“Οι αριθμοί είναι δραματικοί. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το θέσουμε”, τονίζει ένας άλλος Μερτς, ο δημοσκόπος Στέφαν Μερτς της Infratest dimap, για τα ποσοστά αποδοχής του καγκελάριου. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει σημειώσει αρνητικό ρεκόρ: Ποτέ πριν ένας εν ενεργεία αρχηγός κυβέρνησης στη Γερμανία δεν είχε χαμηλότερα ποσοστά. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο ηγέτης της CDU ξεπέρασε ακόμα και τα χειρότερα ποσοστά του προκατόχου του από το SPD, Όλαφ Σολτς, στην τελική φάση του συνασπισμού SPD-Πράσινων-FDP. Πρόσφατα, μόλις ένας στους έξι Γερμανούς εξέφρασε ικανοποίηση για την απόδοση του Μερτς στην κυβέρνηση. Η πτώση του είναι πολύ ταχύτερη από ό,τι αυτή των προκατόχων του.
Μεταρρυθμιστής, όχι γεφυροποιός
Αλλά ο δημοσκόπος λέει επίσης: Ο Φρίντριχ Μερτς πιθανώς “δεν περιμένει καν να λάβει ποσοστά αποδοχής 60 ή 70%”. Θέλει να γίνει ο “μεταρρυθμιστής καγκελάριος” και όχι “γεφυροποιός καγκελάριος”. Ο Στέφαν Μερτς διευκρινίζει ότι δεν έχει συγγένεια με τον συνονόματό του στην καγκελαρία. Το Infratest dimap, ένα από τα σημαντικότερα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων της Γερμανίας, δεν ρωτά άμεσα για τα ποσοστά δημοτικότητας. Αντίθετα, το ερώτημα είναι: “Πόσο ικανοποιημένος είστε με το πολιτικό έργο του…;”.
Σύμφωνα με τον δημοσκόπο, ο Φρίντριχ Μερτς ξεκίνησε “πολύ αδύναμος” στις δημοσκοπήσεις τον Μάιο του 2025. Κέρδισε έδαφος για δύο ή τρεις μήνες. Στη συνέχεια, η συνεχιζόμενη διαμάχη μέσα στον συνασπισμό ξεκίνησε πραγματικά με τη συζήτηση γύρω από την υποψήφια για το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, που μπλοκαρίστηκε από την CDU/CSU. Ο Στέφαν Μερτς αναφέρει αμφιλεγόμενα ζητήματα όπως η μετανάστευση, η διαμάχη για τη μεταρρύθμιση του Συντάγματος και οι διαφωνίες του καγκελάριου με την Υπουργό Εργασίας Μπέρμπελ Μπας (SPD). Αλλά λέει επίσης: “Δεν πρόκειται πρωτίστως για προσωπικό πρόβλημα. Πρόκειται για τη συνολική εικόνα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης”. Αυτή, λέει, είναι καταστροφική.
Έλλειψη επαγγελματισμού
Ο Όλαφ Κράμερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν, εκφράζεται εξαιρετικά επικριτικά για τον καγκελάριο. Σημειώνει ότι ο Μερτς “πάντα θεωρούνταν πολύ καλός ομιλητής”, ο οποίος μπορεί “να επιχειρηματολογήσει καλά”. Ωστόσο, στη συνέντευξη στην DW, ο καθηγητής ρητορικής μιλά για έναν “ορισμένο αντιεπαγγελματισμό” που εμφανίζεται περιστασιακά. Ο πολιτικός της CDU δεν φαίνεται να υπολογίζει το γεγονός “ότι λόγω της θέσης του οι δηλώσεις που κάνει έχουν διαφορετική σημασία και μπορούν να έχουν διαφορετικές συνέπειες από αυτές που θα μπορούσε να κάνει σε ιδιωτικό επίπεδο”.
Ο Κράμερ αναφέρεται στο λεγόμενο σχόλιο του καγκελάριου για το “αστικό τοπίο”. Τον Οκτώβριο του 2025, σε συνέντευξη Τύπου στο Βερολίνο, ο Μερτς συνέδεσε τα “προβλήματα στο αστικό τοπίο” με τις απελάσεις και τη μετανάστευση. Μετά από έντονη κριτική, διευκρίνισε τη δήλωσή του. Η αναφορά αφορούσε τους μετανάστες χωρίς άδειες παραμονής ή απασχόλησης, “οι οποίοι δεν τηρούν τους κανόνες που ισχύουν στη Γερμανία”. Αυτά τα άτομα, ισχυρίστηκε, κυριαρχούν στη σκηνή σε σιδηροδρομικούς σταθμούς, σε μετρό, σε πάρκα, ακόμα και σε ολόκληρες γειτονιές. Ο Κράμερ δεν διστάζει να κάνει λόγο για “κάτι σαν ψάρεμα σε θολά νερά”. Η δήλωση του Μερτς “ουσιαστικά δεν διευκρινίζει περί τίνος πρόκειται”. Αυτή η ασάφεια επιτρέπει συσχετίσεις “που στη συνέχεια εκμεταλλεύονται εύκολα δεξιά εξτρεμιστικά κόμματα”.
