Αγοράζει η Γερμανία τα “σωστά” όπλα;

Οι προσπάθειες της γερμανικής κυβέρνησης να εκσυγχρονίσει και να επεκτείνει τον στρατό της, την Μπούντεσβερ, κινδυνεύουν να εκτροχιαστούν από τις αργές διαδικασίες προμηθειών της χώρας, σύμφωνα με τους επικριτές της όλης διαδικασίας. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν έχουν δείξει ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που κοστίζουν μόλις μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ μπορούν να είναι αποτελεσματικά ενάντια σε όπλα που καταβρόχθισαν αμέτρητα εκατομμύρια για την ανάπτυξη και την κατασκευή τους. Η ουκρανική αεράμυνα, για παράδειγμα, έχει δείξει ότι είναι σε θέση να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, παρά το γεγονός ότι η ουκρανική πολεμική αεροπορία διαθέτει μόνο ένα κλάσμα του αριθμού των μαχητικών αεροσκαφών και βομβαρδιστικών.

Εκτόξευση στρατιωτικών δαπανών

Εν τω μεταξύ, η Γερμανία έχει αυξήσει μαζικά τις αμυντικές της δαπάνες τα τελευταία χρόνια. Εκτός από το “ειδικό ταμείο” των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ που ανακοινώθηκε το 2022, το κράτος αυξάνει ραγδαία τις τακτικές αμυντικές του δαπάνες: Από 62,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025 σε 82,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, με σχέδια να αυξηθεί σε 152 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2029. Ωστόσο, πολλοί αναρωτιούνται αν αυτά τα τεράστια ποσά δαπανώνται με τον καλύτερο τρόπο, κυρίως από τότε που το γαλλο-γερμανικό μαχητικό αεροσκάφος FCAS, το οποίο κόστισε πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ, εγκαταλείφθηκε τον περασμένο Ιούνιο.

Ο αναλυτής άμυνας Νίκο Λάνγκε, ο οποίος κάποτε εργαζόταν για το γερμανικό Υπουργείο Άμυνας, έδωσε μια καυστική ετυμηγορία για την τρέχουσα στρατηγική. “Είναι το ίδιο δυσλειτουργικό σύστημα όπως πριν. Απλώς επενδύουν σημαντικά περισσότερα χρήματα σε αυτό. Αν δεν αλλάξουν οι δομές του στρατιωτικού σχεδιασμού και των προμηθειών, τίποτα καλύτερο δεν θα προκύψει από αυτό”.

Η Γερμανία παίρνει τα μαθήματά της

Η Γερμανία διανύει αυτή τη στιγμή μια απότομη καμπύλη μάθησης, σύμφωνα με ορισμένους πολιτικούς. Ο Σοσιαλδημοκράτης Αντρέας Σβαρτς, μέλος της επιτροπής άμυνας της Μπούντεσταγκ, δήλωσε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία “αλλάζει εντελώς τον τρόπο που διεξάγεται ο πόλεμος”. Σε επίσκεψη στην Ουκρανία διαπίστωσε ότι οι συζητήσεις που κυριάρχησαν στη γερμανική πολιτική κατά το πρώτο έτος του πολέμου – σχετικά με το αν η Γερμανία έπρεπε να στείλει πυραύλους Taurus ή άρματα μάχης Leopard για να βοηθήσει την Ουκρανία – είχαν καταστεί εντελώς ανεπίκαιρες. “Όταν ήμουν στην Ουκρανία την περασμένη εβδομάδα και επισκέφτηκα το Υπουργείο Άμυνας, κανείς δεν με ρώτησε για έναν πύραυλο Taurus ή ένα άρμα μάχης Leopard”, δήλωσε στην DW. “Αυτό που χρειάζονται είναι βοήθεια με drones, με πυρομαχικά, με τον εκσυγχρονισμό του τομέα πληροφορικής τους, με δορυφόρους και επικοινωνίες”.

Τι αξίζουν τα “παλιά” όπλα;

Αλλά η ουκρανική εμπειρία δεν σημαίνει ότι τα συστήματα βαρέων όπλων -που συχνά ονομάζονται “παλαιά συστήματα”- έχουν καταστεί παρωχημένα, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι αναλυτές τους τελευταίους μήνες. Ο Μαξ Μπέκερ, πολιτικός συνεργάτης στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (DGAP), δήλωσε ότι ο ουκρανικός πόλεμος έδειξε, αντίθετα, ότι τα τανκς ή τα συστήματα πυροβολικού εξακολουθούν να είναι σημαντικά για την κατάληψη και τη διατήρηση εδαφών, καθώς και για επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. “Πρόκειται για το σωστό μείγμα παλαιών συστημάτων, τα οποία παραμένουν χρήσιμα, και τεχνολογίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών”, δήλωσε στην DW. Ο ουκρανικός στρατός, πρόσθεσε ο Μπέκερ, ανέπτυξε τη στρατηγική του που βασίζεται σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη εν μέρει από ανάγκη, λόγω έλλειψης συμβατικού πυροβολικού και αρμάτων μάχης. “Νομίζω ότι τα σενάρια για τα οποία προετοιμάζονται η Γερμανία και το ΝΑΤΟ είναι πολύ διαφορετικά από αυτά του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, επειδή το ΝΑΤΟ έχει πολύ διαφορετικό εξοπλισμό”.

