Την ανάγκη συντονισμένης αντιμετώπισης των αλληλένδετων προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής, της ειρήνης και της ασφάλειας στην Αϊτή, υπογράμμισε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ και πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, σε δήλωση προς τα μέσα ενημέρωσης εκ μέρους οκτώ κρατών μελών του Συμβουλίου. Η δήλωση έγινε ενόψει της συνεδρίασης για το Ολοκληρωμένο Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών στην Αϊτή (BINUH).
Η κ. Μπαλτά μίλησε εξ ονόματος της Ελλάδας, της Κολομβίας, της Δανίας, της Γαλλίας, της Λετονίας, της Λιβερίας, του Παναμά και του Ηνωμένου Βασιλείου, χωρών που έχουν αναλάβει κοινές δεσμεύσεις για το κλίμα, την ειρήνη και την ασφάλεια. Οι οκτώ χώρες επαναβεβαίωσαν τη συλλογική έκκλησή τους για αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προκλήσεων, επισημαίνοντας ότι η κρίση στην Αϊτή καταδεικνύει πως “το κλίμα, η ειρήνη και η ασφάλεια είναι αδιαχώριστα”.
Όπως αναφέρεται στη δήλωση, η διαχείριση των φυσικών πόρων, οι κλιματικοί κλυδωνισμοί και η περιβαλλοντική υποβάθμιση, αφενός, και η βία των συμμοριών, αφετέρου, αλληλοενισχύονται, επιδεινώνοντας τον εκτοπισμό, την πείνα και την αστάθεια. Η Αϊτή είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις καταστροφές, με το 96% του πληθυσμού της να εκτίθεται σε κινδύνους που συνδέονται με το κλίμα, όπως οι τυφώνες, η διάβρωση των ακτών και η άνοδος της θερμοκρασίας.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από την έκθεση της χώρας σε άλλους φυσικούς κινδύνους, μεταξύ των οποίων οι σεισμοί. Σε αυτό το πλαίσιο, οι οκτώ χώρες ανέδειξαν τέσσερα βασικά μηνύματα, με πρώτο την ανάγκη ισχυρής διακυβέρνησης και εποπτείας των φυσικών πόρων. Τόνισαν ότι η παράνομη εκμετάλλευσή τους αποδυναμώνει την κρατική εξουσία και στερεί από την Αϊτή έσοδα και δημόσιους πόρους.
Για τον λόγο αυτό, επισήμαναν τη σημασία ενίσχυσης των εθνικών ρυθμιστικών πλαισίων, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών διεθνών πράξεων, όπως η Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο Απειλούμενων Ειδών ‘Αγριας Πανίδας και Χλωρίδας (CITES). Στόχος, σύμφωνα με τη δήλωση, είναι η προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης των πόρων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της διακυβέρνησης στη χώρα.
Ως δεύτερο μήνυμα, οι χώρες υπογράμμισαν ότι “η κλιματική ευαλωτότητα δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα στην Αϊτή· είναι μέρος του περιβάλλοντος της σύγκρουσης”. Η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και τα ζητήματα χρήσης γης έχουν διαβρώσει τις τοπικές δυνατότητες αντιμετώπισης των κρίσεων. Παράλληλα, οι πλημμύρες, η ξηρασία και οι κατολισθήσεις εντείνουν τον εκτοπισμό και τις κοινωνικές εντάσεις, ιδιαίτερα όπου η κρατική παρουσία είναι αδύναμη.
Όπως επισημάνθηκε, η κατάσταση καθιστά “την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή εργαλείο πρόληψης συγκρούσεων, όχι απλώς αναπτυξιακό ζήτημα”.
Το τρίτο μήνυμα αφορά τη βία των συμμοριών, η οποία, σύμφωνα με τις οκτώ χώρες, υπονομεύει άμεσα την κλιματική ανθεκτικότητα και την ανάκαμψη του κράτους. Όπως αναφέρεται στη δήλωση, η βία αυτή έχει εκτοπίσει σχεδόν 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ εκτιμάται ότι το 70% του Πορτ-α-Πρενς βρίσκεται υπό τον έλεγχο συμμοριών.
Οι χώρες ζήτησαν τον συντονισμό των BINUH, UNSOH και GSF γύρω από τη μείωση του κινδύνου καταστροφών, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την προστασία των αμάχων, την ανθρωπιστική πρόσβαση και τη σταθεροποίηση βασικών διαδρόμων. Σκοπός είναι οι κλιματικοί κλυδωνισμοί να μην προκαλούν περαιτέρω εκτοπισμό και τοπικές συγκρούσεις.
Ως τέταρτη προτεραιότητα, υπογράμμισαν ότι η χώρα χρειάζεται ενιαία αντιμετώπιση των ζητημάτων κλίματος, ειρήνης και ασφάλειας, με άξονες την πρόληψη, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι προκλήσεις αυτές, τόνισαν, πρέπει να συνδέονται με τα μέσα βιοπορισμού, την κοινωνική συνοχή και την πρόληψη και “να μην αντιμετωπίζονται ως χωριστές κατευθύνσεις”.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Ομάδα για την Κλιματική Ασφάλεια στην Αϊτή, η οποία δημιουργήθηκε το 2022. Οι οκτώ χώρες τη χαρακτήρισαν χρήσιμη πλατφόρμα για την ενσωμάτωση της ανάλυσης κλιματικών κινδύνων στην οικοδόμηση της ειρήνης και στην πολιτική δραστηριοποίηση. Ζήτησαν στενότερη σύνδεσή της με την παρακολούθηση του ζητήματος από το Συμβούλιο Ασφαλείας και τον σχεδιασμό στο πεδίο.
Παράλληλα, χαιρέτισαν τις πρόσφατες προσπάθειες της Αϊτής για ενίσχυση της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης, της οικολογικής αποκατάστασης και της κλιματικής χρηματοδότησης, σε συνέχεια της στρογγυλής τράπεζας του Απριλίου με φορείς του ΟΗΕ και άλλους εταίρους. Ως προτεραιότητες προσδιόρισαν τη διαχείριση των λεκανών απορροής, την κλιματικά έξυπνη γεωργία και την ενίσχυση μέσων βιοπορισμού και υποδομών ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή.
Ζήτησαν επίσης στήριξη των κοινοτήτων υποδοχής και των εκτοπισμένων σε περιοχές υψηλού κινδύνου, καθώς και κινητοποίηση των απαραίτητων πόρων για την υλοποίηση αυτών των προσπαθειών. Καταλήγοντας, εισηγήθηκαν διαρκή ενασχόληση του Συμβουλίου με τη διάσταση κλίματος, ειρήνης και ασφάλειας στην Αϊτή και προβλέψιμη στήριξη προς BINUH, UNSOH και GSF.
Ζήτησαν ακόμη στοχευμένες επενδύσεις στην κλιματική ανθεκτικότητα, στη διαχείριση φυσικών πόρων, στην προστασία που λαμβάνει υπόψη τον εκτοπισμό και στην πρόληψη συγκρούσεων, υπό την ηγεσία των ίδιων των Αϊτινών.
-
