Ε65: Το αναπτυξιακό αποτύπωμα του αυτοκινητόδρομου – Ποιες περιοχές ωφελούνται περισσότερο

Τη σημαντική αναπτυξιακή δυναμική του αυτοκινητόδρομου Ε65 αποτυπώνει μελέτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αναδεικνύοντας τις περιοχές που αναμένεται να αποκομίσουν τα μεγαλύτερα οφέλη από τη βελτίωση της προσβασιμότητας, τη μείωση του μεταφορικού κόστους και την ενίσχυση των εμπορικών και τουριστικών ροών.

Ο αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας (Ε65) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα συγκοινωνιακής υποδομής της χώρας, με καθοριστική συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη και την εθνική οικονομία. Εκτός από τη συμβολή του στην άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσης της Δυτ. Θεσσαλίας, της Δυτ. Μακεδονίας και της Ηπείρου, συνδέει τον άξονα ΠΑΘΕ (Αθήνα – Θεσσαλονίκη) με την Εγνατία Οδό και μειώνει δραστικά τις χιλιομετρικές αποστάσεις και τον χρόνο ταξιδιού από τη Νότια Ελλάδα προς τη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Η σύνδεση αυτή διευκολύνει την ασφαλή και ταχύτερη διακίνηση εμπορευμάτων και αγροτικών προϊόντων μεταξύ των περιφερειών αυτών, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την οδική σύνδεση κρίσιμων εμπορικών κόμβων, όπως τα λιμάνια του Βόλου και της Ηγουμενίτσας. Επίσης, ο Ε65 αναβαθμίζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και καθιστά την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Στερεάς Ελλάδας ελκυστικότερη για νέες επενδύσεις.

Καταλύτης για την τουριστική ανάπτυξη

Εκτός από την ενίσχυση των εμπορικών ροών, ο Ε65 θα αποτελέσει ισχυρό καταλύτη για την τουριστική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή των περιοχών που διασχίζει. Πόλεις όπως τα Τρίκαλα, η Καρδίτσα, τα Ιωάννινα και η Καλαμπάκα (Μετέωρα), καθώς και οι ορεινοί προορισμοί της Πίνδου, καθίστανται πιο εύκολα και με μεγαλύτερη ασφάλεια προσβάσιμοι, αυξάνοντας το μέγεθος των εγχώριων και διεθνών τουριστικών ροών. Οι προαναφερθείσες επιδράσεις θα βοηθήσουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στη συγκράτηση του τοπικού πληθυσμού και στην ενίσχυση των επιχειρήσεων εστίασης, φιλοξενίας και λιανικού εμπορίου.

Ποιες περιοχές θα έχουν το μεγαλύτερο όφελος

Τα παραπάνω αποτελούν στοιχεία μελέτης των Σεραφείμ Πολύζου, ομότιμου καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Ευθύμιου Νάκα, πολιτικού μηχανικού. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι Περιφερειακές Ενότητες που θα έχουν το μεγαλύτερο όφελος από τη λειτουργία του νέου Αυτοκινητόδρομου είναι οι Φθιώτιδας, Γρεβενών, Ιωαννίνων και της Δυτ. Θεσσαλίας, προφανώς λόγω του όγκου των μεταφορών που δέχονται από τους υπόλοιπους νομούς της χώρας, οι οποίοι θα αξιοποιήσουν την οδική σύνδεση.

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, από την κατασκευή του Ε65 επηρεάζονται: (α) σε υψηλό βαθμό οι Περιφερειακές Ενότητες Φθιώτιδας, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Τρικάλων, Καστοριάς, Κοζάνης και Γρεβενών, (β) Σε μεσαίο βαθμό οι Περιφερειακές Ενότητες Εύβοιας, Ευρυτανίας, Θεσπρωτίας, Ανατολ. Θεσσαλίας και Βοιωτίας, (γ) Οι Π.Ε. της Μακεδονίας, Πελοποννήσου και της Θράκης επηρεάζονται σε μικρότερο βαθμό ή παραμένουν ανεπηρέαστες.

Η προοπτική σύνδεσης με τον Βόλο

Η παραπάνω μελέτη εκτός από την αναπτυξιακή δυναμική του Ε65 εστιάζει, επίσης, στην αξιολόγηση δυνατών λύσεων σύνδεσής του με το λιμάνι του Βόλου και διατυπώνει δυο εναλλακτικές προτάσεις για τη σύνδεση του Ε65 με το Βόλο. Επιπλέον, η μελέτη ανέδειξε την ανταγωνιστικότητα των άλλων οδικών αξόνων προς τον αυτοκινητόδρομο κεντρικής Ελλάδας, όπως ο ΠΑΘΕ και η Ιόνια Οδός. Οι άξονες αυτοί έχουν «παράλληλη» διάταξη με αυτή του Ε65 και βελτιώνουν την προσιτότητα των Περιφερειακών Ενοτήτων της Ανατ. Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Δυτ. Ελλάδας και βοηθούν στην εμφάνιση αναδιανεμητικών μεταβολών στην οικονομία των νομών αντίθετων με εκείνων του αυτοκινητόδρομου Ε65.