Προβληματικός μηχανισμός επικοινωνίας
Ο ειδικός στην επικοινωνία θεωρεί, επίσης, υπεύθυνο τον μηχανισμό πίσω από τον καγκελάριο: Μια τέτοια επικοινωνία “δεν πρέπει να συμβαίνει σε μια επαγγελματικά διοικούμενη Ομοσπονδιακή Καγκελαρία”. Το σχόλιο για το “αστικό τοπίο” δεν ήταν η μόνη δήλωση του καγκελάριου που προκάλεσε εκτεταμένη κριτική. Ενώ εξακολουθούσε να ηγείται της αντιπολίτευσης, είχε αναφερθεί σε παιδιά από οικογένειες με μεταναστευτικό υπόβαθρο ως “μικρούς πασάδες” και είχε παραπονεθεί για τον “τουρισμό πρόνοιας” των Ουκρανών προσφύγων, απηχώντας έτσι τη ρητορική των δεξιών λαϊκιστών και των δεξιών εξτρεμιστών. Ως καγκελάριος, εξόργισε τους προέδρους της Βραζιλίας και των ΗΠΑ με ορισμένα σχόλια.
Μπορεί ο Μερτς να επιτύχει μια ανάκαμψη;
Η διάθεση είναι πολύ σκεπτική, λέει ο Στέφαν Μερτς. Πιστεύει όμως ότι μια ανατροπή είναι ουσιαστικά εφικτή – και παραπέμπει στον Γκέρχαρντ Σρέντερ, καγκελάριο από το 1998 έως το 2005. Ο Σοσιαλδημοκράτης επανεξελέγη καγκελάριος το 2002 με προσωπικά ποσοστά αποδοχής περίπου 60%, τα οποία λίγο μετά έπεσαν κατακόρυφα σε περίπου 25%. Μέχρι το τέλος της θητείας του, είχε επιστρέψει στο περίπου 50%. Τα στατιστικά στοιχεία έδειξαν, επίσης, κυμαινόμενες τάσεις για την καγκελάριο Μέρκελ. “Η νομοθετική περίοδος είναι ακόμη μεγάλη. Υπάρχει ακόμη περιθώριο ελιγμών”, λέει ο Στέφαν Μερτς.
Αλλά για να συμβεί αυτό, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υπό τον καγκελάριο Μερτς πρέπει “να εργαστεί πιο αποτελεσματικά και ψύχραιμα και να μεταδώσει την αίσθηση ότι τα πράγματα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση”. Ο Κράμερ δίνει μια κριτική ανάλυση: “Γνωρίζουμε ότι ο Μερτς έχει ένα ρητορικά αψύ στιλ στις ανακοινώσεις του”. Έτσι, ανακοινώνονται “ισχυρά μέτρα”, αλλά στη συνέχεια οι αντίστοιχες πολιτικές ενέργειες δεν συμβαδίζουν. Οι άνθρωποι παρατηρούν αυτήν την απόσταση.
“Αυτή η αντίφαση μεταξύ λόγων και πράξεων είναι κάτι που μπορεί να βλάψει σοβαρά και μόνιμα την εμπιστοσύνη προς έναν ομιλητή”. Αυτό ισχύει τόσο για τον Μερτς όσο και για τους υπουργούς του. Πόσο μάλλον που ο συνασπισμός θέλει να εφαρμόσει γρήγορα τις βασικές προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος που επεξεργάστηκε μια επιτροπή. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, ένα μεταξύ πολλών άλλων.
Ένας καγκελάριος χρειάζεται “συμφιλιωτική ρητορική”
Ωστόσο, ο Κράμερ θεωρεί απαραίτητη και μια περαιτέρω αλλαγή. “Όταν είσαι καγκελάριος, είσαι καγκελάριος των Γερμανών, και όχι πλέον απλώς ο εκπρόσωπος του δικού σου κόμματος, όπως ένας ηγέτης της αντιπολίτευσης”, τονίζει. Αυτή η αντιστροφή ρόλων για τον Μερτς πρέπει να πραγματοποιηθεί. “Επομένως, είναι επίσης καθήκον ενός καγκελάριου να έχει μια συμφιλιωτική ρητορική, ικανή να χτίσει γέφυρες”.
