Το ακριβό κόστος στέγασης και οι ώρες που χάνονται καθημερινά στους δρόμους της Αθήνας εξελίσσονται σε εμπόδια για την παραγωγικότητα και την αναπτυξιακή δυναμική της πρωτεύουσας, σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα. Σε μια μητροπολιτική περιοχή της οποίας το οικονομικό αποτύπωμα αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας της χώρας, οι πιέσεις στην κατοικία, στις μεταφορές και στις βασικές υποδομές αποκτούν εθνική σημασία.
Μιλώντας στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα», που διοργανώνεται από την εφημερίδα «Το Βήμα», ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε την ανάγκη ενός νέου κύκλου επενδύσεων στις μητροπολιτικές υποδομές, αλλά και μέτρων για την αύξηση της προσφοράς κατοικίας. Παράλληλα, έθεσε ως επόμενο βήμα τη μετάβαση σε ένα περισσότερο παραγωγικό και καινοτόμο μοντέλο, με μεγαλύτερο βάρος στην τεχνολογία και στις δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Όπως επισήμανε, η οικονομική επιτυχία της Αθήνας δημιουργεί και νέες απαιτήσεις: η συγκέντρωση πληθυσμού, επιχειρήσεων, επενδύσεων και εκατομμυρίων επισκεπτών αυξάνει τη ζήτηση για στέγη, μετακινήσεις, ενέργεια και δημόσιο χώρο.
Δείτε εδώ ολόκληρη την ομιλία του διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα
Η ακριβή κατοικία γίνεται οικονομικό εμπόδιο
Στο επίκεντρο της παρέμβασης του διοικητή της ΤτΕ βρέθηκε η αγορά ακινήτων. Οι τιμές των διαμερισμάτων στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 6,6% το 2025, ενώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 5%.
Η άνοδος αντανακλά τις εισροές κεφαλαίων και την αυξημένη ζήτηση, εντείνει όμως το πρόβλημα της προσιτής στέγασης, ιδιαίτερα για τους νέους και τα νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.
Ο κ. Στουρνάρας συνέδεσε ευθέως το στεγαστικό με τη λειτουργία της οικονομίας. Όταν το κόστος κατοικίας αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, περιορίζεται η κινητικότητα της εργασίας και δυσκολεύονται οι επιχειρήσεις να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εργαζομένους.
Αυξάνεται, παράλληλα, το κόστος διαβίωσης σε μια πόλη που επιδιώκει να προσελκύσει ανθρώπινο κεφάλαιο και επιχειρήσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, η αύξηση της προσφοράς κατοικίας πρέπει να αποτελέσει βασικό στοιχείο πολιτικής.
Το κόστος της καθημερινής συμφόρησης
Ανάλογες επιπτώσεις έχει το κυκλοφοριακό, το οποίο ο κ. Στουρνάρας χαρακτήρισε χαρακτηριστικό παράδειγμα του οικονομικού κόστους της μητροπολιτικής συμφόρησης.
Ο χρόνος στις μετακινήσεις μειώνει τις διαθέσιμες παραγωγικές ώρες, αυξάνει το κόστος μεταφοράς εργαζομένων και αγαθών και επιβαρύνει τις επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, διογκώνει την κατανάλωση ενέργειας και την ατμοσφαιρική ρύπανση, υποβαθμίζοντας την ελκυστικότητα της πόλης.
Στην αντιμετώπιση αυτών των πιέσεων μπορούν να συμβάλουν η επέκταση και η αναβάθμιση του μετρό, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του προαστιακού σιδηροδρόμου και η συνολική ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Ο διοικητής της ΤτΕ ζήτησε επίσης επενδύσεις στις ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές, στα δίκτυα ύδρευσης και διαχείρισης αποβλήτων, στα αντιπλημμυρικά έργα και στο αστικό πράσινο. Η κλιματική αλλαγή καθιστά ορισμένες από αυτές τις παρεμβάσεις ακόμη πιο επείγουσες.
«Οι υποδομές, επομένως, δεν πρέπει απλώς να ακολουθούν την ανάπτυξη της πόλης· πρέπει να σχεδιάζονται έγκαιρα ώστε να την υποστηρίζουν και να την κατευθύνουν», τόνισε.
