Ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα και υψηλότερο πληθωρισμό δείχνουν οι εαρινές οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί ένα νέο ενεργειακό σοκ που αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό και κλονίζει το οικονομικό κλίμα.
Πριν από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, σημειώνει η Κομισιόν, η οικονομία της ΕΕ αναμενόταν να συνεχίσει να αναπτύσσεται με μέτριο ρυθμό παράλληλα με μια περαιτέρω μείωση του πληθωρισμού. Ωστόσο, οι προοπτικές έχουν αλλάξει σημαντικά από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται λίγες εβδομάδες μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης, λόγω της απότομης αύξησης των τιμών των ενεργειακών βασικών προϊόντων, ενώ η οικονομική δραστηριότητα χάνει τη δυναμική της.
Η κατάσταση αναμένεται να βελτιωθεί ελαφρώς το 2027 εάν οι εντάσεις στις αγορές ενέργειας υποχωρήσουν. Αφού έφτασε το 1,5% το 2025, η αύξηση του ΑΕΠ στην ΕΕ προβλέπεται τώρα να επιβραδυνθεί στο 1,1% το 2026 – μια προς τα κάτω αναθεώρηση 0,3 ποσοστιαίων μονάδων από την πρόβλεψη των οικονομικών προβλέψεων του φθινοπώρου 2025 (1,4%). Η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται στη συνέχεια να φτάσει το 1,4% το 2027.
Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη για τη ζώνη του ευρώ αναθεωρούνται ομοίως προς τα κάτω, σε 0,9% το 2026 και 1,2% το 2027, από 1,2% και 1,4% αντίστοιχα.
Στο 3% ο πληθωρισμος στη ζώνη του ευρώ
Ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να φτάσει το 3,1% το 2026 – μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα υψηλότερος από ό,τι είχε προβλεφθεί προηγουμένως – υποχωρώντας ξανά στο 2,4% το 2027.
Στη ζώνη του ευρώ, ο πληθωρισμός αναθεωρείται επίσης προς τα πάνω στο 3,0% το 2026 και στο 2,3% το 2027, σε σύγκριση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 1,9% και 2,0% αντίστοιχα.
Ιδιαίτερα ευάλωτη στο ενεργειακό σοκ η Ευρώπη
Ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, η οικονομία της ΕΕ είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στο ενεργειακό σοκ που προκαλείται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή — το δεύτερο τέτοιο σοκ σε λιγότερο από πέντε χρόνια, σημειώνει η Επιτροπή.
Η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σημαίνει υψηλότερους λογαριασμούς για τα νοικοκυριά και αυξανόμενο κόστος για τις επιχειρήσεις, μειώνοντας τα κέρδη σε πολλούς κλάδους και ουσιαστικά ανακατευθύνοντας το εισόδημα εκτός της οικονομίας της ΕΕ προς τις χώρες που εξάγουν ενέργεια.
Το ξέσπασμα της σύγκρουσης οδήγησε την καταναλωτική εμπιστοσύνη να κατρακυλήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 μηνών, εν μέσω εντεινόμενων φόβων για αύξηση του πληθωρισμού και απώλεια θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης, εκτιμά η Κομισιόν.
Οι επενδύσεις των εταιρειών αναμένεται επίσης να περιοριστούν από τους αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης, τα χαμηλότερα κέρδη και την αυξημένη αβεβαιότητα. Η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση επηρεάζει επίσης αρνητικά την αύξηση των εξαγωγών.
Η Κομισιόν σημειώνει πάντως ότι οι επενδύσεις της ΕΕ στην ενεργειακή ανθεκτικότητα, ιδίως μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποδίδουν. Η ώθηση προς τη διαφοροποίηση της προσφοράς, την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα και τη χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ σε καλύτερη θέση για να απορροφήσει το σημερινό σοκ, αναφέρει.
Αύξηση του πληθωρισμού
Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για τον πληθωρισμό έχουν επιδεινωθεί από τις προβλέψεις του φθινοπώρου του 2025, με τον συνολικό πληθωρισμό να κορυφώνεται το 2026, πριν μειωθεί το 2027, καθώς οι τιμές των ενεργειακών βασικών προϊόντων αναμένεται να μειωθούν σταδιακά, αν και θα παραμείνουν περίπου 20% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Αυτή η ανοδική αναθεώρηση οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση του πληθωρισμού ενέργειας, με τα στοιχεία από τον Μάρτιο και τον Απρίλιο να δείχνουν ήδη μια απότομη επιτάχυνση.
