026 της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία εκδόθηκε χθες έπειτα από απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Η εγκύκλιος αφορά υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής των χρήσεων 2012 και 2013 και των φορολογικών ετών 2014, 2015, 2016 και 2017, για τις οποίες η εφορία έχει επιβάλει ή επιχειρούσε να επιβάλει φόρους και πρόστιμα αξιοποιώντας ειδική δεκαετή προθεσμία παραγραφής, που προβλεπόταν σε μεταβατική νομοθετική ρύθμιση στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η οποία είχε θεσπιστεί το 2019.
Το ΣτΕ, με την απόφαση 1246/2026, έκρινε αντισυνταγματική τη συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση, με αποτέλεσμα η ΑΑΔΕ να μην μπορεί πλέον να στηρίζεται στις συγκεκριμένες διατάξεις για να ολοκληρώνει καταλογισμούς σε παλαιές φορολογικές υποθέσεις αυτών των περιπτώσεων που ακόμη εκκρεμούν.
Συγκεκριμένα, η εγκύκλιος που εξέδωσε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, διευκρινίζει τα ακόλουθα:
1. Ποιες υποθέσεις έχουν παραγραφεί
Έχει ήδη παραγραφεί το δικαίωμα της εφορίας να κοινοποιήσει νέες πράξεις καταλογισμού φόρων και συγκεκριμένων προστίμων, με βάση την επίμαχη δεκαετή διάταξη, για τις χρήσεις 2012 και 2013 και το φορολογικό έτος 2014.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται υποθέσεις φοροδιαφυγής, αλλά και παραβάσεις σχετικές με πλαστά ή εικονικά τιμολόγια, λήψη εικονικών στοιχείων, νόθευση παραστατικών και καταχώρηση ανύπαρκτων αγορών ή δαπανών.
Για τα φορολογικά έτη 2015, 2016 και 2017 δεν θα πρέπει να εκδίδονται και να κοινοποιούνται νέοι καταλογισμοί που βασίζονται στην ίδια αντισυνταγματική διάταξη, καθώς και για τις υποθέσεις των ετών αυτών το δικαίωμα της εφορίας να κοινοποιήσει νέες καταλογιστικές πράξεις έχει υποπέσει πλέον σε παραγραφή.
2. Περάτωση φορολογικών ελέγχων σε εκκρεμείς υποθέσεις των ετών 2015-2017
α) Ο έλεγχος βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί: η υπηρεσία συντάσσει ειδικό σημείωμα περάτωσης και το τοποθετεί στον φάκελο.
β) Ο φορολογούμενος έχει ήδη λάβει προσωρινό προσδιορισμό φόρου ή σημείωμα με τα ευρήματα του ελέγχου και έχει κληθεί να διατυπώσει αντιρρήσεις: και εδώ η υπόθεση περατώνεται χωρίς να ακολουθήσει νέος οριστικός καταλογισμός βάσει της επίμαχης διάταξης.
γ) Ο έλεγχος έχει ολοκληρωθεί και έχουν υπογραφεί οι οριστικές πράξεις φόρων ή προστίμων, αλλά δεν έχουν κοινοποιηθεί στον φορολογούμενο: οι πράξεις παραμένουν στον υπηρεσιακό φάκελο και δεν αποστέλλονται.
Και στις τρεις περιπτώσεις ο ελεγχόμενος ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα από την αρμόδια ελεγκτική υπηρεσία ότι η συγκεκριμένη εντολή ελέγχου περατώθηκε και δεν μπορούν να του κοινοποιηθούν οι σχετικοί καταλογισμοί.
3. Τι γίνεται όταν έχει ήδη κοινοποιηθεί πράξη καταλογισμού
Εάν η εφορία έχει ήδη κοινοποιήσει οριστική πράξη προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου, η εγκύκλιος δεν προβλέπει την αυτόματη ακύρωσή της. Για να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί απαιτείται σχετική απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ή των διοικητικών δικαστηρίων.
Θα πρέπει, δηλαδή, ο φορολογούμενος να προσφύγει στη ΔΕΔ ή στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο (αν η υπόθεσή του έχει ήδη περάσει από τη ΔΕΔ και έχει λάβει απάντηση απορριπτική του αιτήματός του) και να ζητήσει την ακύρωση της πράξης προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου, επικαλούμενος την απόφαση του ΣτΕ, που ορίζει ότι το δικαίωμα έκδοσης μιας τέτοιας πράξης από την ΑΑΔΕ έχει πλέον παραγραφεί.
