Του Κώστα Ράπτη
Η κυβέρνηση της Αρμενίας δεν έδειξε ιδιαίτερο ενθουσιασμό για την απόφαση της κυβέρνησης του Ισραήλ να αναγνωρίσει την Αρμενική Γενοκτονία του 1915. Το γεγονός είναι εκ πρώτης όψεως άκρως παράδοξο.
“Δεν βλέπουμε κανέναν λόγο να απαντήσουμε, καθώς πιστεύουμε ότι η αποχή από το ζήτημα της εργαλειοποίησης της Γενοκτονίας των Αρμενίων είναι προς το συμφέρον της Δημοκρατίας της Αρμενίας”, επισήμανε ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν.
Το ότι η φιλοδυτική κυβέρνηση Πασινιάν είναι πλήρως αφοσιωμένη στην προσπάθεια που έχει ξεκινήσει από το 2022 για αποκατάσταση των σχέσεων με την Τουρκία αποτελεί την πρώτη εξήγηση. Άλλωστε, χωρίς άνοιγμα των τουρκο-αρμενικών συνόρων, που παραμένουν κλειστά από το 1993 και ενεργοποίηση του λεγόμενου “διαδρόμου Τραμπ” προς την Κασπία (και εκείθεν την Κεντρική Ασία), δεν έχει νόημα η αποστασιοποίηση του Ερεβάν από την παραδοσιακή σύμμαχο Μόσχα, την οποία κινδυνεύει τώρα να πληρώσει με οικονομικά αντίμετρα.
Αλλά και οι εσωτερικοί αντίπαλοι του Πασινιάν δεν μπορούν ασφαλώς να ξεχάσουν ότι στους δύο πολέμους της δεκαετίας αυτής που κατέληξαν στην ανακατάληψη του αποσχισθέντος Ναγκόρνο Καραμπάχ από το Αζερμπαϊτζάν και την έξοδο του συνόλου του ιστορικού αρμενικού πληθυσμού του, το Ισραήλ στήριξε παντοιοτρόπως το Μπακού. (Παρά τον ανταγωνισμό τους σε τόσα άλλα μέτωπα, Τουρκία και Ισραήλ συμπίπτουν στις επιλογές τους στον Καύκασο, διότι για το εβραϊκό κράτος το Αζερμπαϊτζάν αποτελεί τον τελευταίο εναπομείναντα, μαζί τα ΗΑΕ, πραγματικό σύμμαχό του στην ευρύτερο περιοχή και βεβαίως έναν ιδεώδη “βατήρα” κατά του Ιράν, με την ογκώδη αζερική μειονότητα).
Σε ένα δεύτερο επίπεδο, όμως, βαραίνει και το μητρώο του Ισραήλ και των φίλων του σε ό,τι αφορά την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας.
Κατά τη δεκαετία του ’90 το φιλο-ισραηλινό λόμπι ήταν ιδιαίτερα ενεργό στο να αποτρέψει την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας στις ΗΠΑ. Ο άμεσος λόγος ήταν η στρατηγική σχέση που είχαν τότε οικοδομήσει το Ισραήλ και η Τουρκία. Υποκρυπτόταν όμως και η επιθυμία διαφύλαξης της “αποκλειστικότητας” του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος.
Αυτό ακριβώς απηχεί και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο. αντιδρώντας προ ετών σε αντίστοιχες προσπάθειες αναγνώρισης της Αρμενικής Γενοκτονίας στο Ισραήλ είχε τονίσει: “Πιστεύουμε ότι το γεγονός ότι το Ισραήλ βάζει τα γεγονότα του 1915 στο ίδιο επίπεδο με το Ολοκαύτωμα βλάπτει πρώτα και κύρια τον εαυτό του”.
Οι Αρμένιοι έχουν πολλές φορές δει το Ισραήλ να προαναγγέλλει αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας χωρίς να δίνεται συνέχεια.
Το 2015, η Επιτροπή Παιδείας του ισραηλινού κοινοβουλίου τίμησε την 100ή επέτειο της γενοκτονίας. Τότε, ο πρόεδρος της Κνεσέτ, Γιούλι Έντελσταϊν, κάλεσε την κυβέρνηση και την ολομέλεια του σώματος να προχωρήσουν στην αναγνώριση. Τρία χρόνια αργότερα, η βουλευτής του αριστερού κόμματος Meretz, Ταμάρ Ζάντμπεργκ, υπέβαλε πρόταση ζητώντας την επίσημη αναγνώριση της γενοκτονίας. Ο κυβερνητικός συνασπισμός με επικεφαλής το Λικούντ και το Υπουργείο Εξωτερικών αντιτάχθηκαν σε αυτήν.
Τον Ιανουάριο του 2024, όταν η Τουρκία προσχώρησε στην προσφυγή της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο με την κατηγορία της γενοκτονίας των Παλαιστινίων στη Γάζα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Ισραέλ Κατζ έγραψε στο Χ: “Ο πρόεδρος της Τουρκίας, της χώρας που διέπραξε τη Γενοκτονία των Αρμενίων και νόμιζε ότι ο κόσμος θα σιωπούσε, σήμερα καυχιέται ότι υπέβαλε αποδεικτικά στοιχεία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Δεν έχουμε ξεχάσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων και τις σφαγές των Κούρδων”.
Τον περασμένο Αύγουστο, ο Ισραήλ πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου ισχυρίστηκε σε τηλεοπτική του συνέντευξη ότι η χώρα του είχε ήδη αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων. Στην πραγματικότητα, ούτε και τώρα έχει ακόμη συντελεσθεί αναγνώριση με την πλήρη έννοια, διότι η σχετική κυβερνητική απόφαση θα πρέπει να επικυρωθεί με κοινοβουλευτικό ψήφισμα.
Επί του εδάφους, οι περίπου 6.000 Αρμένιοι που ζουν συσπειρωμένοι περί το Αρμενικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, αντιμετωπίζουν κάθε είδους παρενοχλήσεις και διεκδικήσεις της κοινοτικής περιουσίας τους, μη έχοντας καν την ισχυρότερη διπλωματική στήριξη των Καθολικών και των Ορθοδόξων.
Σε κάθε περίπτωση, εμφανής είναι η διακαής επιθυμία του Ισραήλ να δημιουργήσει προβλήματα στη χώρα του Ερντογάν στο φόντο του ανταγωνισμού τους στη Συρία, τον Λίβανο και άλλα μέτωπα και μάλιστα σε μία συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα εντατικοποιεί τις προσπάθειές της στη Οάσιγκτον για απεμπλοκή του ζητήματος των F-35. Αλλά η ανάδειξη των γενοκτονικών επιδόσεων των Νεότουρκών πριν από έναν αιώνα, δεν αποτελεί απαραιτήτως αποτελεσματικό αντιπερισπασμό στην γενοκτονία της Γάζας που μόλις παρακολούθησε ο πλανήτης σε ζωντανή μετάδοση.