Επιβράδυνση στην αύξηση της απασχόλησης
Το 2025, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,5%, προσθέτοντας περισσότερες από 1 εκατ. θέσεις εργασίας στην οικονομία της ΕΕ. Το 2026, η αύξηση της απασχόλησης προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 0,3%, και να αυξηθεί ξανά στο 0,4% το 2027.
Η μακροπρόθεσμη μείωση του ποσοστού ανεργίας αναμένεται να τερματιστεί, σταθεροποιούμενη σε περίπου 6% το 2027. Η αύξηση των ονομαστικών μισθών αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, καθώς οι μισθοί προσαρμόζονται στον υψηλότερο πληθωρισμό.
Δημοσιονομικά: Νέο βάρος από το ενεργειακό σοκ
Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6% έως το 2027, αντανακλώντας την υποτονική οικονομική δραστηριότητα, την αύξηση στο κόστος δανεισμού, τα μέτρα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλότερων τιμών ενέργειας στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Οι δημόσιες επενδύσεις στην ΕΕ αναμένεται να σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα το 2027, παρά το τέλος των εκταμιεύσεων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της ΕΕ προβλέπεται επίσης να αυξηθεί από 82,8% το 2025 σε 84,2% το 2026 και 85,3% το 2027. Στη ζώνη του ευρώ, ο λόγος προβλέπεται να αυξηθεί από 88,7% το 2025 σε 90,2% και 91,2% το 2026 και το 2027, αντίστοιχα. Έως το 2027, τέσσερα κράτη μέλη αναμένεται να έχουν δείκτες χρέους άνω του 100% του ΑΕΠ.
Οι εντάσεις στην προσφορά επηρεάζουν τις προοπτικές
Ο κύριος κίνδυνος που περιβάλλει την πρόβλεψη αφορά τη διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Δεδομένου του ασυνήθιστα υψηλού βαθμού αβεβαιότητας – και του στενότερου παραθύρου για ταχεία ομαλοποίηση των συνθηκών προσφοράς – η βασική πρόβλεψη συμπληρώνεται από ένα εναλλακτικό σενάριο που υποθέτει πιο παρατεταμένες διαταραχές. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, οι τιμές των ενεργειακών βασικών προϊόντων αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά πάνω από τις βασικές καμπύλες των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), για να φτάσουν στα υψηλά τους στα τέλη του 2026 πριν σταδιακά ευθυγραμμιστούν με αυτές μέχρι το τέλος του 2027. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, ο πληθωρισμός δεν θα υποχωρήσει και η οικονομική δραστηριότητα δεν θα ανακάμψει το 2027, όπως προβλέπεται στη βασική πρόβλεψη.
Επιπλέον, οι υψηλότερες τιμές θα μπορούσαν να ωθήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να μειώσουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις πιο απότομα.
Παράλληλα, οι άμεσες ελλείψεις προσφοράς για συγκεκριμένα εμπορεύματα και εισροές, θα μπορούσαν να ενταθούν με αλυσιδωτές επιπτώσεις για τις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής και την προσιτή τιμή των τροφίμων.
Η συνεχιζόμενη εξασθένηση της ζήτησης εργασίας – όπως αποδεικνύεται από τη μείωση των κενών θέσεων εργασίας και των ποσοστών προσλήψεων – θα μπορούσε να σηματοδοτήσει έναν πιο αρνητικό αντίκτυπο στην αύξηση της απασχόλησης στο μέλλον.
Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις παγκόσμιες εμπορικές πολιτικές και η συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση των γεωπολιτικών και εμπορικών σχέσεων θα μπορούσαν να επηρεάσουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη και τη δραστηριότητα, προειδοποιεί η Κομισιόν.
Η ταχύτερη εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που αντιμετωπίζουν τα μακροχρόνια εμπόδια στην ανάπτυξη της ΕΕ παραμένει ένας σημαντικός ανοδικός κίνδυνος για τις προοπτικές. Οι ισχυρές δημόσιες επενδύσεις σε τομείς όπως η άμυνα και η ενεργειακή μετάβαση ενδέχεται να αντισταθμίσουν μέρος της αναμενόμενης αδυναμίας στον ιδιωτικό τομέα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αντιπροσωπεύει τόσο ευκαιρία όσο και κίνδυνο: η αύξηση της παραγωγικότητας θα μπορούσε να υποστηρίξει τις επενδύσεις στην ΕΕ, ενώ η διαταραχή της αγοράς εργασίας θα μπορούσε να επηρεάσει τη ζήτηση, προσθέτει.
