Του Κώστα Ράπτη
Σαν την ξέφρενη κίνηση ενός εκκρεμούς το οποίο χτυπά πότε στη μεριά της ειρήνευσης και πότε σε αυτήν της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, ακόμα και εντός του ίδιου 24ώρου, οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν έχουν χάσει πλέον κάθε στοιχείο προβλεψιμότητας.
Τρεις γεμάτους μήνες μετά τη μοιραία 28η Φεβρουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ στέκει πελαγωμένος ανάμεσα στην προοπτική επανάληψης των εχθροπραξιών (που όμως είναι αμφίβολο τι μπορούν να επιτύχουν) και της διπλωματικής επίλυσης της σύγκρουσης, κατά τρόπο, ωστόσο, που θα καταγράψει τραυματικές για το αμερικανικό γόητρο επιτυχίες των Ιρανών. Και, από την άλλη, ο ένοικος του Λευκού Οίκου βρίσκεται ανάμεσα στην απαίτηση αφενός των παραδοσιακών συμμάχων του στη Μέση Ανατολή να μην αποτολμήσει κινήσεις που θα εκθέσουν τους ίδιους στα ιρανικά αντίμετρα και του έμπρακτου βέτο αφετέρου που ασκεί στην αμερικανική πολιτική το Ισραήλ του Βενιαμίν Νετανιάχου.
Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν καταλήξει στο πλαίσιο συμφωνίας για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ανέφεραν την Πέμπτη στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγές του στην Ουάσινγκτον, πλην όμως ο Aμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει ακόμη δώσει πράσινο φως.
Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, σύμφωνα με τον οποίο το υπό επεξεργασία “μνημόνιο κατανόησης δεν ρυθμίζει προς το παρόν το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας (το οποίο προορίζεται να συζητηθεί κατά την προβλεπόμενη παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες), αλλά θα συμπεριλάβει ρητή δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου”.
“Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο. Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά, φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί”, ανέφερε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς.
Από την άλλη, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο πηγή του στην ομάδα των διαπραγματευτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διέψευσε την πληροφορία, τονίζοντας ότι “το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη”. Η ασυμμετρία ανάμεσα στο ποιος επισπεύδει και αισιοδοξεί και ποιος εμφανίζεται επιφυλακτικός και άκαμπτος είναι χαρακτηριστική.
Και όλα αυτά λέγονται μόλις στον άμεσο απόηχο των πληγμάτων που αντάλλαξαν οι δύο πλευρές τη νύχτα της Τετάρτης, στις πιο σοβαρές εχθροπραξίες αφότου κηρύχτηκε η ανακωχή της 8ης Απριλίου.
Οι αγορές αντέδρασαν μάλλον συγκρατημένα στις εναλλαγές. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειές τους, ενώ η Γουόλ Στριτ σημείωσε νέα ρεκόρ. Όσο για τις τιμές του πετρελαίου, έμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.
Για το ζήτημα του Ορμούζ, το πρωτόκολλο προβλέπει, κατά το Axios, απρόσκοπτη πρόσβαση στο στενό. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί και η Τεχεράνη θα αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να διαθέτει νόμιμα το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές, χάρη σε αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων.
Διαμηνύοντας πως δεν θα ανεχθεί “καμία απόπειρα να επιβληθεί σύστημα διοδίων”, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε και νέες κυρώσεις, ενώ απείλησε να στραφεί και εναντίον του Ομάν, συμμάχου των ΗΠΑ και γείτονα του Ιράν, αν το σουλτανάτο συνεργαστεί με την Τεχεράνη για τον έλεγχο του στενού.
Υπάρχουν ζητήματα στα οποία οι δύο πλευρές δυσκολεύονται να συμφωνήσουν. Πέρα από το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα (άρα και του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ επιχειρεί κατά της σιιτικής Χεζμπολάχ), η ιρανική κυβέρνηση αξιώνει να αποδεσμευτούν πόροι 24 δισ. δολαρίων παγωμένοι στο εξωτερικό. Και, όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, δεν δέχεται να βγει από τη χώρα το απόθεμα περίπου 450 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, ενώ ο Τραμπ απαιτεί την καταστροφή του.
