Τον κώδωνα του κινδύνου για την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τρίτες χώρες έκρουσε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου, και ζήτησε νέες επενδύσεις, μιλώντας στον «διάλογο για τη νέα εποχή της Βιομηχανίας που διοργανώθηκε στο πλαίσιο της 90ης ΔΕΘ.
«Το υπέδαφος της χώρας μας είναι πλούσιο». Με αυτή τη χαρακτηριστική φράση ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου, περιγράφει τις δυνατότητες της Ελλάδας στον νέο γεωπολιτικό χάρτη των κρίσιμων και στρατηγικών ορυκτών πρώτων υλών, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.
Ο κ. Γιαζιτζόγλου εκτιμά ότι η ελληνική εξορυκτική δραστηριότητα θα μπορούσε τουλάχιστον να διπλασιαστεί, καθώς η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα κρίσιμων πρώτων υλών, αλλά και την απαιτούμενη τεχνογνωσία και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Στον κατάλογο των ορυκτών που χαρακτηρίζονται κρίσιμα και στρατηγικά από την Ευρώπη περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο βωξίτης και το αλουμίνιο, ο χαλκός, το γάλλιο, το γερμάνιο, το αντιμόνιο, το νικέλιο και το κοβάλτιο, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για την παρουσία σκάνδιου και ορισμένων σπάνιων γαιών.
«Με πρόχειρους υπολογισμούς, αυτό σημαίνει ότι η εξορυκτική δραστηριότητα στη χώρα μας μπορεί τουλάχιστον να διπλασιαστεί», σημειώνει ο Πρόεδρος του ΣΜΕ.
«Η Ευρώπη κινδυνεύει να παραμείνει εξαρτημένη»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται ο κ. Γιαζιτζόγλου απέναντι στην ευρωπαϊκή πολιτική για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, χαρακτηρίζοντας απογοητευτικό τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ έχει διαχειριστεί μέχρι σήμερα το ζήτημα.
Όπως επισημαίνει, η Ευρώπη άργησε να αντιδράσει απέναντι σε μια κατάσταση εξάρτησης που διαμορφωνόταν επί δεκαετίες, ενώ εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο οι στόχοι που έχουν τεθεί μέσω του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες μπορούν να οδηγήσουν σε πραγματική στρατηγική αυτονομία.
«Στη μεγάλη γεωπολιτική μάχη της τεχνολογίας και της καινοτομίας, η ΕΕ – αν πετύχει τον στόχο της – θα “παρακαλεί” τρίτους μόνο για το 90% των πρώτων υλών που θα χρειάζεται», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η πραγματική εξάρτηση της Ευρώπης είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς οι στόχοι αφορούν τις ανεπεξέργαστες πρώτες ύλες και όχι τα τελικά προϊόντα που εισάγονται από τις ίδιες τρίτες χώρες.
Στα 2 δισ. ευρώ τον χρόνο η ανάγκη για έρευνα
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η χρηματοδότηση της κοιτασματολογικής έρευνας.
Όπως αναφέρει ο Πρόεδρος του ΣΜΕ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων απαιτούνται επενδύσεις περίπου 2 δισ. ευρώ ετησίως για την επόμενη πενταετία για την έρευνα κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών.
Πρόκειται, όπως εξηγεί, για εφαρμοσμένη έρευνα, η οποία μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε επενδύσεις εφόσον επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων.
Το ερώτημα, κατά τον κ. Γιαζιτζόγλου, είναι γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να κατευθύνει ένα μικρό μέρος των συνολικών δαπανών της για έρευνα προς την κοιτασματολογική έρευνα.
«Το 2025 στην Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύθηκαν στην έρευνα από ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς πάνω από 400 δισεκατομμύρια ευρώ. Γιατί είναι πρόβλημα το να κατευθύνουμε το 0,5% αυτού του ποσού στην κοιτασματολογική έρευνα;», διερωτάται.
Για τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα βρίσκεται στο επενδυτικό περιβάλλον και στην πολυπλοκότητα του ευρωπαϊκού πλαισίου, που λειτουργεί αποτρεπτικά για μεγάλης κλίμακας εξορυκτικές επενδύσεις.
Η Ελλάδα έχει τους πόρους – χρειάζεται αποτελεσματικότερο κράτος
Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή εικόνα, ο κ. Γιαζιτζόγλου βλέπει σημαντικές δυνατότητες για την Ελλάδα.
«Το υπέδαφος της χώρας μας είναι πλούσιο. Αυτό πλέον δεν αμφισβητείται από κανένα», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα διαθέτει όχι μόνο ορυκτό πλούτο αλλά και ανθρώπινο δυναμικό και τεχνογνωσία.
Σε εθνικό επίπεδο, αναγνωρίζει ότι ο διάλογος με την Πολιτεία είναι ανοιχτός και ότι έχουν γίνει ορισμένα βήματα, ζητά όμως μεγαλύτερη επένδυση στη Δημόσια Διοίκηση και ειδικά στο ανθρώπινο δυναμικό που διαχειρίζεται ζητήματα του εξορυκτικού κλάδου.
«Χωρίς ανταγωνιστικό κόστος δεν υπάρχει στρατηγική αυτονομία»
Καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΣΜΕ, είναι το κόστος παραγωγής.
Ο κ. Γιαζιτζόγλου εστιάζει ιδιαίτερα στο ενεργειακό κόστος, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη έχει επιβαρυνθεί από πολιτικές επιλογές που έχουν αυξήσει το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι το υπερβολικό ρυθμιστικό βάρος πλήττει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
«Το υπερβολικό ρυθμιστικό περιβάλλον μπορεί για κάποιους να είναι απλώς ευτράπελο, αλλά για πολλές επιχειρήσεις έχει άμεσο αντίκτυπο στο κόστος και την ανταγωνιστικότητά τους», σημειώνει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τις ορυκτές πρώτες ύλες, όπου το κόστος παραγωγής αποτελεί βασικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας και έχει συμβάλει στην ενίσχυση της θέσης συγκεκριμένων ασιατικών χωρών στις παγκόσμιες αγορές.
Η στρατηγική αυτονομία περνά από την παραγωγή
Το μήνυμα του προέδρου του ΣΜΕ είναι σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά για στρατηγική αυτονομία χωρίς να ενισχύσει την ίδια την παραγωγική της βάση.
Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός απαιτούνται, σύμφωνα με τον κ. Γιαζιτζόγλου, περισσότερες επενδύσεις στην κοιτασματολογική έρευνα, αποτελεσματικότερες διαδικασίες αδειοδότησης, ενίσχυση της Δημόσιας Διοίκησης, ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος και ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τις επιχειρήσεις τρίτων χωρών.
Για την Ελλάδα, η συγκυρία μπορεί να αποτελέσει σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία. Ο συνδυασμός ορυκτού πλούτου, τεχνογνωσίας και ανθρώπινου δυναμικού μπορεί να επιτρέψει στη χώρα να ενισχύσει ουσιαστικά τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών.
Το ζητούμενο πλέον είναι, όπως υπογραμμίζει ο Πρόεδρος του ΣΜΕ, να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε αυτός ο πλούτος να μπορεί να μετατραπεί σε νέες επενδύσεις, παραγωγή, βιομηχανική ανάπτυξη και μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