Σύμφωνα με τον κ. Πολύζο, οι επιδράσεις των διαπεριφερειακών οδικών έργων στην Περιφερειακή Ανάπτυξη μπορεί να είναι: (α) γενικευμένες ή παράγωγες (generative effects) και (β) αναδιανεμητικές (distributive effects). Η πρώτη κατηγορία προκαλεί θετική μεταβολή στους οικονομικούς δείκτες ή διαφορετικά «παράγει ανάπτυξη» και έχει σχέση αποκλειστικά με τις περιφέρειες οι οποίες εξυπηρετούνται ή συνδέονται άμεσα με τα οδικά έργα. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει έμμεσες και παρακινούμενες μεταβολές που έχουν αναδιανεμητικό χαρακτήρα, δηλαδή μεταβολές που δεν «παράγουν», αλλά «αναδιανέμουν» την ανάπτυξη χωρικά. Διαφορετικά το άθροισμα των αναδιανεμητικών μεταβολών για όλες τις περιφέρειες θα είναι μηδενικό, αφού κάθε θετική επίδραση σε μια περιφέρεια προκαλεί ίσου μεγέθους αρνητικές επιδράσεις στις άλλες. Συνεπώς, κάθε ενίσχυση των μεταβολών αυτών για ορισμένες περιφέρειες θα έχει ως αναγκαίο εξισορροπητικό αποτέλεσμα ισόποση μείωση για κάποιες άλλες περιφέρειες, ώστε τελικά το σύνολο των αναδιανεμητικών μεταβολών να είναι μηδενικό.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, το έργο του Ε65 θα προκαλέσει αναδιανεμητικές μεταβολές, οι οποίες δεν «παράγουν», αλλά «αναδιανέμουν» την ανάπτυξη μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων, μεταβάλλοντας την υφιστάμενη χωρική οικονομική ισορροπία και την αλληλεξάρτησή τους.

Η κατασκευή του αυτοκινητόδρομου Ε65, σύμφωνα με τη μελέτη, αναδεικνύει την ανάγκη, αλλά παράλληλα δημιουργεί τις προϋποθέσεις οδικής σύνδεσης του Βόλου με την Ηγουμενίτσα και τη λειτουργική συνεργασία των δυο βασικών λιμανιών της χώρας. Με τη σύνδεση αυτή, υλοποιείται ο προ 30-ετίας τεθείς στόχος για κατασκευή της σύνδεσης «Ηγουμενίτσα – Βόλος» και την υλοποίηση ενός οριζόντιου οδικού άξονα που θα συνδέει τη δυτική «πύλη» της χώρας με την «ανατολική» έξοδο προς τις μεσογειακές και αραβικές χώρες. Παράλληλα, επιτυγχάνεται η οδική σύνδεση της Ανατολικής με τη Δυτική Θεσσαλία και η αύξηση της ενδοπεριφερειακής κινητικότητας και της χωρικής συνοχής.

Η αναγκαιότητα κατασκευής ενός σύγχρονου οδικού άξονα (αυτοκινητοδρόμου) που θα συνδέει τον Ε65 με τον Λιμένα του Βόλου κατά τον κ. Πολύζο θεωρείται δεδομένη. Ο άξονας αυτός θα λειτουργεί τόσο ως εθνικός όσο και ως ενδοπεριφερειακός άξονας, που θα συμβάλει στη βελτίωση της ενδο-θεσσαλικής κινητικότητας, στην αύξηση της εσωτερικής συνοχή και προσβασιμότητας. Οι δυο προτεινόμενες λύσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις περιοχές διέλευσης και η επιλογή της λύσης που θα υλοποιηθεί σχετίζεται με το ενδιαφέρον και την ιεράρχηση των προτιμήσεων για την ανάπτυξη της μιας περιοχής ή της άλλης.

Όπως επισήμανε ο κ. Πολύζος, «οι αυτοκινητόδρομοι μειώνουν τις γεωγραφικές αποστάσεις, επηρεάζουν την ένταση της αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης των οικονομικών δραστηριοτήτων των διαφόρων περιοχών και παίζουν σημαντικό ρόλο στην αστική, περιφερειακή και εθνική οικονομική ανάπτυξη. Οι μεταβολές που προκαλούν οι διαπεριφερειακοί αυτοκινητόδρομοι, σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη μείωση των διαπεριφερειακών αποστάσεων ή του μεταφορικού κόστους και τη μεταβολή της συνολικής προσιτότητας (accessibility) των περιφερειών. Ένας τέτοιος αυτοκινητόδρομος είναι ο Ε65».

-