Συνεπώς, στην περίπτωση αυτή η παραγραφή μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο επιχείρημα αμφισβήτησης της πράξης, αλλά δεν επιφέρει από μόνη της τη διαγραφή της.
4. Ποια ποσά διαγράφονται
Φόροι και πρόστιμα που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί με βάση τη διάταξη η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται αυτομάτως.
Για τη διαγραφή βεβαιωμένης οφειλής ή την επιστροφή χρημάτων απαιτείται προηγούμενη ακύρωση ή τροποποίηση της σχετικής πράξης από τη ΔΕΔ ή τη Δικαιοσύνη. Απαιτείται δηλαδή προσφυγή του φορολογούμενου.
Επομένως, όποιος έχει ήδη πληρώσει δεν αποκτά αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής, ενώ όποιος έχει βεβαιωμένο χρέος δεν απαλλάσσεται χωρίς την απαιτούμενη διαδικασία.
5. Τι γίνεται με εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια ελέγχου
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για φορολογουμένους που υπέβαλαν εκπρόθεσμες δηλώσεις μετά την έκδοση εντολής ελέγχου. Εάν από τον έλεγχο έχουν προκύψει μεγαλύτερα φορολογητέα ποσά από εκείνα που δηλώθηκαν εκπρόθεσμα, η ΑΑΔΕ δεν επιτρέπει νέους διορθωτικούς καταλογισμούς για αυτές τις πρόσθετες διαφορές, όταν η υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο της εγκυκλίου.
Η υπηρεσία καταχωρίζει σχετικό σημείωμα στον φάκελο. Ωστόσο, ποσά που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί με βάση τις εκπρόθεσμες δηλώσεις δεν διαγράφονται αυτομάτως.
6. Τι γίνεται με τις ποινικές διώξεις για φοροδιαφυγή
Η παραγραφή του δικαιώματος φορολογικού καταλογισμού δεν συνεπάγεται, από μόνη της, παύση ποινικής δίωξης ή απαλλαγή από ενδεχόμενη ποινική ευθύνη. Μάλιστα, η ΑΑΔΕ δίνει εντολή να υποβάλλονται χωρίς καθυστέρηση μηνυτήριες αναφορές στον αρμόδιο εισαγγελέα, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και έχουν ήδη εκδοθεί οι σχετικές οριστικές φορολογικές πράξεις, ακόμη και αν δεν έχουν κοινοποιηθεί.
Το ίδιο ισχύει για ορισμένες περιπτώσεις πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων, όταν έχουν εκδοθεί πράξεις προστίμων ή υπάρχουν οι προβλεπόμενες εκθέσεις ελέγχου. Εάν οι πράξεις δεν μπορούν πλέον να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής, αυτό αναφέρεται ρητά στη μηνυτήρια αναφορά. Άρα, μια υπόθεση μπορεί να κλείσει φορολογικά ως προς τον νέο καταλογισμό, αλλά να εξακολουθήσει να απασχολεί την ποινική δικαιοσύνη.
7. Ποιες υποθέσεις εξακολουθούν να ερευνώνται για ξέπλυμα χρήματος
Ιδιαίτερη μεταχείριση προβλέπεται για σοβαρές υποθέσεις φοροδιαφυγής που μπορούν να συνδέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όπως είναι περιπτώσεις εικονικών τιμολογίων για ανύπαρκτες συναλλαγές, όταν η συνολική αξία των σχετικών στοιχείων υπερβαίνει τις 75.000 ευρώ και πληρούνται οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.
Εφόσον υπάρχουν οι απαιτούμενες πράξεις ή εκθέσεις ελέγχου, η ΑΑΔΕ προβλέπει την αποστολή αναφοράς στην αρμόδια Αρχή για το ξέπλυμα χρήματος.
Για ορισμένες ήδη κοινοποιημένες πράξεις απαιτείται επιπλέον να έχει παρέλθει η προθεσμία προσφυγής ή να έχει απορριφθεί η διοικητική προσφυγή, χωρίς εξόφληση των ποσών, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις της εγκυκλίου.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. .