Σχεδόν ο μισός εθνικός πλούτος στην Αττική
Η σημασία των παρεμβάσεων αποτυπώνεται στο οικονομικό βάρος της Αττικής. Σύμφωνα με τους Περιφερειακούς Λογαριασμούς της ΕΛΣΤΑΤ που επικαλέστηκε ο κ. Στουρνάρας, η περιφέρεια:
-Παράγει σχεδόν τη μισή Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας.
-Έχει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σχεδόν 30.000 ευρώ, έναντι 21.000 ευρώ πανελλαδικά.
-Συγκεντρώνει περίπου το ένα τρίτο των ακαθάριστων εθνικών επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου.
-Αντιστοιχεί σχεδόν στο 40% της συνολικής απασχόλησης.
Η συγκέντρωση επιχειρήσεων, εργαζομένων, πανεπιστημίων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών δημιουργεί οικονομίες κλίμακας, διευκολύνει τη διάχυση της γνώσης και στηρίζει την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων.
Αποκαλύπτει, ωστόσο, και τον έντονα συγκεντρωτικό χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας, με κίνδυνο διεύρυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων εάν τα οφέλη παραμείνουν γεωγραφικά περιορισμένα.
Τουριστική άνοδος με αυξημένες απαιτήσεις
Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η αναφορά στην ανάπτυξη του τουρισμού. Το 2025 η Αττική ήταν η περιφέρεια με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Ελλάδα, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξημένες κατά 125,3% σε σχέση με το 2019 και τις επισκέψεις κατά 63,8%.
Το μερίδιό της στις συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις της χώρας αυξήθηκε από 14,7% το 2019 σε 25,8% το 2025, ενώ στις επισκέψεις διευρύνθηκε από 16,2% σε 23,2%.
Η Αθήνα έχει πλέον εξελιχθεί σε αυτοτελή διεθνή τουριστικό προορισμό, με οφέλη για τα ξενοδοχεία, την εστίαση, το εμπόριο, τις μεταφορές και τον πολιτισμό. Η αυξανόμενη επισκεψιμότητα, όμως, ενισχύει και τις απαιτήσεις από τις υποδομές και τον διαθέσιμο χώρο της πόλης.
Το επόμενο βήμα πέρα από τουρισμό και ακίνητα
Για τον κ. Στουρνάρα, η διατήρηση της δυναμικής της Αθήνας απαιτεί διεύρυνση της παραγωγικής της βάσης.
Το επόμενο βήμα είναι η μετάβαση από μια ανάπτυξη που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό και στα ακίνητα σε ένα περισσότερο καινοτόμο μητροπολιτικό πρότυπο. Έμφαση χρειάζεται στην τεχνολογία, στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, στις υποδομές και στις εξωστρεφείς δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η καλύτερη σύνδεση πανεπιστημίων, έρευνας και παραγωγής, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου. Απαραίτητοι είναι και αποτελεσματικότεροι θεσμοί, με ταχύτερη δικαιοσύνη, απλούστερες διαδικασίες, ισχυρότερο ανταγωνισμό και σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Να φτάσει η ανάπτυξη και στην περιφέρεια
Η αναπτυξιακή ισχύς της πρωτεύουσας πρέπει, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, να μεταδίδεται στην υπόλοιπη χώρα μέσω ισχυρότερων διαπεριφερειακών αλυσίδων αξίας και μεγαλύτερης ζήτησης για προϊόντα και υπηρεσίες της περιφέρειας.
Κρίσιμη είναι η διάχυση τεχνολογίας και γνώσης, η πρόσβαση των περιφερειακών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και διεθνείς αγορές, καθώς και η καλύτερη φυσική και ψηφιακή διασύνδεσή τους με την Αθήνα.
Συνδέοντας τη σύγχρονη οικονομία με τα διδάγματα της αρχαίας Αθήνας, ο κ. Στουρνάρας ανέδειξε ως διαχρονικές προϋποθέσεις επιτυχίας τους αποτελεσματικούς θεσμούς, την εμπιστοσύνη, τις επενδύσεις, τη γνώση και την εξωστρέφεια. Η αξιοποίησή τους σήμερα μπορεί να καταστήσει την πρωτεύουσα μοχλό παραγωγικής αναβάθμισης για ολόκληρη την ελληνική οικονομία.
