Μια αιφνιδιαστική επιδρομή στην πρωτεύουσα μέσα στη νύχτα, που κατέληξε στη σύλληψη του ηγέτη της χώρας. Την επόμενη ημέρα, η εισβάλλουσα δύναμη ανακοινώνει ότι θα διοικήσει το συγκεκριμένο κράτος για αόριστο χρονικό διάστημα.
Έτσι είχε φανταστεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν ότι θα εξελισσόταν η πλήρους κλίμακας εισβολή του στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, τονίζει σε ανάλυσή του για τη ρωσική αντίδραση στην απαγωγή-σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ ο βρετανικός Guardian.
Αντί γι’ αυτό, ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ που το πέτυχε στη Βενεζουέλα, σε μια επιχείρηση που καταγγέλθηκε από πολλούς ως παράνομη, απομακρύνοντας τον ιστορικό σύμμαχο του Κρεμλίνου, Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος πλέον αντιμετωπίζει δίκη στη Νέα Υόρκη.
Δημοσίως, Ρώσοι αξιωματούχοι αντέδρασαν με οργή, καταδικάζοντας την επιχείρηση ως κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και επικίνδυνο προηγούμενο. Πίσω από τη ρητορική, ωστόσο, διαφαίνεται ένα αίσθημα απρόθυμου σεβασμού – ακόμη και ζήλιας – για την αποτελεσματικότητα του πραξικοπήματος που η ίδια η Μόσχα είχε κάποτε οραματιστεί, αλλά δεν κατάφερε να εκτελέσει λόγω μιας σειράς αποτυχιών των μυστικών υπηρεσιών και της σθεναρής ουκρανικής αντίστασης.
“Η επιχείρηση εκτελέστηκε με επάρκεια”, έγραψε το ρωσικό φιλοκυβερνητικό κανάλι Dva Mayora στο Telegram, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με τον ρωσικό στρατό.
“Πιθανότατα έτσι ακριβώς προοριζόταν να εξελιχθεί και η δική μας “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”: γρήγορα, θεαματικά και αποφασιστικά. Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ο [Βαλέρι] Γκερασίμοφ είχε σχεδιάσει να πολεμά για τέσσερα χρόνια”, πρόσθεσε, αναφερόμενο στον αρχηγό του γενικού επιτελείου της Ρωσίας.
Αυτού του είδους τα σχόλια έχουν τροφοδοτήσει ένα κλίμα αυτοκριτικής μεταξύ των φιλοπολεμικών φωνών, με ορισμένους να επικρίνουν ανοικτά το πώς το υποσχόμενο ρωσικό blitzkrieg στην Ουκρανία μετατράπηκε σε έναν παρατεταμένο και αιματηρό πόλεμο.
Η Όλγα Ουσκόβα, φιλοκυβερνητική επιχειρηματίας στον χώρο της τεχνολογίας, δήλωσε ότι ένιωσε “ντροπή” εκ μέρους της Ρωσίας μπροστά στο πόσο απροκάλυπτη φάνηκε η αμερικανική επέμβαση.
“Μέσα σε μία ημέρα, ο Τραμπ συνέλαβε τον Μαδούρο και φαινομενικά ολοκλήρωσε τη δική του “ειδική στρατιωτική επιχείρηση””, έγραψε.
Η Μαργαρίτα Σιμονιάν, επικεφαλής της RT και κορυφαία προπαγανδίστρια του Κρεμλίνου, παρενέβη επίσης στο Telegram, λέγοντας ότι η Μόσχα έχει λόγους “να ζηλεύει”.
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η Βενεζουέλα επιδίωξε να καλλιεργήσει ένα δίκτυο αντιαμερικανικών συμμαχιών – από τη Ρωσία και την Κίνα έως την Κούβα και το Ιράν – με την ελπίδα διαμόρφωσης ενός νέου άξονα ικανού να σταθεί απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, παρά τις διαβεβαιώσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών υπέρ του καθεστώτος Μαδούρο ακόμη και στα τέλη Δεκεμβρίου, ελάχιστοι σοβαροί αναλυτές ανέμεναν ποτέ ότι η Μόσχα θα έσπευδε να τον διασώσει με ουσιαστικό τρόπο.
Βυθισμένη στον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία παρακολουθεί τον τελευταίο χρόνο και άλλους βασικούς συμμάχους της να πέφτουν ή να αποδυναμώνονται δραστικά – από τον Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία έως ένα ολοένα και πιο εύθραυστο Ιράν – αποκαλύπτοντας τα όρια της επιρροής του Κρεμλίνου.