Λίβανος και Γάζα δοκιμάζονται
Ο πολύπαθος Λίβανος είναι το πεδίο στο οποίο εκδηλώνεται καθαρότερα το “βέτο” Νετανιάχου στην προοπτική αμερικανικού συμβιβασμού με τον υπό το Ιράν “άξονα της αντίστασης”.
Τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν την Πέμπτη σε βομβαρδισμούς του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας και κοντά στη Βηρυτό. Ο ισραηλινός στρατός έκανε γνωστό πως επεκτείνει την “περιοχή επιχειρήσεων” που διεξάγει εναντίον της Χεζμπολάχ. Η προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL) στηλίτευσε την κλιμάκωση αυτή, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται τέθηκε σε ισχύ στις 17 Απριλίου.
Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ δήλωσε την Πέμπτη ότι έδωσε εντολή στον στρατό της χώρας του να καταλάβει το 70% της Λωρίδας της Γάζας – κίνηση που ενδέχεται να τορπιλίσει την εύθραυστη εκεχειρία και να επιτείνει τις ήδη καταστροφικές ανθρωπιστικές συνθήκες στον παλαιστινιακό θύλακα.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας, Ίσραελ Κατς, δήλωσε την Τετάρτη ότι θέλει να ενθαρρύνει “την εθελοντική μετανάστευση” από τον παλαιστινιακό θύλακα.
Περισσότεροι από 900 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από τα ισραηλινά πλήγματα αφότου τέθηκε σε ισχύς η εκεχειρία, στις 10 Φεβρουαρίου 2025, σύμφωνα με υγειονομικούς. Το Ισραήλ έχει ανακοινώσει τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών την ίδια περίοδο.
Στο στόχαστρο ο Ραούλ Κάστρο – Συμπαράσταση από το Πεκίνο
Μια “εύκολη” νίκη πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου απέναντι σε έναν ιστορικό αντίπαλο στην “πίσω αυλή” των ΗΠΑ θα μπορούσε να ανορθώσει το γόητρο του Ντόναλντ Τραμπ, αποτελώντας πολιτική οδό διαφυγής από το ιρανικό αδιέξοδο;
Η Κούβα, υπό αμερικανικό εμπάργκο από το 1962, δέχεται αυξημένες πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ. Η Ουάσινγκτον επιβάλλει από τον Ιανουάριο πλήρη πετρελαϊκό αποκλεισμό. Ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε την 1η Μαΐου διάταγμα με το οποίο καθίστανται αυστηρότερες οι κυρώσεις σε βάρος της Κούβας, η οποία αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με τον ίδιο, μια “εξαιρετική απειλή” για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Επίσης, η αμερικανική δικαιοσύνη απήγγειλε τον Μάιο κατηγορίες στον πρώην πρόεδρο της νήσου Ραούλ Κάστρο, στο πλαίσιο των οποίων αυτός κατηγορείται για τον φόνο Αμερικανών σε μια υπόθεση που ανάγεται στο 1996.
Ωστόσο, η Κούβα δεν είναι εντελώς στερημένη διεθνών ερεισμάτων. Οι Κουβανοί “έχουν κερδίσει τον σεβασμό της διεθνούς κοινότητας δείχνοντας ακλόνητη βούληση να αντισταθούν στους αποκλεισμούς και στις εξωτερικές παρεμβάσεις”, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Ουάνγκ Γι, στον Κουβανό ομόλογό του, Μπρούνο Ροντρίγκες Παρίγια, στη Νέα Υόρκη την Τετάρτη, σε συνάντησή τους στα Ηνωμένα Έθνη. Επίσης επαναβεβαίωσε την κινεζική προσήλωση σε ένα διεθνές σύστημα επικεντρωμένο στον ΟΗΕ και στην αντίθεση σε “οποιαδήποτε μορφή άσκησης πολιτικής ισχύος και εκφοβισμού”.
Ο Κουβανός πρόεδρος, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, ανακοίνωσε την υποδοχή ενός πρώτου φορτίου 15.000 τόνων ρυζιού που εστάλη από την Κίνα, η οποία έχει δεσμευτεί για 60.000 τόνους, σύμφωνα με τον ίδιο. Εξίσου σημαντική αποδεικνύεται (πέρα από την άφιξη στο νησί ρωσικού πετρελαϊκού τάνκερ) η αποστολή κινεζικών ηλιακών πάνελ για την αντιμετώπιση της δραματικής ενεργειακής κρίσης.
