Τουλάχιστον 2.707 άνθρωποι εκτελέστηκαν σε όλον τον κόσμο το 2025, λέει η Διεθνής Αμνηστία. Δεν λείπουν όμως και οι πρωτοβουλίες για την κατάργηση της θανατικής ποινής.
Ο αριθμός των εκτελέσεων σε όλον τον κόσμο αυξήθηκε ραγδαία μέσα στο 2025 και έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 40 ετών. Όπως επισημαίνει στην ετήσια έκθεσή της για τη θανατική ποινή η Διεθνής Αμνηστία (Amnesty International), τον περασμένο χρόνο εκτελέστηκαν τουλάχιστον 2.707 άνθρωποι σε όλον τον κόσμο. Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό από το 1981, αυξημένο μάλιστα κατά 78% σε σχέση με τον αντίστοιχο του 2024.
Στα στοιχεία αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται καν η Κίνα, η οποία δεν δημοσιεύει επίσημη στατιστική. Σύμφωνα πάντως με εκτιμήσεις της Διεθνούς Αμνηστίας, η Κίνα είναι η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις σε όλον τον κόσμο. Η Amnesty κατηγορεί πολλές κυβερνήσεις ότι χρησιμοποιούν την “εσχάτη των ποινών” στα πλαίσια μίας στοχευμένης πολιτικής που αποβλέπει στην επίδειξη ισχύος από την πλευρά της κρατικής εξουσίας.
Πρώτο το Ιράν στη “λίστα του τρόμου”
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία – και εξαιρώντας πάντα την Κίνα -η πρώτη χώρα στην “τραγική λίστα” είναι το Ιράν, όπου έγιναν 2.159 εκτελέσεις τον περασμένο χρόνο, δηλαδή το 80% των εκτελέσεων παγκοσμίως. Αξιοσημείωτη αύξηση εμφανίζουν οι εκτελέσεις στη Σαουδική Αραβία, φτάνοντας τις 356. Πολλές από αυτές σχετίζονται με παραβάσεις της νομοθεσίας περί ναρκωτικών ουσιών. Θανατική ποινή προβλέπει σήμερα η νομοθεσία σε 54 χώρες (μεταξύ αυτών η Κίνα, το Ιράν, οι ΗΠΑ, η Αίγυπτος, η Ιαπωνία και η Σιγκαπούρη).
Το 2025 είχαν καταδικαστεί στην “εσχάτη των ποινών” συνολικά 2.334 άνθρωποι, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η εκτέλεση ακολουθεί αμέσως. Στα τέλη της χρονιάς πάνω από 25.000 μελλοθάνατοι είχαν φυλακιστεί, περιμένοντας την εκτέλεση της ποινής τους, η οποία μπορεί να γίνεται με πολλούς τρόπους, ανάλογα με την εθνική νομοθεσία: εκτελεστικό απόσπασμα, απαγχονισμός, αποκεφαλισμός, θάλαμος αερίων ή θανατηφόρος ένεση είναι μερικοί από αυτούς.
Καθώς πολλές χώρες δεν δημοσιεύουν σχετικά στοιχεία, η Διεθνής Αμνηστία εκτιμά ότι υπάρχει μία τεράστια “γκρίζα ζώνη”. Για παράδειγμα, η οργάνωση θεωρεί δεδομένο ότι γίνονται εκτελέσεις στη Βόρια Κορέα ή το Βιετνάμ, αλλά δεν διαθέτει συγκεκριμένα στοιχεία για αυτές τις χώρες.
Σημαντική αύξηση και στις ΗΠΑ
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, σημαντική αύξηση καταγράφουν οι εκτελέσεις και στις ΗΠΑ, φτάνοντας τις 47 (εκ των οποίων οι μισές στην πολιτεία της Φλόριντα). Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό από το 2009.
Το μόνο θετικό στοιχείο όσον αφορά τις ΗΠΑ είναι ότι ο αριθμός των μελλοθάνατων που παραμένουν φυλακισμένοι έχει πέσει κάτω από τους 2.000, για πρώτη φορά στα χρονικά. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί κάποιοι έχουν πεθάνει από φυσικά αίτια, είτε γιατί έλαβαν χάρη και αφέθηκαν ελεύθεροι.
Τα καλά νέα…
Μία θετική εξέλιξη είναι ότι αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των χωρών που έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή (113 το 2025, μόλις 16 το 1977). Στο Βιετνάμ η θανατική ποινή καταργήθηκε για συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα. Πρωτοβουλίες για τον περιορισμό ή και την πλήρη κατάργησή της βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη στην Γκάμπια, τη Λιβερία και τη Νιγηρία.
Ωστόσο, όλα αυτά δεν αρκούν. Όπως επισημαίνει ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τυρκ, “μόνο ένα δικαστικό σύστημα που βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να αποδώσει πραγματική δικαιοσύνη. Μία κοινωνία δεν προστατεύεται με τη θανατική ποινή, αλλά με ισχυρούς θεσμούς και με αίσθηση πολιτικής ευθύνης”.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Πηγή: Deutsche Welle