Ο Αντρέας Σβαρτς πιστεύει επίσης ότι η Μπούντεσβερ εξακολουθεί να χρειάζεται τα παλιά όπλα. “Δεν θέλω να πω ότι δεν χρειαζόμαστε πλέον καθόλου άρματα μάχης, θα τα χρειαζόμαστε πάντα. Αλλά το ερώτημα είναι: Τα χρειαζόμαστε ακόμη σε αυτή την ποσότητα; Δεν θα μπορούσαν να συμπληρωθούν ή ακόμα και να βελτιστοποιηθούν με μικρότερες, πιο ευέλικτες μονάδες;” Τα drones όχι μόνο γίνονται πιο εξελιγμένα, αλλά και πιο εύκολα και φθηνότερα στον έλεγχο, μπορούν πλέον να οδηγούνται με εφαρμογές σε ένα smartphone. Ο Σβαρτς πιστεύει ότι αν και η γερμανική κυβέρνηση και η αμυντική βιομηχανία έχουν κατανοήσει αυτή τη νέα πραγματικότητα, χρειάζεται ακόμη λίγος χρόνος για να εφαρμόσουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να την αντιμετωπίσουν.

Το πρόβλημα των προμηθειών

Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες ή, όπως συμβαίνει συχνά, στη γραφειοκρατία. Οι αμυντικές προμήθειες είναι γνωστές για την αργή και περίπλοκη φύση τους, και έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα έτσι σε μια χώρα όπου η βιομηχανία όπλων κυριαρχείται από μεγάλες εταιρείες όπως η Rheinmetall, οι οποίες έχουν βγάλει δισεκατομμύρια κατασκευάζοντας άρματα μάχης και υποβρύχια για τους στρατούς του κόσμου. “Έχουμε μια βιομηχανία όπλων που για δεκαετίες βασίζεται σε ορισμένες δοκιμασμένες τεχνολογίες”, δήλωσε ο Σβαρτς. “Φυσικά, έχουμε επίσης έναν στρατό που έχει περάσει δεκαετίες προετοιμάζοντας σενάρια που δεν είναι πλέον πολύ πιθανά σήμερα. Και φυσικά, είναι δύσκολο να καθιερώσουμε αυτόν τον νέο τρόπο σκέψης, όταν λειτουργούμε με βάση διαφορετικά σενάρια μέχρι τώρα”.

Σε μια προσπάθεια να επιταχύνει τα πράγματα, η γερμανική κυβέρνηση εισήγαγε έναν νέο νόμο στις αρχές του έτους, του οποίου το όνομα είναι τόσο αυτονόητο όσο και δυσκίνητο: “Νόμος Επιτάχυνσης των Στρατιωτικών Προμηθειών”. Αυτό το μέτρο ελπίζει να αποκεντρώσει τις προμήθειες αυξάνοντας τα όρια τιμών, ώστε ορισμένες αγορές να μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς να εμπλέκονται επιπλέον υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων, και καταργώντας τη γραφειοκρατία για τις αμυντικές προμήθειες μεταξύ των κυβερνήσεων. Σε έναν κόσμο όπου τα drones και τα όπλα μπορούν να καταστούν παρωχημένα μέσα σε λίγες εβδομάδες, δεν έχει νόημα να κάνετε μια παραγγελία και στη συνέχεια να αποθηκεύετε όπλα που θα είναι παρωχημένα σε μήνες.

Αναγκαίες οι γρήγορες αποφάσεις

Αυτό στο οποίο θα έπρεπε να επικεντρωθεί η Γερμανία είναι η δημιουργία μιας νέας υποδομής παραγωγής που μπορεί να αντιδρά γρήγορα σε νέες παραγγελίες. “Δεν μπορώ να αγοράσω ένα εκατομμύριο drones”, είπε ο Σβαρτς. “Χρειάζομαι ένα απόθεμα drones για εκπαίδευση και για σκοπούς άσκησης, αλλά χρειάζομαι επίσης τις βιομηχανικές δυνατότητες, ώστε η παραγωγή μιας μάζας drones να μπορεί να δημιουργηθεί εντός τεσσάρων έως έξι εβδομάδων”.