Του Στέφανου Νικολαΐδη
Πλήρως δεσμευμένες στο σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με όσα μεταφέρει ανώτατη διπλωματική πηγή, στον απόηχο της χθεσινής συνάντησης του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Η ίδια πηγή επισημαίνει ότι η αμερικανική θέση, όπως εκφράστηκε από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως μια αόριστη παρότρυνση προς την Αθήνα να «τα βρει» με τρίτες χώρες. Αντιθέτως, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται απολύτως δεσμευμένη στο συγκεκριμένο project, αλλά και γενικότερα στην ανάγκη να προχωρήσουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις στην περιοχή.
Ο Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ είναι «πλήρως δεσμευμένες» στα ελληνικά ενεργειακά projects, σημειώνοντας παράλληλα ότι ζητήματα που εμπλέκουν τρίτες χώρες είναι λεπτά και είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται σε διπλωματικό επίπεδο.
Σύμφωνα με την ίδια διπλωματική πηγή, η επανεκκίνηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν αποτελεί ζήτημα που εξαρτάται αποκλειστικά από την ελληνική κυβέρνηση.
Η διαδικασία αναμένεται να επανέλθει σε τροχιά όταν υποβληθεί το σχετικό αίτημα από τη γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο, οπότε εκτιμάται ότι θα ομαλοποιηθεί η διαδικασία και θα μπορούν να ξεκινήσουν οι έρευνες.
Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα ως ένα διμερές ελληνοτουρκικό πρόβλημα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ενεργειακής ασφάλειας και διασυνδεσιμότητας της Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό είναι και το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο η ελληνική πλευρά επιδιώκει να εντάξει το έργο: όχι ως μια μεμονωμένη ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά ως τμήμα μιας περιφερειακής ενεργειακής αρχιτεκτονικής στην οποία εμπλέκονται η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη συνάντηση Γεραπετρίτη–Ρούμπιο, βεβαίως, συζητήθηκαν και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την αμερικανική πλευρά να έχει, σύμφωνα με την ελληνική αποτίμηση, πολύ αναλυτική εικόνα για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Αποτουρκοποίηση» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόθεση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών να διευρύνει την ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής.
Η λογική που μεταφέρεται είναι ότι η Ελλάδα δεν θα πρέπει να αυτοπεριορίζεται ούτε να εστιάζει την εξωτερική της πολιτική στην ελληνοτουρκική σχέση. Μια τέτοια προσέγγιση, εκτιμάται, θα είχε ως αποτέλεσμα η ελληνική διπλωματία να αντιμετωπίζει κάθε περιφερειακή εξέλιξη αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της Τουρκίας.
Η στόχευση είναι, αντιθέτως, η Ελλάδα να λειτουργεί ως αυτόνομος διεθνής και περιφερειακός παίκτης, με παρουσία σε ενεργειακά, αμυντικά, ναυτιλιακά και γεωπολιτικά ζητήματα.
Η ίδια λογική αποτυπώθηκε και δημοσίως από τον Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος παρουσίασε την Ελλάδα ως «πυλώνα σταθερότητας» και υπογράμμισε τον ρόλο της χώρας στην ευρωπαϊκή και περιφερειακή ασφάλεια, στις θαλάσσιες επιχειρήσεις και στα πολυμερή σχήματα της Ανατολικής Μεσογείου.
«Προς το παρόν δεν υπάρχει αίτημα για ελληνική αποστολή στο Ορμούζ»
Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο ελληνικής ναυτικής συνδρομής στο Στενό του Ορμούζ, η ελληνική θέση παραμένει θετική επί της αρχής, αλλά υπό σαφείς προϋποθέσεις.
Όπως μεταφέρει η ανώτατη διπλωματική πηγή, «μέχρι στιγμής δεν έχει υποβληθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες συγκεκριμένο αίτημα προς την Ελλάδα για συμμετοχή».
Η Αθήνα, ωστόσο, είναι θετικά διακείμενη στην προοπτική να συνεισφέρει, εφόσον υπάρξει σχετική ανάγκη, τόσο με πλοίο όσο και με υποδομές, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί ειρηνευτική διαδικασία και θα έχει υπάρξει παύση των εχθροπραξιών.