“Για τη Ρωσία, η κατάσταση είναι εξαιρετικά άβολη”, δήλωσε ο Φιοντόρ Λουκιάνοφ, ειδικός στη διεθνή πολιτική και σύμβουλος του Κρεμλίνου. “Η Βενεζουέλα είναι στενός εταίρος και ιδεολογικός σύμμαχος, ενώ ο Μαδούρο και ο Πούτιν διατηρούν μακροχρόνιους δεσμούς, αφήνοντας στη Μόσχα ελάχιστα περιθώρια πέρα από την έκφραση οργής για τις αμερικανικές ενέργειες. Ωστόσο, η παροχή οποιασδήποτε πραγματικής βοήθειας σε μια τόσο μακρινή χώρα, σε ένα εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον, απλώς δεν είναι εφικτή – για υλικοτεχνικούς λόγους”.
Υπάρχει, όμως, και ένας πιο πρακτικός υπολογισμός.
Προτεραιότητα του Πούτιν, σύμφωνα με αναλυτές, παραμένει η Ουκρανία – και η διατήρηση μιας καλής σχέσης με τον Τραμπ σε αυτό το μέτωπο υπερτερεί κατά πολύ της τύχης του Καράκας. Παρά τις ρωσικές δεσμεύσεις υπέρ του Μαδούρο, το Κρεμλίνο δεν είχε ουσιαστική διάθεση να ρισκάρει τη δυσαρέσκεια του Τραμπ για ένα μακρινό θέατρο εξελίξεων.
“Ο Πούτιν και ο Τραμπ επικεντρώνονται αυτή τη στιγμή σε ένα πολύ πιο κρίσιμο ζήτημα για τη Μόσχα: την Ουκρανία. Και παρά τις συμπάθειες του Κρεμλίνου προς το Καράκας, είναι απίθανο να ανατρέψει ένα πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό παιχνίδι με έναν κρίσιμο εταίρο για κάτι που θεωρεί δευτερεύον”, δήλωσε ο Λουκιάνοφ.
Κόστη
Παρόλα αυτά, η απώλεια της Βενεζουέλας συνεπάγεται και απτά κόστη για τη Μόσχα. Αν αναδειχθεί μια φιλοαμερικανική κυβέρνηση στο Καράκας, Αμερικανοί στρατιωτικοί και αμυντικοί ειδικοί θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε μεγάλο μέρος του οπλοστασίου των ενόπλων δυνάμεων της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων ρωσικών συστημάτων που παραδόθηκαν την τελευταία δεκαετία.
Σε αυτά περιλαμβάνονται τα αντιαεροπορικά συστήματα S-300VM που παραδόθηκαν το 2013, καθώς και άγνωστος αριθμός συστημάτων Pantsir και Buk-M2 που μεταφέρθηκαν στα τέλη του 2025.
Η Μόσχα έχει επίσης χορηγήσει στη Βενεζουέλα δάνεια δισεκατομμυρίων δολαρίων, μεγάλο μέρος των οποίων πλέον θεωρείται απίθανο να ανακτηθεί.
Πιο άμεση ανησυχία για τη Ρωσία, ωστόσο, αποτελεί το πετρέλαιο: η αμερικανική πρόσβαση στα τεράστια αποθέματα της Βενεζουέλας θα μπορούσε να πιέσει τις παγκόσμιες τιμές προς τα κάτω, απειλώντας μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων της Μόσχας.
“Αν οι Αμερικανοί “εταίροι” μας αποκτήσουν πρόσβαση στα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Βενεζουέλας, πάνω από το μισό των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου θα καταλήξει υπό τον έλεγχό τους”, έγραψε στο Telegram ο Όλεγκ Ντεριπάσκα, ισχυρός Ρώσος βιομήχανος. “Και φαίνεται πως το σχέδιό τους θα είναι να διασφαλίσουν ότι η τιμή του δικού μας πετρελαίου δεν θα ξεπεράσει τα 50 δολάρια το βαρέλι”.
Παρά ταύτα, ορισμένοι στη Μόσχα διακρίνουν περιθώρια για μια παράδοξη μορφή … αισιοδοξίας. Η απαγωγή του Μαδούρο από τον Τραμπ, υποστηρίζουν, θα μπορούσε να αποτελέσει το τελειωτικό χτύπημα στη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και να οδηγήσει σε έναν κόσμο πιο ωμά “του 19ου αιώνα” – όπου η ισχύς, και όχι το δίκαιο, καθορίζει τις εξελίξεις και ο πλανήτης διαιρείται σε ανταγωνιστικές σφαίρες επιρροής, ένα μοντέλο που η Ρωσία υποστηρίζει εδώ και καιρό.
“Η ομάδα Τραμπ είναι σκληρή και κυνική στην προώθηση των συμφερόντων της χώρας της”, έγραψε εγκωμιαστικά ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και μία από τις πιο σκληροπυρηνικές φωνές της. “Η απομάκρυνση του Μαδούρο δεν είχε καμία σχέση με τα ναρκωτικά – μόνο με το πετρέλαιο, και το παραδέχονται ανοιχτά. Ο νόμος του ισχυρότερου είναι σαφώς πιο δυνατός από τη συνηθισμένη δικαιοσύνη”.
