Του Κώστα Ράπτη
Ένας από τους πυλώνες της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων είναι η συμφωνία την οποία συνήψε (λίγο πριν από τον θάνατό του) ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ με τον ιδρυτή της Σαουδικής Αραβίας, βασιλιά Αμπντουλαζίζ, κατά τη συνάντησή τους στη Μεγάλη Πικρή Λίμνη της Διώρυγας του Σουέζ. Η συμφωνία αυτή ενδεχομένως αποσυναρμολογείται μπροστά στα μάτια μας εδώ και μερικά 24ωρα.
Η αστραπιαία προέλαση των δυνάμεων των Χούθι καθ’ όλο το μήκος των υεμενικών ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, η από μέρους τους κατάληψη του λιμανιού της Μόκα, αλλά και νησίδων στο κέντρο του κρίσιμου στενού του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, έθεσε σε συναγερμό τη Σαουδική Αραβία, η οποία υποστηρίζει τις (ηττώμενες) δυνάμεις της εξόριστης, διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Μάλιστα ο ισχυρός άνδρας του Ριάντ, πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε την Πέμπτη δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας τη διενέργεια αμερικανικών βομβαρδισμών κατά των Χούθι, ώστε να ανακοπεί η προέλασή τους. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα: κατέστησε σαφές ότι η χώρα του δεν επιθυμεί άμεση εμπλοκή.
Ο λόγος είναι ότι ο Τραμπ ούτε θέλει, αλλά ούτε και μπορεί. Δεν θέλει, στον βαθμό που οι πιέσεις του προς τη Σαουδική Αραβία όλο το προηγούμενο διάστημα αφορούν την προσχώρησή της στις “Συμφωνίες του Αβραάμ”, για την εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με τον αραβικό περίγυρο, δίχως προηγούμενη επίλυση του πολιτικού προβλήματος του Παλαιστινιακού.
(Υπενθυμίζεται ότι η Σαουδική Αραβία δεν έχει πολλά περιθώρια υποχώρησης σε αυτό το ζήτημα, διότι η ίδια πρωταγωνίστησε το 2002, με πρωτοβουλία του τότε διαδόχου, μετέπειτα βασιλιά Αμπντουλλάχ, στην υιοθέτηση από τον Αραβικό Σύνδεσμο σχεδίου, με το οποίο δηλώνεται ετοιμότητα συνολικής εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ, υπό την προϋπόθεση της επίλυσης του Παλαιστινιακού, μέσω της “λύσης δύο κρατών”. Η πρόταση αυτή δεν απαντήθηκε ποτέ. Άλλωστε η στρατηγική του Ισραήλ έχει πλέον ρητά προσανατολισθεί, εγκαταλείποντας τα προσχήματα, στην ακύρωση οποιασδήποτε προοπτικής ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους).
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης κάθε λόγο να υπενθυμίσει στη Σαουδική Αραβία, την ώρα αυτή της μεγάλης δοκιμασίας της, την περιορισμένη σημασία εναλλακτικών αναζητήσεων ασφαλείας, όπως το Σύμφωνο της Μέκκας, που μόλις τον προηγούμενο μήνα συνυπογράφηκε από το Ριάντ, την Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ. Πάντως Τουρκία και Πακιστάν έσπευσαν να συμπεράνουν ότι η κρίση της Υεμένης δεν συνιστά αμυντικό πόλεμο ο οποίος ενεργοποιεί τη ρήτρα αμυντικής συνδρομής.
Σε κάθε περίπτωση, όποια και αν είναι τα πραγματικά αισθήματα του Τραμπ, οι δυνατότητες των ΗΠΑ να κάνουν τη διαφορά στο μέτωπο της Υεμένης ελέγχονται, δεδομένης και της σταδιακής εξάντλησης των αμερικανικών εξοπλιστικών αποθεμάτων στους έξι μήνες του πολέμου με το Ιράν.
Οι Χούθι έχουν βομβαρδισθεί από ΗΠΑ, Ισραήλ και Σαουδική Αραβία και στο παρελθόν, φθάνοντας μέχρι του σημείου να χάσουν το ήμισυ του υπουργικού τους συμβουλίου σε φονική επίθεση. Φάνηκαν κάθε φορά ικανοί να ανακάμπτουν, αλλά και να εμπλουτίζουν το οπλοστάσιό τους, συναρμολογώντας εγχωρίως υλικό που παραλαμβάνουν από τους Ιρανούς συμμάχους τους. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι εδώ και 12 χρόνια ελέγχουν τον στρατό, την πρωτεύουσα Σανάα και εκείνο το τμήμα της επικράτειας της Υεμένης όπου κατοικεί το 70-80% του συνολικού πληθυσμού. Είναι άστοχο να τους θεωρούμε απλώς έναν στρατό ατάκτων.