Η ελληνική προσέγγιση είναι ότι μια τέτοια συμμετοχή θα πρέπει να αφορά «παροχή ασφάλειας και προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας», χωρίς να δημιουργούνται κίνδυνοι για τα εθνικά συμφέροντα.
Το σκεπτικό της Αθήνας συνδέεται άμεσα με τον ιδιαίτερο ρόλο της ελληνόκτητης ναυτιλίας. Η ελευθερία του εμπορίου και η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών δεν αντιμετωπίζονται ως ένα στενά ελληνικό ζήτημα, αλλά ως κρίσιμος παράγοντας για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Εάν οι βασικές θαλάσσιες οδοί μετατραπούν σε σημεία περιορισμού της διεθνούς ναυσιπλοΐας, η εκτίμηση στην Αθήνα είναι ότι οι επιπτώσεις θα είναι εξαιρετικά σοβαρές, με τον κίνδυνο να επηρεαστούν ακόμη και οι παγκόσμιες αλυσίδες τροφίμων και να δημιουργηθούν συνθήκες επισιτιστικής κρίσης.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ήδη περιγράψει δημοσίως ακριβώς αυτή τη λογική, συνδέοντας την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας με την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων, την ενεργειακή ασφάλεια και την ευημερία των κοινωνιών. Παράλληλα, έχει θέσει ως προϋπόθεση για ενδεχόμενη ελληνική ναυτική συνδρομή στο Ορμούζ την ύπαρξη βιώσιμης ειρηνευτικής διαδικασίας.
Το Κυπριακό ξανά στην πρώτη γραμμή
Στη συζήτηση Γεραπετρίτη – Ρούμπιο τέθηκε και το Κυπριακό, καθώς, όπως σημειώνεται από την ίδια διπλωματική πηγή, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από μια συνολική συζήτηση για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα επιδιώκει να επανέλθει το Κυπριακό ως βασική προτεραιότητα στο διεθνές προσκήνιο και να διατηρηθεί ενεργή η προσπάθεια για επανέναρξη της ουσιαστικής διαδικασίας.
Ο Μάρκο Ρούμπιο θεωρείται ότι διαθέτει αναλυτική γνώση του ζητήματος, ωστόσο προς το παρόν δεν υπάρχει σαφής ορατότητα ως προς το πότε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί η διευρυμένη συνάντηση σε σχήμα 5+1.
Στην Αθήνα αναμένεται, πάντως, ότι το ζήτημα θα παραμείνει ενεργό στο επόμενο διάστημα, ενώ κομβικό γεγονός για τον ευρύτερο σχεδιασμό των Ηνωμένων Εθνών θεωρείται και η διαδικασία εκλογής νέου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού, η οποία αναμένεται να απασχολήσει τον ΟΗΕ εντός Οκτωβρίου.
Ο κ. Γεραπετρίτης, κατά τη δημόσια τοποθέτησή του, συνέδεσε ευθέως το Κυπριακό με την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και την ανάγκη λύσης στο πλαίσιο των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Καμία «κίτρινη κάρτα» για Γκιλφόιλ
Σε σχέση με τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από φερόμενες δηλώσεις της Αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκιλφόιλ και τη συζήτηση περί παρέμβασης στα εσωτερικά της χώρας, η ελληνική κυβέρνηση δεν θεωρεί ότι τίθεται ζήτημα «κίτρινης κάρτας» προς την αμερικανική πλευρά.
Σύμφωνα με την ανώτατη διπλωματική πηγή, σημαντικό μέρος της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα είχε ενεργό ρόλο στη διοργάνωση και την προετοιμασία της επίσκεψης Ρούμπιο.
Άλλωστε, τόσο η Κίμπερλι Γκιλφόιλ όσο και ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχουν τοποθετηθεί για τα σχετικά ζητήματα και, όπως σημειώνεται, η ελληνική πλευρά παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα αντιδρά αναλόγως, εφόσον προκύψουν νέα δεδομένα.
-: -
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
