Σε τέσσερις κεντρικούς άξονες δομείται η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση. Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν το «πολιτιστικό», το «κοινωνικό», το «θεσμικό» και το «οικονομικό Σύνταγμα».
Το «πολιτιστικό σύνταγμα», το «κοινωνικό σύνταγμα», το «θεσμικό σύνταγμα», το «οικονομικό σύνταγμα», «εναρμονίζει έξυπνα το Εθνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη χωρίς να αλλοιώνει τον σκληρό του πυρήνα, τον αξιακό του πυρήνα, ώστε να αποφευχθεί η θραύση του εθνικού θεσμικού πλαισίου και να αποφευχθεί και η διεθνής απομόνωση της χώρας», σημείωσε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, παρουσιάζοντας την κατηγοριοποίηση των διατάξεων που προτείνονται προς αναθεώρηση, στην εθνική αντιπροσωπεία.
Πολιτιστικό Σύνταγμα
Στις διατάξεις για το «πολιτιστικό σύνταγμα», η Νέα Δημοκρατία εντάσσει τις προτάσεις της που επιδιώκουν την προστασία του σκληρού αξιακού πυρήνα της εθνικής ταυτότητας:
- συνταγματική προστασία της ελληνικής γλώσσας (άρθρο 16Σ)
- εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπο που να συμβάλλει στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (νέο άρθρο 5β στο Σύνταγμα).
Κοινωνικό Σύνταγμα
Η κυβερνητική πλειοψηφία υπερασπίζεται την πρόταση της για την άρση του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ως πρόταση που θωρακίζει την κοινωνική δικαιοσύνη, εγγυάται την ισότητα των ευκαιριών και ενισχύει την κοινωνική κινητικότητα. Στην ενότητα της πρωτοβουλίας για το «κοινωνικό σύνταγμα», η Νέα Δημοκρατία συμπεριλαμβάνει τις προτάσεις για:
- την απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και τη θέσπιση του μη κρατικού πανεπιστημίου με την αναθεώρηση του άρθρου16, γιατί είναι πρόταση που «διευρύνει το πεδίο ελευθερίας επιλογών των νέων Ελλήνων και εγγυάται την ισότητα ευκαιριών (άρθρο 16)
- τη συνταγματική κατοχύρωση της διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης με πρόβλεψη πολιτικών μέριμνας για προσιτή στέγη που είναι απαραίτητη για τη στήριξη της οικογένειας (άρθρο 21)
- την προστασία του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων, την αποκατάσταση δασών που καταστράφηκαν, την προστασία των ζώων, την προστασία του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση (άρθρο 24)
Το θεσμικό σύνταγμα
Οι προτάσεις για το «Θεσμικό Σύνταγμα» επιδιώκουν να αποκαταστήσουν την αρχή ελέγχων και ισορροπιών της δημοκρατίας και την διόρθωση υφιστάμενων στρεβλώσεων για τη μετάβαση σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον. Στο «Θεσμικό Σύνταγμα» εντάσσονται οι προτάσεις για:
- την επιφύλαξη νόμου για την εσωτερική δημοκρατία στα κόμματα (άρθρο 29)
- την παρακολούθηση της εφαρμογής των δημοκρατικών αρχών μέσα στα κόμματα από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (άρθρο 100)
- Επαναδιατύπωση των διατάξεων για τον Τύπο και την ηλεκτρονική ενημέρωση (άρθρα 14 και 15)
- μία μόνο θητεία έξι ετών για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (άρθρο 30)
- κατάργηση της επίκληση του σοβαρού εθνικού θέματος για τη διάλυση της Βουλής ώστε να μπορεί στο εξής να διαλύεται με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (άρθρο 41)
- κανόνες καλής διενέργειας δημοψηφισμάτων (άρθρο 44)
- κατάργηση της παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα γιατί «έχουμε αφήσει πίσω μας τις πικρές εποχές του εθνικού διχασμού και δεν πρέπει επ’ ουδενί να δώσουμε άλλοθι στην τρομοκρατία και σε κάθε μορφή βίας, απ’ όπου κι αν προέρχεται, να προσπαθεί καταχρηστικά να επικαλεστεί τέτοιες διατάξεις» (άρθρο 47).
- επιστολική ψήφος για τους εκλογείς του εσωτερικού (άρθρο 51)
- ο εκλογικός νόμος να προάγει την αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα της χώρας και να μπορεί να προβλέπει στην επικράτεια ελάσσονες αλλά και μείζονες περιφέρειες (άρθρο 54).
- κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων, καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός αν υπάρχει πλειοψηφία των 2/3 (άρθρα 56 και 57)
- θεσμική θωράκιση του ρόλου του Βουλευτή -συνταγματική υποχρέωση των Υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των Βουλευτών- συνταγματική κατοχύρωση/υποχρέωση της συστηματικής επικοινωνίας του βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια της διαφανούς δημόσιας μεταφοράς δίκαιων συλλογικών ή ατομικών ζητημάτων προς την εκτελεστική εξουσία δια του Κοινοβουλίου (άρθρο 60).
- συνταγματική υποχρέωση να τηρούνται οι βασικές αρχές καλής νομοθέτησης και καλής κυβερνητικής λειτουργίας (άρθρο 73)
- Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής της επόμενης διετίας, το οποίο και θα δημοσιοποιείται (άρθρο 82).
- καταργείται η αμελλητί διαβίβαση υποθέσεων ευθύνης υπουργών και η αρμοδιότητα της Βουλής για διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. «Η προκαταρκτική εξέταση διενεργείται από Εισαγγελέα Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης από εισαγγελέα Αρείου Πάγου ή από μικτό όργανο. Η άσκηση δίωξης του Υπουργού θα γίνεται με απόφαση της Βουλής με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των Βουλευτών» (άρθρο 86) (σ.σ. στην πρόταση της ΝΔ αναφέρεται η ονομαστική ψηφοφορία)
- θεσπίζεται η τριετία αφυπηρέτησης προκειμένου να αξιοποιηθεί η εμπειρία των δικαστικών (άρθρο 89)
- η δικαστική εξουσία να λειτουργεί ανεξάρτητα, να αυτοαξιολογείται εσωτερικά και στα υψηλά μόνο κλιμάκια να αξιολογείται από την Επιτροπή Θεσμών της Βουλής, η οποία θα υποχρεούται να επιλέξει ηγεσία από δεσμευτική λίστα τριών δικαστών που θα προτείνει η Ολομέλεια του κάθε δικαστηρίου (άρθρο 90)
- αναδιοργάνωση της σύνθεσης του ΑΕΔ με αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας για ψηφισμένο νόμο, κατά το άρθρο 77 παρ. 3 και η απόφαση θα δεσμεύει και τα άλλα δικαστήρια (άρθρο 100)
- θεσμοθέτηση βασικών αρχών χρηστής διοίκησης στο αποκεντρωτικό σύστημα. Νέα διάταξη στο άρθρο 101 που θα αναφέρεται ρητά στη μέριμνα της ελληνικής πολιτείας για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. (άρθρο 101 παρ.3,5)
- αλλαγή του τρόπου επιλογής των Προέδρων Ανεξαρτήτων Αρχών, ώστε να ενισχυθεί περισσότερο η ανεξαρτησία τους (άρθρο 101Α)
- κάθε αρμοδιότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση να συνοδεύεται και με τους αντίστοιχους πόρους- φορολογική αποκέντρωση -οι προϋπολογισμοί των ΕΕΤΑΑ των δύο βαθμών να καταρτίζονται μετά από δημόσια διαβούλευση και να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία. (άρθρο 102)
- επαναπροσδιορισμός της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Νόμος θα ορίζει τις αρχές, τα κριτήρια και τη διαδικασία της αμφίδρομης αξιολόγησης των υπαλλήλων με επιβραβεύσεις και ποινές (άρθρο 103).
Οικονομικό Σύνταγμα
Το οικονομικό Σύνταγμα της Ελλάδος σέβεται τον ελεύθερο ανταγωνισμό, εγγυάται την κοινωνική κινητικότητα και επιδιώκει την κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη, αναφέρει η Νέα Δημοκρατία και σε αυτό περιλαμβάνει τις προτάσεις της για:
- Το σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στα πανεπιστήμια (άρθρο 16)
- την προστασία της περιουσίας με πρόνοια αποζημίωσης για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση-θεσμοθέτηση της δυναμικής πολεοδομίας με τη μεταφορά συντελεστή δόμησης -αξιοποίηση εγκαταλειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς (άρθρο 17).
- την κατάργηση κάθε αναδρομικής εφαρμογής φορολογικής επιβάρυνσης- την πρόβλεψη κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία επενδύσεις (άρθρο 78)
- την υποχρέωση ο προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία (άρθρο 79)