Αλλά το πλήγμα για τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν δεν έγκειται μόνο στην απροθυμία/αδυναμία του Τραμπ να σταθεί στο πλευρό των Σαουδαράβων. Το ίδιο 24ωρο, διπλή επίθεση με drones από την πλευρά των σιιτικών πολιτοφυλακών του Ιράκ, έθεσε εκτός λειτουργίας τον σαουδαραβικό Αγωγό Ανατολής-Δύσης. Το 90% των σαουδαραβικών πετρελαϊκών αγωγών βρέθηκε αίφνης εκτός της διεθνούς αγοράς, έστω και προσωρινά. Πρόκειται για συγκλονιστική εξέλιξη.
Ο πόλεμος κατά του Ιράν και ο παρεπόμενος αποκλεισμός του Στενού του Χορμούζ είχε ήδη στερήσει τη Σαουδική Αραβία από την κύρια οδό εξαγωγής των υδρογονανθράκων της που εξορύσσονται βασικά στο ανατολικό τμήμα του βασιλείου. Ο Αγωγός Ανατολής-Δύσης λειτούργησε όλους τους προηγούμενους μήνες ως “βαλβίδα ασφαλείας” διοχετεύοντας μέρος των εξαγωγών (μικρότερο του από θαλάσσης διακινούμενου, αλλά σε υψηλότερες τιμές) προς λιμένες της Ερυθράς, όπως το Γιάνμπου. Όμως όχι μόνο αποτόλμησαν οι Χούθι να κηρύξουν ναυτικό αποκλεισμό στα Σαουδαραβικά λιμάνια (ο οποίος καθίσταται πιο αξιόπιστος μετά την προέλασή τους στην “καρδιά” του Μπαμπ ελ Μαντέμπ), αλλά πλέον έχει πληγεί ο ίδιος ο αγωγός.
Το προ δωδεκαετίας λάθος του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να διατάξει άμεση εμπλοκή στον εμφύλιο της Υεμένης (με απογοητευτικά για τη σαουδαραβική πλευρά αποτελέσματα) επαναλήφθηκε εκ νέου φέτος, με την εγκατάλειψη της εκεχειρίας του 2002 και την επανάληψη των εχθροπραξιών, προκειμένου αρχικώς να επιβεβαιωθεί ο αεροπορικός αποκλεισμός της Σανάα.
Ο υπό ιρανική ηγεσία “Άξονας της Αντίστασης” πιστοποιεί την αντοχή του και περικυκλώνει την Αραβική Χερσόνησο από τρεις μεριές. Δεν είναι μόνο το γόητρο της Σαουδικής Αραβίας που απειλείται, αλλά και η οικονομία της. Και η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή αποδεικνύεται πηγή μάλλον ανασφάλειας παρά ασφάλειας, το ενδεχόμενο να χρειαστεί το Ριάντ να ρευστοποιήσει στοιχεία ενεργητικού που διαθέτει σε αμερικανική δικαιοδοσία περιπλέκει αφόρητα την σχέση που οικοδομήθηκε στη Μεγάλη Πικρή Λίμνη.
Η στρατηγική του Ιράν να εκμαιεύσει με αργά και σταδιακά κλιμακούμενη πίεση το τέλος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στον Κόλπο συμβαδίζει με μία “διαπαιδαγώγηση” των Αράβων γειτόνων στην ιδέα ενός περιφερειακού modus vivendi χωρίς παρεμβολές τρίτων. Η προγραμματισμένη για σήμερα (πλην αναβληθείσα εν μέσω της τρέχουσας αναταραχής) συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου του Κόλπου με τον Ιρανό ομόλογό τους Αμπάς Αραγτσί στη Σαχάλα του Ομάν για την αναζήτηση λύσεων ως προς τη λειτουργία του Στενού του Χορμούζ υποδεικνύει την μελλοντική κατεύθυνση των πραγμάτων. Οι δε Ευρασιάτες εταίροι στην Ομάδα Brics όλων των εμπλεκομένων έχουν λόγους και τρόπους να ενθαρρύνουν αυτή την εξέλιξη.
