Η επιβολή νέου ενιαίου δασμού 15% σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ για 150 ημέρες, μετά και την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, επανέφερε την αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο με την Ευρώπη να ζητά διευκρινήσεις από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Αυτό που ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι μεγαλύτερη σαφήνεια από τις ΗΠΑ ενώ η αρμόδια επιτροπή Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου “παγώνει” προς το παρόν τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι του 2025. Υπέρ της ανάγκης να υπάρχει σαφήνεια σχετικά με το μέλλον της εμπορικής σχέσης Ε.Ε. – ΗΠΑ τάχθηκε και η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ.
Μιλώντας στο CBS, σημείωσε ότι οι πρόσφατες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου ενέχουν τον κίνδυνο να διαταράξουν την «ισορροπία» που είχε επιτευχθεί μεταξύ της Ε.Ε. & ΗΠΑ. «Εάν διαταραχθεί ολόκληρη η ισορροπία στην οποία είχαν συνηθίσει όσοι δραστηριοποιούνται στο εμπόριο — επειδή συνέχισαν τις συναλλαγές μετά τις αποφάσεις του Απριλίου και τη συμφωνία εμπορίου του Ιουλίου μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης — τότε το να ανατραπεί ξανά αυτή η κατάσταση σίγουρα θα προκαλέσει αναταράξεις στις επιχειρήσεις» δήλωσε η Κριστίν Λαγκάρντ, επισημαίνοντας ότι η προηγουμένη συμφωνία περιλάμβανε εξαιρέσεις και ειδικές ρυθμίσεις.
Και ενώ η αβεβαιότητα επανήλθε στο προσκήνιο, με τα έως τώρα δεδομένα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι υπάρχουν κάποια καλά και κάποια κακά νέα γύρω από το νέο κλίμα που διαμορφώνεται. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Forvis Mazars Γιώργο Λαγαρία:
Τα καλά νέα είναι ότι:
- Το 15% αποτελεί το μέγιστο ποσοστό και μάλιστα προσωρινό. Δηλαδή χάνεται η δύναμη του Αμερικανού Προέδρου να «απειλεί» με υπέρογκους δασμούς κάθε φορά που θέλει να διαπραγματευτεί ενώ ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη του Κογκρέσου και των συμμάχων.
- Η απόφαση δίνει «δικαιολογία» στην αμερικανική κυβέρνηση να μειώσει τους μέσους δασμούς και επομένως τις πληθωριστικές πιέσεις ενόψει μεσοπρόθεσμων εκλογών.
- Σε περίπτωση επιστροφής των δασμών στις επιχειρήσεις, η οικονομική δραστηριότητα ίσως επιταχυνθεί σημαντικά, έστω και βραχυπρόθεσμα.
- Επιβεβαιώνεται η ισχύς του νόμου για τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Τόσο το Κογκρέσο, όσο και το Ανώτατο Δικαστήριο αλλά ακόμα και οι συμμαχικές χώρες πλέον αντιδρούν όλο και περισσότερο στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.
Ωστόσο υπάρχουν και κακά νέα καθώς:
- H αβεβαιότητα για τις αγορές και τις επιχειρήσεις θα ενταθεί, κάτι που ήδη έχει αρχίζει να συμβαίνει. Κανείς δεν γνωρίζει το δημοσιονομικό κενό που μπορεί να δημιουργηθεί σε περίπτωση επιστροφής φόρων, ούτε ποιος θα είναι ο μηχανισμός για αυτήν. Επίσης ανοίγουν αρκετά καινούρια νομικά μέτωπα στην περίπτωση που ο Πρόεδρος αποφασίσει να επιβάλλει νέους δασμούς.
- Ο Πρόεδρος έχει αρκετά ακόμα «εργαλεία» επιβολής δασμών. Ωστόσο είναι πιο δύσκολα, και αρκετά από αυτά απαιτούν συνεργασία με το Κογκρέσο.
- Όπως έχουν δηλώσει αρμόδιοι αμερικανοί αξιωματούχοι, οι νέοι δασμοί (15%) αφορούν χώρες με τις οποίες δεν υπάρχει εμπορική συμφωνία. Η Ε.Ε. και αρκετές ασιατικές χώρες έχουν συνάψει συμφωνίες, οι οποίες ακόμα και αν δεν έχουν υπογραφεί, οι ΗΠΑ «περιμένουν να τιμήσουν».
- Ο Πρόεδρος έχει τη δύναμη να επιβάλλει δασμούς σε προϊόντα. Τους τελευταίους μήνες ο Ντόναλντ Τραμπ συχνά λειτουργούσε είτε σε νομικό κενό, είτε πολύ πριν τα δικαστήρια και το Κογκρέσο προλάβαιναν να τσεκάρουν την εξουσία του. Οπότε ίσως να μην υπάρχει λόγος να σταματήσει αυτήν την τακτική.
Τι μπορεί να συμβεί μετά το πέρας των 150 ημερών
Για να μπορέσουν οι δασμοί να επεκταθούν πέραν των 150 ημερών πρέπει να τους επεκτείνει το Κογκρέσο. Το μέτρο όμως θα αντιμετωπίσει αρκετά εμπόδια καθώς σύμφωνα με τον κ. Λαγαρία:
Το «Filibuster» στη Γερουσία, το όριο δηλαδή των 60 Γερουσιαστών μπορεί να ξεπεραστεί εφόσον η Γερουσία επικαλεστεί τη διαδικασία Reconciliation, που αφορά κυρίως δημοσιονομικά έσοδα και το όριο να μειωθεί στους 50 (συν ένα η ψήφος του Αντιπροέδρου σε περίπτωση ισοψηφίας).
Το Ρεπουμπλικανικό κόμμα είναι παραδοσιακά υπέρ του ελεύθερου εμπορίου. Μερικοί Ρεπουμπλικάνοι ήδη έχουν ψηφίσει ενάντια στο Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα των δασμών στον Καναδά.
Αν τα νούμερα μέχρι το καλοκαίρι δεν είναι καλά, δύσκολα θα περάσει η επέκταση του μέτρου λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
